PHÁP LUẬT
Cập nhật 15:29 | 16/07/2019 (GMT+7)
.
Hỗ trợ tài chính nuôi con nuôi có yếu tố nước ngoài

Cần minh bạch

09:59 | 18/08/2018
Hỗ trợ tài chính trực tiếp dễ trở thành mua bán trẻ em hoặc tác động để có được sự đồng ý cho trẻ em nhận làm con nuôi; không có sự minh bạch đối với việc sử dụng các khoản này; không có hoặc thiếu sự giám sát, theo dõi... là những vấn đề đặt ra trong việc hỗ trợ tài chính nuôi con nuôi có yếu tố nước ngoài.

Không có hóa đơn, chứng từ

Công ước La Hay năm 1993 về bảo vệ trẻ em và hợp tác trong lĩnh vực nuôi con nuôi quốc tế nghiêm cấm việc thu tiền hay thu lợi tài chính không chính đáng từ một hoạt động liên quan đến nuôi con nuôi nước ngoài.

Thực tiễn áp dụng Luật Nuôi con nuôi cho thấy, sau khi hoàn tất thủ tục xin nhận con nuôi tại Việt Nam, cha mẹ nuôi nước ngoài thường tự hoặc thông qua tổ chức con nuôi nước ngoài được cấp phép hoạt động tại Việt Nam hỗ trợ tài chính dưới hình thức các khoản tặng cho, hỗ trợ cơ sở trợ giúp xã hội của con nuôi. Đây là các khoản hỗ trợ tự nguyện, không cố định với nhiều mức độ khác nhau, phát sinh nhiều lần trong năm đối với cơ sở trợ giúp xã hội. Các khoản hỗ trợ này đã góp phần cải thiện điều kiện sinh hoạt, điều kiện sống, nhu cầu khám chữa bệnh… của trẻ em ở các cơ sở trợ giúp xã hội, khi ngân sách nhà nước chưa đủ để đáp ứng.

Khảo sát của Cục Con nuôi, Bộ Tư pháp đã cho thấy không ít bất cập trong vấn đề này. Điển hình là việc tặng cho, hỗ trợ trong một số trường hợp được thực hiện trực tiếp giữa cha mẹ nuôi nước ngoài với cơ sở trợ giúp xã hội, phần lớn không có hóa đơn chứng từ, không có mức cố định giữa các cha mẹ nuôi của từng tổ chức trong một nước và giữa các nước với nhau. Điều đó dẫn đến tình trạng cơ quan quản lý nhà nước khó theo dõi, kiểm tra và giám sát việc tiếp nhận, sử dụng các khoản hỗ trợ, tặng cho này được bảo đảm đúng mục đích. Đáng lưu tâm hơn, điều này đã dẫn đến sự “cạnh tranh ngầm” giữa các tổ chức con nuôi để được địa phương “ưu tiên” giới thiệu trẻ.

Liên quan đến vấn đề này, Điều 7, Luật Nuôi con nuôi và Điều 4, Nghị định số 19/2011/NĐ-CP quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật Nuôi con nuôi đã đưa ra các nguyên tắc chung cho phép, khuyến khích các tổ chức, cá nhân hỗ trợ nhân đạo cho việc nuôi dưỡng, chăm sóc, giáo dục trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt với điều kiện việc hỗ trợ nhân đạo không được ảnh hưởng đến việc cho nhận con nuôi. Ngoài ra, Nghị định số 103/2017/NĐ-CP quy định về thành lập, tổ chức, hoạt động, giải thể và quản lý các cơ sở trợ giúp xã hội cho phép các cơ sở trợ giúp xã hội tổ chức vận động và tiếp nhận sự hỗ trợ tài chính, hiện vật của cơ quan, tổ chức, cá nhân ở trong nước và nước ngoài để thực hiện các hoạt động của mình. Đồng thời, cũng yêu cầu các cơ sở này phải thực hiện việc tiếp nhận, quản lý và sử dụng các khoản tặng cho, hỗ trợ từ các cá nhân, tổ chức trong nước và nước ngoài đúng theo quy định pháp luật; việc sử dụng và quản lý các nguồn kinh phí phải thực hiện công khai, minh bạch và theo quy chế hoạt động, quy chế chi tiêu của cơ sở.

