Với mục đích trao đổi, thảo luận, đánh giá những kết quả đã đạt được, những khó khăn, vướng mắc còn bất cập trong việc chất vấn tại kỳ họp HĐND tỉnh, Thường trực HĐND tỉnh Vĩnh Phúc đã tổ chức Hội thảo Nâng cao chất lượng hoạt động chất vấn tại kỳ họp HĐND tỉnh. Ý kiến thảo luận, chia sẻ của đại biểu về những kinh nghiệm hay, bài học quý tại hội thảo là cơ sở cho Thường trực HĐND tỉnh nghiên cứu, tiếp tục đổi mới hoạt động.
Nhìn thẳng vào tồn tại, yếu kém
Đánh giá về chất lượng hoạt động chất vấn tại kỳ họp HĐND tỉnh thời gian vừa qua, các đại biểu đều thống nhất: hoạt động chất vấn đã thể hiện tinh thần trách nhiệm cao trước cử tri, được đổi mới theo hướng tập trung vào những vấn đề bức xúc nhất của cử tri, giúp cho người đại biểu HĐND thể hiện rõ vai trò người đại diện cho ý chí, nguyện vọng của nhân dân địa phương, thể hiện rõ trách nhiệm của đại biểu HĐND, giữ mối liên hệ giữa đại biểu HĐND với cử tri; góp phần khắc phục những thiếu sót, nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động của các cơ quan nhà nước.
Tuy nhiên, các đại biểu cũng đã thẳng thắn nhìn nhận những tồn tại, yếu kém. Đại biểu Nguyễn Quốc Dũng - Tổ trưởng tổ đại biểu HĐND tỉnh huyện Tam Dương cho rằng: đại biểu giữ chức vụ chủ chốt là lãnh đạo ở các ngành, huyện, thị lại ít tham gia vào hoạt động chất vấn trong khi họ là những người nắm chắc, hiểu sâu về những vấn đề bức xúc được cử tri quan tâm. Cá biệt có những đại biểu đi dự họp chỉ để nghe, tiếp thu và nắm bắt thông tin, chưa mạnh dạn tham gia chất vấn. Hoặc là đại biểu do nắm không đầy đủ nội dung của vấn đề nên chỉ nói chung chung, hỏi một lần mà không truy đến cùng trách nhiệm cá nhân của người bị chất vấn nên có những vấn đề nêu ra chưa được người bị chất vấn trả lời, giải quyết một cách thấu đáo. Đại biểu Dũng cho biết, không ít lần tiếp xúc cử tri, cử tri đã đặt câu hỏi về một số đại biểu chất vấn tại kỳ họp HĐND tỉnh: “Tại sao ông đại biểu ấy, bà đại biểu kia chất vấn lạ kỳ vậy? Tại sao khi vận động bầu cử, ông, bà ấy hứa rất bản lĩnh, hùng hồn vậy mà gần hết cả nhiệm kỳ không thấy đăng đàn chất vấn?”.
Còn theo đại biểu Lê Thị Phương Hoa - thành viên Ban Pháp chế HĐND tỉnh nhận định, một trong những tồn tại lớn của chất vấn và trả lời chất vấn tại kỳ họp HĐND tỉnh chính là phía người được chất vấn, còn có tình trạng trả lời chung chung, thiếu cụ thể, còn né tránh trách nhiệm của ngành, đơn vị mình; chưa chỉ ra được nguyên nhân của vấn đề, do đó, giải pháp đưa ra còn hời hợt, thiếu thực tế, thiếu khả thi.
