PHÁP LUẬT
Cập nhật 10:24 | 16/12/2018 (GMT+7)
.
Tiếp nhận, quản lý và sử dụng viện trợ phi chính phủ

Cải thiện môi trường pháp lý

08:58 | 03/10/2018
Thu hút và sử dụng hiệu quả nguồn lực phi chính phủ nước ngoài; phát huy được sự tham gia của các tổ chức ngoài nhà nước, đóng góp nguồn lực của xã hội cho phát triển bền vững là những vấn đề đặt ra trong quá trình sửa đổi, bổ sung Nghị định số 93/2009/NĐ-CP ngày 22.10.2009 của Chính phủ về Ban hành quy chế quản lý và sử dụng viện trợ phi chính phủ nước ngoài.

Nhiều đầu mối, rối thủ tục

Theo đánh giá, Nghị định số 93/2009 còn một số bất cập như cơ chế phức tạp, rườm rà qua nhiều bước (chuẩn bị thẩm định, thẩm định, phê duyệt, báo cáo); với nhiều “cửa ải” (cơ quan chủ quản, cơ quan chủ trì thẩm định, cơ quan tham gia thẩm định, cơ quan phê duyệt, cơ quan tiếp nhận báo cáo), liên quan tới việc tiếp nhận, sử dụng viện trợ phi chính phủ nước ngoài. Điều này thể hiện sự cẩn trọng về những rủi ro tiềm ẩn, do lo ngại về việc tài trợ phi chính phủ nước ngoài có thể bị sử dụng vào những hoạt động làm ảnh hưởng tới an ninh, trật tự an toàn xã hội nhiều hơn là chú ý tới việc quy định những điều kiện thuận lợi để thu hút nguồn viện trợ phi chính phủ nước ngoài vì sự phát triển kinh tế - xã hội bền vững. Với các bước và lộ trình nêu trên, thời gian phê duyệt dự án kéo dài (từ 1 năm - 2,3 năm). Đặc biệt, kết quả chờ phê duyệt không rõ ràng kiểu như “chưa thể phê duyệt dự án trong thời điểm hiện nay”.

Bên cạnh đó, Báo cáo nghiên cứu “Đánh giá về ảnh hưởng của Nghị định 93/2009 đến hoạt động của các tổ chức phi chính phủ Việt Nam” do Liên hiệp các tổ chức khoa học và kỹ thuật Việt Nam tiến hành cho thấy, mỗi địa phương quy định cơ quan đầu mối trong công tác tiếp nhận viện trợ khác nhau. Có nơi do Sở kế hoạch và Đầu tư, có nơi do Sở Ngoại vụ, chính vì thế, quan điểm về viện trợ phi chính phủ nước ngoài ở các địa phương không giống nhau. Tuy nhiên, hầu hết các địa phương căn bản đều thống nhất quan điểm là ủng hộ loại dự án xây dựng cơ sở hạ tầng, không ủng hộ loại dự án mang tính nghiên cứu, với các hoạt động như hội thảo, tập huấn, tăng cường năng lực...

Đây là trở ngại lớn đối với các tổ chức ngoài nhà nước khi xin ý kiến thực hiện dự án viện trợ phi chính phủ nước ngoài tại địa phương, đặc biệt là những dự án hoạt động tại nhiều địa phương. Khó khăn nữa là với các chương trình, dự án nghiên cứu đồng thời nhiều lĩnh vực (văn hóa, tín ngưỡng, môi trường, đất, rừng và thậm chí cả những vấn đề về giới) liên quan đến 5 - 6 bộ, ngành, lại triển khai ở nhiều địa phương… nên chỉ việc lấy ý kiến của các bên liên quan cũng đã làm các nhà viện trợ, đối tác nản lòng. 

Nên giám sát sự tuân thủ

Đơn giản hóa thủ tục, tối thiểu hóa đầu mối cơ quan có thẩm quyền quản lý viện trợ phi chính phủ nước ngoài; không can thiệp vào từng giao dịch về viện trợ phi chính phủ nước ngoài; đồng thời, xử lý kịp thời và nghiêm khắc, những giao dịch về dự án viện trợ trái với lĩnh vực hoạt động đã được cấp phép, phê duyệt là những mục tiêu quan trọng trong quá trình sửa đổi, bổ sung Nghị định 93/2009.

Chẳng hạn, liên quan đến cơ chế quản lý các bên tài trợ, bên nhận viện trợ (các tổ chức phi chính phủ trong nước, cơ quan nhà nước, địa phương…) Nhà nước có thể quản lý các dự án tài trợ thông qua quy trình thẩm định, cấp phép cho từng dự án tài trợ theo hướng đơn giản, một đầu mối. Những chủ thể này khi trình dự án viện trợ để thẩm định, phê duyệt, phải gửi kèm theo cam kết không vi phạm danh mục những dự án “không khuyến khích” do Chính phủ quy định. Đồng thời, Chính phủ cũng có thể quy định thêm về danh mục những dự án có thể được chấp nhận, nhưng có điều kiện, nhằm tận dụng các cơ hội thu hút viện trợ phi chính phủ nước ngoài.

Vai trò quản lý của Nhà nước nên được xác định ở việc giám sát việc tuân thủ pháp luật của bên nhận tài trợ và bên tài trợ với nội dung như sự phù hợp của dự án với lĩnh vực hoạt động đã được cấp phép, đăng ký; sự tuân thủ pháp luật chuyên ngành thuộc lĩnh vực triển khai dự án viện trợ. Đồng tình với quan điểm này, Chủ tịch Trung tâm Phát triển Sức khỏe Bền vững (VietHealth) Nguyễn Văn Quyết nêu thực tế, khâu thẩm định, đàm phán và ký kết viện trợ với các tổ chức phi chính phủ nước ngoài thì bên nhận viện trợ đều trực tiếp thực hiện các khâu đúng với quy định, đồng thời phải phù hợp với tôn chỉ, mục đích của bên tài trợ. Chính vì thế không cần phải quy định riêng, quá dài như tại Nghị định 93/2009.

Từ góc nhìn này, nhiều ý kiến đề nghị bãi bỏ chế độ thẩm định, phê duyệt từng dự án viện trợ phi chính phủ nước ngoài đối với các tổ chức đã được cấp phép, đăng ký hoạt động hợp pháp tại Việt Nam. Ngoài ra, để nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước đối với viện trợ phi chính phủ nước ngoài, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi cho việc tiếp nhận viện trợ phi chính phủ nước ngoài, Chính phủ nên chỉ định một đầu mối ở Trung ương thực hiện vai trò quản lý vĩ mô và xây dựng chính sách thu hút viện trợ phi chính phủ nước ngoài.

Đình Khoa
Xem tin theo ngày:
VĂN BẢN PHÁP LUẬT
20:53 10/04/2017
Toàn quốc phấn đấu không phát sinh tụ điểm phức tạp về ma túy; mỗi năm triệt xóa từ 5 - 10% số điểm, tụ điểm và mỗi huyện, quận, thị xã, thành phố (trực thuộc tỉnh) xây dựng được 1 mô hình điểm về phòng, chống ma túy tại xã, phường, thị trấn... Đây là mục tiêu Chương trình phòng, chống ma túy đến năm 2020 vừa được Thủ tướng phê duyệt.
Quay trở lại đầu trang