PHÁP LUẬT
Cập nhật 10:24 | 16/12/2018 (GMT+7)
.
Tiếp cận, cung cấp thông tin trong lĩnh vực khoáng sản

Thúc đẩy giám sát của cộng đồng

07:30 | 04/10/2018
Việc cung cấp thông tin trong lĩnh vực khoáng sản công khai, minh bạch sẽ giúp người dân bảo vệ quyền khai thác và thúc đẩy sự tham gia của cộng đồng vào việc khai thác, sử dụng nguồn lợi khoáng sản một cách bền vững, đạt hiệu quả cao. Tuy vậy, từ thực tế khảo sát mới đây tại các điểm mỏ trên địa bàn các tỉnh Hà Giang, Hà Tĩnh, Yên Bái… cho thấy, người dân hiện vẫn khó tiếp cận thông tin này.

Khó tiếp cận thông tin

Những năm gần đây, minh bạch hóa được đánh giá là một trong những giải pháp hữu hiệu nâng cao năng lực quản trị ngành công nghiệp khoáng sản tại Việt Nam. Việc tăng cường vai trò và trách nhiệm cung cấp thông tin của cơ quan quản lý nhà nước, cũng như quyền tiếp cận thông tin của người dân, sẽ góp phần thúc đẩy quá trình giám sát và sử dụng nguồn lợi từ khoáng sản một cách bền vững và có hiệu quả. Theo đó, từ năm 2010 đến nay, khung chính sách và pháp luật về quản trị tài nguyên khoáng sản của Việt Nam đang từng bước được hoàn thiện. Bên cạnh đó, Luật Tiếp cận thông tin được Quốc hội Khóa XIII thông qua ngày 6.4.2016 và có hiệu lực từ ngày 1.7.2018 cũng mở ra cơ hội cho quá trình này…

Tuy nhiên trên thực tế, người dân hiện vẫn khó tiếp cận thông tin liên quan đến lĩnh vực khoáng sản, từ quy hoạch, đấu giá, cấp phép, cho đến quá trình khai thác. Đơn cử, theo quy định, trước khi đấu giá, cấp phép các dự án khai thác khoáng sản phải thông qua ba vòng, có sự tham gia của người dân trong khu vực khai thác. Tuy nhiên, cả quá trình từ khi cấp phép đầu tư, hoạt động, lập báo cáo tác động môi trường, hầu hết người dân không được lấy ý kiến - đại diện Ban Pháp Chế, Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) cho biết tại Hội nghị Minh bạch trong quá trình cấp phép khai thác khoáng sản tại Việt Nam do VCCI phối hợp với các bên liên quan tổ chức.

Thực trạng trên chính là nguyên nhân dẫn đến không ít điểm mỏ khi đưa vào khai thác đã gặp phải sự phản đối mạnh mẽ từ phía người dân. Vụ việc người dân xã Lâm Thượng và một số xã lân cận lên núi Ngòi Kèn của xã Lâm Thượng, huyện Lục Yên, tỉnh Yên Bái để phản đối việc thăm dò, khai thác khoáng sản của Công ty TNHH Đá cẩm thạch R.K Việt Nam (gọi tắt Công ty R.K Việt Nam) có địa chỉ tại thị trấn Yên Thế, Lục Yên, Yên Bái xảy ra ngày 27.9 vừa qua là một ví dụ điển hình.

Qua thực tế, trao đổi với người dân tại các điểm mỏ sắt Thạch Khê (Hà Tĩnh), mỏ Antimol (Yên Minh, Hà Giang), mỏ sắt Sáng Thần (huyện Bắc Mê, Hà Giang)… hầu hết người dân bản địa tại các điểm mỏ đều cho biết, các công ty khai thác đá, quặng đều ít nhiều gây bụi bặm, tiếng ồn, không những gây ô nhiễm môi trường nước, không khí, làm hỏng đường, ảnh hưởng không nhỏ đến cuộc sống của người dân, trong khi không phải công ty khai thác mỏ nào cũng quan tâm đến quyền lợi và sức khỏe cho người dân. Khi xảy ra sự cố như ô nhiễm môi trường nước, đường đi bị băm nát, không có ai chịu trách nhiệm xử lý sự cố khiến dân rất bức xúc, kêu cứu các cấp chính quyền.