Theo Ủy viên Thường trực HĐND tỉnh Nguyễn Xuân Sơn thì việc chuẩn bị câu hỏi chất vấn chủ yếu do các đại biểu chuyên trách và Văn phòng tổng hợp, chưa có nhiều đại biểu HĐND tham gia nên chưa tạo được không khí thảo luận dân chủ trong kỳ họp cũng là một trong những tồn tại trong hoạt động chất vấn và trả lời chất vấn của HĐND tỉnh Vĩnh Phúc trong thời gian qua. Tuy người trả lời chất vấn có “hứa” nhưng vẫn còn tình trạng “hứa” rồi để đấy, chậm hoặc không thực hiện…
Đeo bám đến cùng nội dung chất vấn chưa được giải quyết
Đối với hoạt động chất vấn, vai trò điều hành của chủ tọa kỳ họp rất quan trọng. Theo Đại biểu Vũ Việt Văn - Phó ban Pháp chế HĐND tỉnh, công tác điều hành vừa phải chặt chẽ theo chương trình làm việc đã được thông qua nhưng cần linh hoạt, sáng tạo, nhất là trong phiên chất vấn. Chủ tọa cần gợi ý những nội dung trọng tâm, những vấn đề còn nhiều ý kiến khác nhau để đại biểu tập trung làm rõ; phát huy dân chủ, tạo không khí sôi nổi, thẳng thắn để đại biểu tích cực tham gia chất vấn…
Chủ tịch MTTQ Việt Nam tỉnh Hoàng Văn Toàn, đã từng tham gia ĐBQH, đại biểu HĐND tỉnh nhấn mạnh, phải có quy định cụ thể về người trả lời chất vấn. Không nên để cấp phó các Sở, ngành UBND tỉnh, thậm chí là những người không phụ trách lĩnh vực chất vấn lên trả lời qua loa. Người trả lời chất vấn phải đúng thẩm quyền theo quy định của pháp luật, trường hợp có lý do chính đáng mới ủy quyền cho cấp phó trả lời thay và phải được Chủ tọa HĐND đồng ý. Đồng thời cần tăng thời gian chất vấn vì trong kỳ họp HĐND có thể khi đọc báo cáo, tờ trình… cử tri không theo dõi nhưng phiên chất vấn sẽ thu hút rất nhiều cử tri quan tâm.
Để hoạt động chất vấn thực sự có chiều sâu, hiệu quả, thiết thực và giải quyết được những bức xúc của cử tri, theo kinh nghiệm của Thường trực HĐND thị xã Phúc Yên thì ngoài những yếu tố trên cần quan tâm đến công tác phối hợp giữa Thường trực HĐND và UBND trong chỉ đạo, đôn đốc các cơ quan, đơn vị trong chuẩn bị báo cáo trả lời chất vấn của các đơn vị, cơ quan được chất vấn trên cơ sở cộng đồng trách nhiệm.
Bên cạnh đó, việc hoàn thiện những quy định pháp luật về chất vấn cũng đang đặt ra như một yêu cầu bức thiết. Đại biểu Lê Thị Phương Hoa lập luận: hiện nay, trong Luật Hoạt động giám sát của QH đã đưa ra khái niệm pháp lý về chất vấn của ĐBQH. Tuy nhiên, quy định về chất vấn của đại biểu HĐND trong Luật Tổ chức HĐND và UBND năm 2003 lại rất sơ sài, chiếu lệ, không rõ khái niệm, không rõ trách nhiệm. Bên cạnh đó cần sửa đổi luật theo hướng tăng hợp lý tỷ lệ đại biểu chuyên trách, bảo đảm trình độ chuyên môn, năng lực thực tiễn, có trách nhiệm, bản lĩnh…
Và trên hết, đối với hoạt động chất vấn, bản lĩnh, trí tuệ của người đại biểu vẫn là yếu tố quan trọng có ý nghĩa quyết định. Vì vậy, mỗi đại biểu phải nhận thức đầy đủ vị trí, vai trò, chức năng, nhiệm vụ và quyền hạn của người đại biểu HĐND. Thường xuyên nâng cao kiến thức, năng lực thực tiễn, kịp thời nắm bắt tâm tư, nguyện vọng của cử tri, tích cực nghiên cứu tài liệu, tham gia thảo luận, thực hiện tốt quyền chất vấn tại các kỳ họp. Trong phiên chất vấn, đại biểu HĐND phải thể hiện là người am hiểu, có bản lĩnh; đặt câu hỏi chất vấn phải thẳng thắn, ngắn gọn, rõ ràng, dễ hiểu; cần khắc phục tâm lý e ngại, nể nang, ngại va chạm, sợ ảnh hưởng đến lợi ích của ngành, đơn vị và của cá nhân mình; đeo bám đến cùng nội dung chất vấn chưa được giải quyết. Có như vậy, hoạt động chất vấn mới đạt được hiệu quả như mong muốn, đáp ứng được nguyện vọng, mong mỏi của cử tri.
Chia sẻ bất cập trong hoạt động chất vấn tại kỳ họp HĐND tỉnh, các đại biểu đã không ngại va chạm, nhìn thẳng vào vấn đề, đi sâu vào phân tích thấu đáo những khiếm khuyết. Hội thảo diễn ra trong không khí sôi nổi, mở ra nhiều giải pháp hữu hiệu cho hoạt động chất vấn tại kỳ họp HĐND tỉnh trong thời gian tới...