PHÁP LUẬT
Cập nhật 18:53 | 20/01/2019 (GMT+7)
.
Vướng mắc trong xử lý hình sự đối với hành vi vi phạm chính sách bảo hiểm

Bài cuối: Sớm ban hành văn bản hướng dẫn

08:14 | 10/01/2019
Sau 1 năm kể từ ngày Bộ luật Hình sự 2015 có hiệu lực, đến nay vẫn chưa có văn bản hướng dẫn cụ thể từ các cơ quan có thẩm quyền. Do đó, việc xử lý hình sự những hành vi vi phạm chính sách BHXH, BHYT, BHTN còn nhiều bất cập, khó khăn. Để xử lý hình sự đối với những hành vi vi phạm, các bộ, ngành liên quan cần chủ động phối hợp sớm ban hành văn bản hướng dẫn chi tiết trình tự, thủ tục hồ sơ áp dụng một số quy định của Bộ luật Hình sự về các tội phạm liên quan tới bảo hiểm.

>> Bài 1: Áp lực thu hồi nợ đọng

Khó xử lý vì mâu thuẫn chính sách

Theo Chánh án TAND tỉnh Bắc Ninh TS. Phạm Minh Tuyên, mặc dù có thể vận dụng một số quy định của Bộ luật Hình sự để xử lý đối với các hành vi vi phạm pháp luật về bảo hiểm như tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản, tội tham ô tài sản, tội lạm dụng chức vụ quyền hạn chiếm đoạt tài sản. Tuy nhiên, do lĩnh vực BHXH, BHYT và kinh doanh bảo hiểm có những đặc thù nên việc xử lý các loại tội có liên quan theo các tội danh trên chưa đáp ứng được yêu cầu đặt ra. Điển hình như mâu thuẫn giữa Bộ luật Hình sự với Nghị định xử phạt vi phạm hành chính. Tội gian lận bảo hiểm y tế (Điều 215) đang có mâu thuẫn với Nghị định số 176/2013/NĐ-CP quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo hiểm y tế.

Cụ thể: Điểm a, Khoản 1, Điều 215 quy định hành vi lập hồ sơ bệnh án, kê đơn thuốc khống hoặc kê tăng số lượng hoặc thêm loại thuốc, vật tư y tế, dịch vụ kỹ thuật, chi phí giường bệnh và các chi phí khác mà thực tế người bệnh không sử dụng bị coi là tội phạm nếu chiếm đoạt tiền bảo hiểm y tế từ 10 triệu đồng đến dưới 100 triệu đồng hoặc gây thiệt hại từ 20 triệu đồng đến dưới 200 triệu đồng. Trong khi đó, các hành vi vi phạm trên được quy định tại Điều 66, Điều 67, Nghị định 176/2013/NĐ-CP là: Cảnh cáo đối với hành vi lập hồ sơ bệnh án, kê đơn thuốc mà thực tế không có người bệnh nhưng chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự với mức vi phạm có giá trị dưới 1 triệu đồng… Phạt tiền đối với hành vi lập hồ sơ bệnh án, kê đơn thuốc mà thực tế không có người bệnh, nhưng chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự theo một trong các mức: Từ 500 nghìn đồng đến 1 triệu đồng đối với mức vi phạm có giá trị từ 1 triệu đồng đến dưới 2 triệu đồng; từ 1 triệu đồng đến 2 triệu đồng đối với mức vi phạm có giá trị từ 2 triệu đồng đến dưới 5 triệu đồng; từ 3 triệu đồng đến 5 triệu đồng đối với mức vi phạm có giá trị từ 5 triệu đồng đến dưới 10 triệu đồng…

“Có thể thấy chưa có sự phân hóa về tính chất nguy hiểm, mức độ thiệt hại giữa hành vi vi phạm hành chính với hành vi bị coi là tội phạm, dẫn đến khó khăn trong thực tiễn xử lý các hành vi vi phạm. Tương tự bất cập nêu trên là quy định tại Điểm b, Khoản 1, Điều 215, Bộ luật Hình sự với Điều 65, Nghị định 176/2013/NĐ-CP. Hiện nay, Nghị định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo hiểm y tế đang trong quá trình soạn thảo thay thế Nghị định 176, các quy định tại nghị định mới cần phù hợp với Bộ luật hình sự” - ông Phạm Minh Tuyên nhấn mạnh.

