Giảm nghèo ở Yên Bái chưa bền vững

Báo cáo kết quả thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo tỉnh Yên Bái giai đoạn 2006 - 2010 tại Hội thảo “Thực hiện chính sách giảm nghèo” do Ủy ban Về các vấn đề xã hội của Quốc hội tổ chức mới đây, Sở Lao động, Thương binh và Xã hội Yên Bái cho biết: trong những năm qua, UBND tỉnh đã chỉ đạo các ngành, các địa phương tổ chức kiện toàn Ban chỉ đạo giảm nghèo từ cấp tỉnh tới cấp xã để bảo đảm hiệu lực chỉ đạo, điều hành và sự phối hợp giữa các cơ quan quản lý chính sách, dự án với chính quyền địa phương được hưởng lợi, xây dựng cơ chế quản lý phù hợp để cơ quan Thường trực Ban giảm nghèo và các cơ quan quản lý các chính sách, dự án của Đề án ở các cấp có đủ thẩm quyền, đủ năng lực và điều kiện quản lý; nâng cao năng lực quản lý, điều hành đề án của đội ngũ cán bộ, đặc biệt là cán bộ xã, phường, thôn bản. Bên cạnh đó, tăng cường sự phối hợp hoạt động của UBMTTQ tỉnh và các tổ chức thành viên như: Hội Liên hiệp phụ nữ, Hội Nông dân, Đoàn TNCSHCM, Hội Cựu chiến binh tham gia thực hiện các chính sách, dự án, chương trình thuộc Đề án; đề xuất cơ chế phối hợp các tổ chức thực hiện có hiệu quả các mục tiêu giảm nghèo; xây dựng mạng lưới tổ tiết kiệm và vay vốn, tổ tương trợ; quỹ tín dụng cho người nghèp, người thu nhập thấp quy mô vừa và nhỏ ở cấp tỉnh, thành phố và cộng đồng, xây dựng và nhân rộng các mô hình giảm nghèo có hiệu quả. Thực tế, sau 5 năm triển khai kế hoạch thực hiện Chương trình mục tiêu giảm nghèo giai đoạn 2006 - 2010 tỉnh Yên Bái đã đạt được những kết quả bước đầu. Công tác triển khai từ khâu xây dựng kế hoạch đến việc tổ chức thực hiện đã được các cấp, các ngành tiến hành tương đối đồng bộ, có hiệu quả. Nhiều chính sách ưu đãi mới của Chính phủ đã đi vào cuộc sống người dân như: chính sách nhà ở cho các hộ nghèo có khó khăn về nhà ở, Nghị quyết 30a của Chính phủ về phát triển KT - XH nhanh và bền vững đối với huyện nghèo... đã làm thay đổi bộ mặt nông thôn miền núi, nhất là ở vùng sâu, vùng xa, vùng khó khăn. Đời sống vật chất, tinh thần của người nghèo được nâng lên một bước; cơ sở hạ tầng ở vùng cao, vùng sâu tiếp tục được cải thiện, tạo ra sự chuyển biến tích cực ở nông thôn miền núi. Hiện nay, người dân vùng cao bước đầu đã biết cách làm giàu, nhiều hộ dân đã cố gắng vươn lên thoát nghèo. Những kinh nghiệm hay và mô hình sản xuất có hiệu quả đã và đang được phổ biến trong nhân dân như: chăn nuôi gia súc bằng hình thức nuôi nhốt ở vùng cao, trồng sắn cao sản ở Văn Yên, trồng thảo quả ở Mù Cang Chải… Nhờ đó, tỷ lệ hộ nghèo toàn tỉnh giảm xuống còn 24,23% (giảm trên 4%/năm). Tuy nhiên, theo nhận định của Sở Lao động, Thương binh và Xã hội tỉnh Yên Bái: tỷ lệ hộ nghèo tuy giảm nhanh nhưng chưa bền vững. Một trong những nguyên nhân là do các hộ thu nhập nóng từ công lao làm thuê cho các cơ sở kinh doanh trên địa bàn theo mùa vụ. Khi các cơ sở không thuê lao động thủ công thì các hộ dân không có thu nhập và sẽ tái nghèo; số hộ nghèo, hộ cận nghèo phát sinh hàng năm còn cao. Nguyên nhân khác là do một số cấp ủy, chính quyền cơ sở chưa thực sự quan tâm và có giải pháp hữu hiệu trong chỉ đạo triển khai thực hiện công tác giảm nghèo trên địa bàn. Việc sử dụng nguồn lực đầu tư ở một số xã thuộc các khu vực vùng sâu, vùng cao chưa đạt hiệu quả. Đội ngũ cán bộ làm công tác giảm nghèo ở cơ sở còn yếu và thiếu ổn định, công tác điều tra, rà soát hộ nghèo hàng năm còn mang nặng bệnh thành tích, ảnh hưởng của áp lực thực hiện chỉ tiêu giảm nghèo hàng năm. Ngoài ra, vai trò của các doanh nghiệp, đơn vị kinh tế trong việc hỗ trợ hộ nghèo theo mối liên kết 4 nhà: Nhà nông - Nhà khoa học - Nhà doanh nghiệp - Nhà quản lý còn hạn chế, chưa đạt được vai trò đầu tàu trong việc thúc đẩy kinh tế hộ nông dân phát triển; một bộ phận không nhỏ hộ nghèo vẫn còn có tư tưởng trông chờ, ỷ lại vào sự hỗ trợ của Nhà nước. Mặt khác, kinh phí hỗ trợ trực tiếp cho hộ nghèo phát triển sản xuất tạo thu nhập chưa đáp ứng được nhu cầu thực sự của người nghèo. Thực tế trong thời gian qua, khâu hỗ trợ trực tiếp cho hộ nghèo, người nghèo vươn lên thoát nghèo cũng tồn tại không ít hạn chế…

Để Yên Bái giảm nghèo bền vững, chính quyền địa phương cần thực hiện các nhóm giải pháp cơ bản như: nhóm chính sách nâng cao năng lực khả năng của người nghèo, gồm đào tạo nghề cho người nghèo và lao động nông thôn thực hiện công tác khuyến nông, lâm, ngư, hướng dẫn người nghèo cách làm ăn; nhóm chính sách nhằm tạo cơ hội cho người nghèo: tạo điều kiện cho người nghèo, hộ nghèo tiếp cận với khoa học, kỹ thuật để phát triển kinh tế hộ gia đình; nhóm chính sách đẩy mạnh hoạt động dịch vụ công: nâng cao dịch vụ của hệ thống ngân hàng chính sách xã hội, tạo điều kiện tốt nhất để người nghèo, hộ nghèo tiếp cận với đồng vốn vay ưu đãi để đầu tư phát triển sản xuất; nhóm chính sách tạo ra sự an toàn cho người nghèo nhằm trang bị cho người nghèo, hộ nghèo những kỹ năng tạo nên sự an toàn trong sản xuất, sinh hoạt…