PHÁP LUẬT
Cập nhật 18:56 | 18/11/2018 (GMT+7)
.

Bảo vệ và phát triển rừng: Luật không thiếu, chỉ thiếu sự nghiêm minh

27/02/2010
Trong những năm qua, tổng diện tích rừng nước ta tăng nhưng diện tích rừng bị mất vẫn còn ở mức cao, tình trạng vi phạm pháp luật về bảo vệ rừng cũng không ngừng gia tăng. Mặc dù hệ thống pháp luật về bảo vệ rừng đã dần được hoàn thiện, nhưng hiệu quả thi hành luật vẫn còn nhiều điều phải bàn… Có ý kiến cho rằng, chúng ta không thiếu Luật mà chỉ thiếu sự nghiêm minh. Điều này hoàn toàn đúng khi “soi” vào thực tế công tác bảo vệ và phát triển rừng của nước ta…

Rừng vẫn tiếp tục bị tàn phá

Theo thống kê của các địa phương trong cả nước, tính đến hết năm 2008, toàn quốc có gần 13 triệu ha rừng, bao gồm: 10,35 triệu ha rừng tự nhiên và trên 2,55 triệu ha rừng trồng; độ che phủ đạt 38,27%. Từ năm 1991 đến nay (sau khi Luật Bảo vệ và phát triển rừng được ban hành), hoạt động bảo vệ rừng và thực thi pháp luật lâm nghiệp có chuyển biến tích cực, diện tích rừng ngày càng được phục hồi, Việt Nam trở thành quốc gia duy nhất trong khu vực có diện tích rừng ngày càng tăng.

Cũng theo thống kê từ năm 1991 đến tháng 10.2008 thì tổng diện tích rừng bị mất là 399.118ha, bình quân 57.019ha/năm. Trong đó, diện tích rừng bị thiệt hại do các hành vi vi phạm các quy định của Nhà nước về quản lý bảo vệ rừng là 94.055ha rừng. Còn trong năm 2009, diện tích rừng bị mất lên tới 2.072,88ha, tính trung bình cứ mỗi ngày có khoảng 5,6 ha rừng bị tàn phá. Tình trạng vi phạm pháp luật cũng có nhiều diễn biến nghiêm trọng. Từ năm 1999 đến tháng 10.2008, cả nước đã phát hiện, xử lý 494.875 vụ vi phạm các quy định của Nhà nước về quản lý, bảo vệ rừng và quản lý lâm sản.

Tính đến nay, tại Việt Nam, độ che phủ của rừng đạt 38%, thấp hơn 5% so với năm 1943. Chất lượng rừng đang bị suy giảm nghiêm trọng. Rừng tự nhiên chỉ còn ở một số khu vực thuộc Tây Nguyên, Đông Nam bộ và Trung bộ. Tuy nhiên, ở các địa bàn này, nạn phá rừng cũng đang ngày càng trở nên trầm trọng. Theo Chi cục kiểm lâm tỉnh đăk Nông, trong năm 2009, trên địa bàn toàn tỉnh có trên 293 ha rừng bị phá, trong đó có 292 ha rừng tự nhiên và hơn 1 ha rừng trồng. Không chỉ tại các tỉnh Tây Nguyên, mà từ tỉnh địa đầu Tổ quốc là Hà Giang cho đến tận đất mũi Cà Mau đều xảy ra hiện tượng phá rừng. Phá rừng theo cách đơn giản nhất để làm nương rẫy; phá rừng để tìm kiếm khoáng sản; phá rừng lấy gỗ… và vô vàn những kiểu tiếp tay vi phạm pháp luật khác đang từng ngày từng ngày hủy hoại rừng trên phạm vi toàn quốc...

Luật vẫn đây mà rừng thì mất

Luật Bảo vệ và phát triển rừng đã được ban hành từ năm 1991. Và từ đó đến này Nhà nước và Chính phủ cũng đã có thêm nhiều chính sách về bảo vệ rừng và khuyến khích trồng rừng. Nhiều cơ chế quản lý bảo vệ rừng được ban hành như chính sách về quyền hưởng lợi của chủ rừng và người nhận khoán bảo vệ rừng theo Quyết định 178/2001/QĐ-TTg ngày 12/11/ 2001 của Thủ tướng Chính phủ; Chính sách giao đất, giao rừng, khoán bảo vệ rừng, tổ chức thực hiện cơ chế hưởng lợi của người làm rừng, sắp xếp lại lâm trường quốc doanh; Tăng cường chất lượng và số lượng lực lượng kiểm lâm tại các địa phương…