Tuy nhiên, nhiều trường hợp, các cơ sở trợ giúp xã hội khi tiếp nhận, quản lý và sử dụng các khoản hỗ trợ, tặng cho trực tiếp từ cha mẹ nuôi nước ngoài hoặc thông qua tổ chức nuôi con nuôi nước ngoài không thực hiện hoặc thực hiện không đúng, không đầy đủ hoặc thậm chí không nắm được các quy định pháp luật nêu trên.

Tách bạch các khoản thu, chi

 Chưa có quy định cụ thể về việc bảo đảm tách bạch giữa nuôi con nuôi và hỗ trợ, tặng cho của cha mẹ nuôi và tổ chức con nuôi nước ngoài là một trong những nguyên nhân dẫn đến tình trạng nêu trên. Chính vì thế, một trong những vấn đề đặt ra trong quá trình sửa đổi, bổ sung Nghị định số 19/2011/NĐ-CP là sẽ bổ sung quy định cụ thể về việc tiếp nhận, quản lý và sử dụng các khoản tặng cho, hỗ trợ của cha mẹ nuôi và tổ chức con nuôi nước ngoài đối với cơ sở trợ giúp xã hội bảo đảm minh bạch, công khai, tách bạch với việc giải quyết nuôi con nuôi. Đồng thời, tăng cường trao đổi, chia sẻ thông tin, báo cáo về các trường hợp nuôi con nuôi quốc tế, báo cáo về tình hình hoạt động của các tổ chức con nuôi được cấp phép hoạt động tại Việt Nam, trong đó có phần về hỗ trợ tài chính nhằm nắm bắt tình hình hỗ trợ tài chính để từ đó có những biện pháp ngăn chặn, xử lý đối với những hành vi vi phạm.

Những định hướng nêu trên cũng phù hợp với thông lệ quốc tế. Cụ thể, theo Bản lưu ý về khía cạnh tài chính trong lĩnh vực con nuôi quốc tế của Hội nghị La Hay về tư pháp quốc tế thì cho dù việc hỗ trợ tài chính được thực hiện dưới bất kỳ hình thức nào nêu trên thì Công ước La Hay năm 1993 cũng yêu cầu các quốc gia thành viên phải có các biện pháp thích hợp nhằm bảo đảm công khai, minh bạch các khoản hỗ trợ tài chính cũng như phân định rạch ròi giữa hỗ trợ tài chính mang tính nhân đạo với việc giải quyết nuôi con nuôi quốc tế. Để hạn chế lạm dụng, Hội nghị La Hay về tư pháp quốc tế đã đưa ra nhiều khuyến nghị cho các nước như không cho phép tặng cho trực tiếp đối với các chủ thể liên quan đến quá trình giải quyết nuôi con nuôi; các cơ quan liên quan phải được thông báo hoặc phải tham gia vào việc ấn định mức tặng cho; nghiêm cấm tặng cho trước khi hoàn tất việc nhận con nuôi…

Phạm Hải
Xem tin theo ngày:
VĂN BẢN PHÁP LUẬT
20:53 10/04/2017
Toàn quốc phấn đấu không phát sinh tụ điểm phức tạp về ma túy; mỗi năm triệt xóa từ 5 - 10% số điểm, tụ điểm và mỗi huyện, quận, thị xã, thành phố (trực thuộc tỉnh) xây dựng được 1 mô hình điểm về phòng, chống ma túy tại xã, phường, thị trấn... Đây là mục tiêu Chương trình phòng, chống ma túy đến năm 2020 vừa được Thủ tướng phê duyệt.
Quay trở lại đầu trang