Làm rõ các khái niệm

Từ những hạn chế trên, các đại biểu cho rằng, cần hướng dẫn để thống nhất cách hiểu đối với một số khái niệm, tình tiết là yếu tố định tội, định khung hình phạt trong các điều luật như gian lận BHXH, BHYT, BHTN; trốn đóng bảo hiểm; thủ đoạn tinh vi, xảo quyệt; có tính chất chuyên nghiệp... Từ thực tiễn thi hành pháp luật hình sự, Trưởng phòng, Vụ Pháp chế và Quản lý khoa học, Tòa án Nhân dân tối cao Nguyễn Văn Tùng cho rằng, gian lận BHXH, BHYT, BHTN là cố ý lừa dối, giấu giếm, làm sai lệch sự thật với mục đích để tư lợi tiền bảo hiểm. Thủ đoạn tinh vi, xảo quyệt là trường hợp người phạm tội sử dụng những thủ đoạn, mánh khóe, cách thức gian dối, thâm hiểm làm cho người có thẩm quyền, cơ quan bảo hiểm hoặc những người khác khó lường thấy trước được để đề phòng và đạt kết quả phạm tội như mong muốn. “Cố ý phạm tội từ năm lần trở lên về cùng một tội phạm không phân biệt đã bị truy cứu trách nhiệm hình sự hay chưa bị truy cứu trách nhiệm hình sự, nếu chưa hết thời hiệu truy cứu trách nhiệm hình sự hoặc chưa được xóa án tích. Là những hành vi có tính chất chuyên nghiệp” - ông Tùng đề xuất.

Để triển khai có hiệu quả các quy định của Bộ luật Hình sự năm 2015 nhằm bảo đảm quyền lợi chính đáng của người lao động cũng như việc tuân thủ pháp luật của mọi cá nhân, tổ chức, Đại diện Vụ pháp chế Bảo hiểm xã hội Việt Nam cho rằng: Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao sớm ban hành Nghị quyết hướng dẫn chi tiết áp dụng một số quy định của Bộ luật hình sự về các tội phạm liên quan đến bảo hiểm như dấu hiệu phạm tội trong lĩnh vực BHXH, BHYT, BHTN (Điều 214, 215, 216); thống nhất cách hiểu khái niệm “Trốn đóng”, hành vi “Gian dối” và “Thủ đoạn khác”, thủ đoạn tinh vi, xảo quyệt; có tính chất chuyên nghiệp...

 Sau 11 tháng thực hiện, đến nay đã có 15 BHXH tỉnh, thành phố chuyển sang cơ quan điều tra đề nghị xử lý hình sự các hành vi vi phạm pháp luật về BHXH, BHYT, BHTN với tổng số 43 hồ sơ. Trong đó: 15 hồ sơ đề nghị xử lý theo Điều 214; 1 hồ sơ đề nghị xử lý theo Điều 215 và 27 hồ sơ đề nghị xử lý theo Điều 216. Kết quả, 2 vụ việc đã bị khởi tố nhưng theo tội danh khác: “Giả mạo trong công tác” và “Làm giả tài liệu của cơ quan, tổ chức” (Hưng Yên).  1 vụ việc chuyển sang xử lý vi phạm hành chính do cơ quan điều tra xác định chưa đủ yếu tố cấu thành tội phạm (Quảng Bình). 10 vụ việc cơ quan điều tra không thụ lý với lý do hành vi vi phạm xảy ra trước thời điểm Bộ luật Hình sự năm 2015 có hiệu lực (ngày 1.1.2018) (Đồng Nai, Đồng Tháp). 1 trường hợp doanh nghiệp đã tự nguyện trả hết nợ sau khi cơ quan BHXH chuyển hồ sơ cho cơ quan điều tra (Hà Tĩnh). Các trường hợp còn lại cơ quan điều tra đang xem xét, nghiên cứu hồ sơ.

Thái Yến
Xem tin theo ngày:
VĂN BẢN PHÁP LUẬT
20:53 10/04/2017
Toàn quốc phấn đấu không phát sinh tụ điểm phức tạp về ma túy; mỗi năm triệt xóa từ 5 - 10% số điểm, tụ điểm và mỗi huyện, quận, thị xã, thành phố (trực thuộc tỉnh) xây dựng được 1 mô hình điểm về phòng, chống ma túy tại xã, phường, thị trấn... Đây là mục tiêu Chương trình phòng, chống ma túy đến năm 2020 vừa được Thủ tướng phê duyệt.
Quay trở lại đầu trang