PHÁP LUẬT
Cập nhật 18:37 | 17/08/2018 (GMT+7)
.
Đề nghị xây dựng luật, văn bản quy phạm pháp luật

Vướng vì thiếu phối hợp

09:16 | 10/06/2018
Cơ quan lập đề nghị xây dựng luật, pháp lệnh và Văn phòng Chính phủ, Bộ Tư pháp thiếu sự phối hợp nhịp nhàng đã dẫn đến tình trạng chậm gửi đề nghị xây dựng luật, văn bản quy phạm pháp luật và ảnh hưởng thời gian thẩm định, thẩm tra của các cơ quan này.

Không được tham gia từ đầu

Yếu tố cơ bản để hình thành Chương trình xây dựng luật, pháp lệnh là đề nghị xây dựng luật, pháp lệnh của các bộ, cơ quan ngang bộ. Trong quá trình này, bộ, cơ quan ngang bộ có trách nhiệm bảo đảm sự tham gia của Bộ Tư pháp, Văn phòng Chính phủ (VPCP). Sự tham gia của các cơ quan này tạo cơ sở cho việc thống nhất chính sách được đưa ra trong đề nghị xây dựng văn bản quy phạm pháp luật (VBQPPL). Đồng thời sự chủ động này sẽ hỗ trợ các bộ, cơ quan ngang bộ giải quyết những vấn đề, đề xuất giải pháp của từng phương án, xác định rõ tính tích cực và tiêu cực trong đánh giá chính sách. Vấn đề này đã được quy định rất rõ tại Luật Ban hành VBQPPL và Nghị định 34/2016 hướng dẫn thi thành Luật Ban hành VBQPPL.

Tuy nhiên, qua hơn 2 năm thực hiện các văn bản nêu trên, một số cơ quan khi lập đề nghị xây dựng luật, pháp lệnh nói riêng, VBQPPL nói chung đều chưa thực hiện đúng quy định. Cụ thể, chưa tạo điều kiện để Bộ Tư pháp, VPCP tham gia ngay từ đầu quá trình lập đề nghị xây dựng VBQPPL. Điều này dẫn đến tình trạng ý kiến thẩm định của Bộ Tư pháp; ý kiến thẩm tra của VPCP trong nhiều trường hợp chưa có sự đồng thuận cao với cơ quan lập đề nghị về chính sách và phương án lựa chọn để báo cáo Chính phủ.

Thực tế, không hiếm dự án, dự thảo, Bộ Tư pháp là thành viên Ban soạn thảo, Tổ biên tập, nhưng ít được mời tham gia các cuộc họp, dẫn đến khó khăn trong việc nắm bắt nội dung cũng như những vấn đề còn có nhiều ý kiến khác nhau. Sự thiếu phối hợp này còn thể hiện khá phổ biến trong việc các bộ, ngành cử đại diện tham gia Hội đồng thẩm định. Chẳng hạn, cử người chưa có kinh nghiệm trong lĩnh vực đề xuất xây dựng luật; thậm chí tại phiên thẩm định còn báo cáo “tôi đi họp thay, bộ sẽ gửi văn bản góp ý sau”.

Thẩm định thực chất

Nghị quyết về Chương trình xây dựng luật, pháp lệnh năm 2019, điều chỉnh Chương trình xây dựng luật, pháp lệnh năm 2018 đã  điều chỉnh thời gian trình các dự án: Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thi hành án hình sự; dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thuế bảo vệ môi trường; Nghị quyết của UBTVQH về Biểu thuế bảo vệ môi trường. Nghị quyết đưa ra khỏi Chương trình năm 2018 3 dự án Luật: Dân số; Quản lý phát triển đô thị; Công an xã.

Các cơ quan chủ trì đề xuất xây dựng văn bản tùy theo tiến độ nghiên cứu, xây dựng chính sách, hoàn thiện hồ sơ lập đề nghị xây dựng luật, pháp lệnh theo quy định của Luật Ban hành VBQPPL. Tức là, Luật này đã trao quyền tự chủ động cho các cơ quan chủ trì, tuy nhiên chậm nhất vào ngày 31.12 hàng năm, bộ, cơ quan ngang bộ phải gửi hồ sơ đề nghị xây dựng luật, pháp lệnh đã được chỉnh lý theo nghị quyết của Chính phủ đến Bộ Tư pháp. Trong thời hạn 20 ngày, kể từ ngày nhận đủ hồ sơ đề nghị xây dựng luật, pháp lệnh, Bộ Tư pháp có trách nhiệm phối hợp với Bộ Tài chính, Bộ Nội vụ, Bộ Ngoại giao, Bộ Lao động, Thương binh và Xã hội và các cơ quan, tổ chức có liên quan thẩm định đề nghị này.