Chính sách, cơ chế là vậy nhưng những năm gần đây, diện tích rừng bị tàn phá vẫn không giảm và đang là nỗi nhức nhối của nhiều địa phương. Nguyên nhân khách quan được chỉ ra là do áp lực về dân số ở các vùng có rừng tăng nhanh, đòi hỏi cao về đất ở và đất canh tác nên nạn phá rừng kiếm kế sinh nhai, lấy đất canh tác vẫn ngày một gia tăng. Mặt khác, do cơ chế thị trường, giá cả một số mặt hàng nông, lâm sản tăng cao, nhu cầu về đất canh tác các mặt hàng này cũng tăng theo, nên đã kích thích người dân phá rừng để lấy đất trồng các loại cây có giá trị cao hoặc buôn bán đất, sang nhượng trái phép.

Tuy nhiên, nguyên nhân quan trọng hơn lại bắt đầu từ những hạn chế về chính sách pháp luật bảo vệ rừng và cả những hạn chế trong việc thực thi chính sách đó. Theo Cục trưởng Cục Kiểm lâm Hà Công Tuấn thì: Việc xây dựng các văn bản quy phạm pháp luật hướng dẫn thực hiện Luật còn chậm, chưa kịp thời quy định các biện pháp phối hợp để xử lý nghiêm các hành vi vi phạm của lâm tặc và người có trách nhiệm quản lý Nhà nước. Chưa có chiến lược hoàn thiện hệ thống các văn bản quy phạm pháp luật, do vậy việc ban hành các văn bản còn mang tính giải quyết tình thế cấp thiết. Ông Tuấn còn cho rằng: Cơ chế chính sách chậm đổi mới cũng là nguyên nhân làm hạn chế động lực thu hút các nguồn lực bảo vệ rừng. Quyền và nghĩa vụ của chủ rừng thiếu rõ ràng, khi rừng bị mất, chủ rừng (nhất là các chủ rừng thuộc Nhà nước) không phải chịu trách nhiệm trực tiếp… nên không đề cao được tinh thần trách nhiệm của người đứng đầu. Cụ thể như Quyết định 245/TTg của Thủ tướng Chính phủ về việc gắn trách nhiệm của chính quyền địa phương với công tác quản lý bảo vệ rừng đã được thực thi hơn 10 năm mà rừng vẫn mất, nhưng tuyệt nhiên chẳng thấy cán bộ lãnh đạo nào bị xử phạt hay mất chức vì việc này! Ngoài ra, nạn tàn phá rừng, rồi lực lượng kiểm lâm bị lâm tặc tấn công ngày càng nhiều, nhưng số vụ được khởi tố, đưa ra xét xử lại quá ít. Điều này càng khiến cho luật pháp bị coi nhẹ…


Điều đáng nói nữa là các văn bản dưới luật ban hành đã chậm, cơ chế chính sách còn chậm đổi mới thì công tác phổ biến, tuyên truyền, giáo dục pháp luật và cơ chế chính sách về lâm nghiệp cũng chưa được thực hiện có hiệu quả. Người dân, nhất là ở vùng sâu, vùng xa chưa nhận thức đầy đủ tính cấp thiết của việc bảo vệ và phát triển rừng, nên vẫn tiếp tục phá rừng, có nơi còn tiếp tay, làm thuê cho bọn đầu nậu, kẻ có tiền…

Như vậy có thể thấy rõ ràng rằng, việc bảo vệ rừng, ngăn chặn tình trạng phá rừng nhất thiết phải bắt đầu từ việc kiên quyết thực thi nghiêm các quy định của luật, xử lý nghiêm những tổ chức cá nhân cố tình vi phạm. Bởi một khi luật chưa được thực thi nghiêm thì nhiều đối tượng còn lợi dụng để trục lợi từ việc phá rừng.

Châu Giang
Xem tin theo ngày:
VĂN BẢN PHÁP LUẬT
20:53 10/04/2017
Toàn quốc phấn đấu không phát sinh tụ điểm phức tạp về ma túy; mỗi năm triệt xóa từ 5 - 10% số điểm, tụ điểm và mỗi huyện, quận, thị xã, thành phố (trực thuộc tỉnh) xây dựng được 1 mô hình điểm về phòng, chống ma túy tại xã, phường, thị trấn... Đây là mục tiêu Chương trình phòng, chống ma túy đến năm 2020 vừa được Thủ tướng phê duyệt.
Quay trở lại đầu trang