Công khai và thông tin kịp thời

Giám đốc Trung tâm Con người và Thiên nhiên Trịnh Lê Nguyên cho biết: Hiện nay tình hình khai thác khoáng sản đang diễn ra tràn lan, do đó việc cung cấp thông tin trong lĩnh vực khoáng sản giúp người dân bảo vệ quyền khai thác công khai minh bạch và thúc đẩy sự tham gia của cộng đồng vào việc khai thác, sử dụng nguồn lợi khoáng sản một cách bền vững và đạt hiệu quả cao, do đó cần đẩy mạnh việc nâng cao nhận thức cộng đồng, về quyền lợi của địa phương và người dân, trong lĩnh vực khai thác khoáng sản ở Việt Nam.

Tại Tọa đàm “Thúc đẩy thực thi quyền tiếp cận thông tin trong lĩnh vực khoáng sản ở Việt Nam” do Liên minh khoáng sản tổ chức mới đây, nguyên Vụ trưởng Vụ Pháp luật hình sự - hành chính, Bộ Tư pháp Nguyễn Thị Kim Thoa cũng cho rằng, hiện nay, thách thức lớn nhất là việc rà soát các quy định về công khai minh bạch trong lĩnh vực khai khoáng gặp nhiều khó khăn, do vấn đề công khai thông tin về nộp thuế và các khoản thu ngân sách của Việt Nam, chưa đáp ứng tiêu chuẩn EITI (Sáng kiến minh bạch trong ngành công nghiệp khai thác), bởi đây được coi là thông tin cá nhân của người nộp thuế. Vì vậy, trách nhiệm cung cấp thông tin của cơ quan quản lý nhà nước và quyền tiếp cận thông tin của công dân, nói chung và trong lĩnh vực khoáng sản nói riêng, cần có sự công khai, kịp thời, đầy đủ và chính xác, các cơ quan cần chủ động cập nhật công khai danh mục thông tin. Bên cạnh đó, cần kịp thời xem xét, cân nhắc lợi ích của việc cung cấp thông tin, để công khai thông tin hoặc cung cấp thông tin theo yêu cầu, nhằm bảo đảm lợi ích công cộng, sức khỏe và cộng đồng, bảo đảm an ninh trật tự xã hội. 

Hệ thống pháp luật nhà nước đã ban hành đầy đủ các quy định về công khai, minh bạch thông tin trong lĩnh vực khai thác khoáng sản, cụ thể: Quyền lợi của địa phương và người dân địa phương nơi có khoáng sản được khai thác được quy định tại Điều 5, Luật Khoáng sản năm 2010; Điều 15, 16, Nghị định 158/2016/NĐ-CP ngày 29.11.2016 của Chính phủ quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật Khoáng sản.

Quy định công khai, hình thức công khai thông tin về quản lý, sử dụng phí bảo vệ môi trường đối với khai thác khoáng sản; trách nhiệm của các cấp, ngành về công khai thông tin liên quan đến phí bảo vệ môi trường, được quy định tại Điều 8, 10 Nghị định 164/ 2016/NĐ-CP ngày 24.12.2016 của Chính phủ về phí bảo vệ môi trường đối với khai thác khoáng sản.

Bài và ảnh: Bảo Hân
Xem tin theo ngày:
VĂN BẢN PHÁP LUẬT
20:53 10/04/2017
Toàn quốc phấn đấu không phát sinh tụ điểm phức tạp về ma túy; mỗi năm triệt xóa từ 5 - 10% số điểm, tụ điểm và mỗi huyện, quận, thị xã, thành phố (trực thuộc tỉnh) xây dựng được 1 mô hình điểm về phòng, chống ma túy tại xã, phường, thị trấn... Đây là mục tiêu Chương trình phòng, chống ma túy đến năm 2020 vừa được Thủ tướng phê duyệt.
Quay trở lại đầu trang