Vụ trưởng Vụ Các vấn đề chung về xây dựng pháp luật, Bộ Tư pháp Nguyễn Hồng Tuyến nêu thực trạng, quá trình lập đề nghị của Chính phủ về Chương trình xây dựng luật, pháp lệnh năm 2018, điều chỉnh Chương trình năm 2017 và đề nghị của Chính phủ về Chương trình xây dựng luật, pháp lệnh năm 2019, điều chỉnh Chương trình năm 2018 cho thấy, nhiều bộ, cơ quan ngang bộ gửi hồ sơ đề nghị rất chậm, chủ yếu dồn vào tháng 12 và đầu năm sau (tháng 1). Thậm chí, có những đề nghị dù đã nhận được chỉ đạo của Thủ tướng, Chính phủ nhưng vẫn chậm như đề nghị xây dựng Luật sửa đổi, bổ sung Luật Đầu tư công; Luật sửa các luật liên quan đến quy hoạch do Bộ Kế hoạch và Đầu tư chủ trì. Vì cơ quan chủ trì chậm, để kịp tiến độ, không hiếm đề nghị cơ quan thẩm định không còn đủ thời gian để nghiên cứu. 

 Thực tế cho thấy, văn bản thẩm định có ý nghĩa quan trọng để triển khai các bước tiếp theo. Bởi nó là một báo cáo ngắn gọn, súc tích về đề nghị xây dựng luật. Tuy nhiên, vì nhiều lý do khác nhau, giá trị của văn bản thẩm định này chưa phát huy hiệu quả. Đại diện VPCP nêu thực tế, cán bộ phân công theo dõi lĩnh vực, ngành không đủ thời gian nghiên cứu kỹ lưỡng hồ sơ đề nghị xây dựng luật, pháp lệnh. Điều này, ảnh hưởng trực tiếp đến việc tham gia ý kiến. Đó là chưa kể, trường hợp đề nghị xây dựng luật, pháp lệnh liên quan đến nhiều bộ, ngành, nhưng Bộ Tư pháp chỉ tổ chức thẩm định trong nửa ngày làm việc, các thành viên không có đủ thời gian để trình bày ý kiến.

Điều đáng quan tâm là do luật và các văn bản hướng dẫn không quy định trường hợp Bộ Tư pháp có kết luận đề nghị xây dựng luật, pháp lệnh chưa đủ điều kiện trình thì cơ quan lập đề nghị không được trình Chính phủ. Chính vì thế, cơ quan lập đề nghị chỉ tiếp thu ý kiến thẩm định và đẩy vấn đề lên Chính phủ xem xét. Điều này, vô hình trung tạo gánh nặng cho Chính phủ, đồng thời lại vô hiệu hóa giá trị của hoạt động thẩm định với chức năng là gác cửa văn bản. Liên quan đến vấn đề này, nhiều ý kiến cho rằng, cơ quan thẩm định và thẩm tra cần kiên quyết trả lại những hồ sơ không đáp ứng yêu cầu của Luật Ban hành VBQPPL; cũng như hồ sơ chậm tiến độ; đồng thời cần công khai các bộ, ngành chậm hoặc hồ sơ không đáp ứng. 

Nguyễn Minh
Xem tin theo ngày:
VĂN BẢN PHÁP LUẬT
20:53 10/04/2017
Toàn quốc phấn đấu không phát sinh tụ điểm phức tạp về ma túy; mỗi năm triệt xóa từ 5 - 10% số điểm, tụ điểm và mỗi huyện, quận, thị xã, thành phố (trực thuộc tỉnh) xây dựng được 1 mô hình điểm về phòng, chống ma túy tại xã, phường, thị trấn... Đây là mục tiêu Chương trình phòng, chống ma túy đến năm 2020 vừa được Thủ tướng phê duyệt.
Quay trở lại đầu trang