PHÁP LUẬT
Cập nhật 09:06 | 22/05/2018 (GMT+7)
.
Người gây ô nhiễm phải trả tiền

Khó lượng hóa thiệt hại

08:33 | 16/05/2018
Trách nhiệm bồi thường thiệt hại gây ô nhiễm môi trường được thực hiện theo nguyên tắc “người gây ô nhiễm phải trả tiền”. Tuy nhiên, khó có thể lượng hóa được mức độ thiệt hại, nhất là trong lĩnh vực ô nhiễm không khí (ONKK). Vậy, căn cứ nào để buộc người gây ô nhiễm phải bồi thường.

Chỉ hỗ trợ không bồi thường

Thiệt hại do ô nhiễm, suy thoái môi trường gồm: Suy giảm chức năng, tính hữu ích của môi trường; thiệt hại về tính mạng, sức khỏe của con người, tài sản và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân do hậu quả của việc suy giảm chức năng, tính hữu ích của môi trường gây ra (Điều 165 Luật Bảo vệ Môi trường).

Điều 163 Luật Bảo vệ môi trường quy định, thiệt hại do ô nhiễm, suy thoái môi trường gồm thiệt hại do suy giảm chức năng, tính hữu ích của môi trường; thiệt hại về sức khỏe, tính mạng con người, tài sản và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân do hậu quả của việc suy giảm chức năng, tính hữu ích của môi trường gây ra. Như vậy, thiệt hại do ONKK cũng bao gồm hai nhóm: Thiệt hại đối với môi trường tự nhiên do ONKK và thiệt hại đối với môi trường tự nhiên do ONKK thể hiện bởi sự suy giảm chức năng, tính hữu ích của các thành phần môi trường có liên quan đến khí thải. Để giúp các cơ quan liên quan hiện thực hóa những quy định nêu trên, Hội đồng Thẩm phán TANDTC cũng đã ban hành Nghị quyết số 03/2006/NQ-HĐTP ngày 8.7.2006 với quy định về xác định thiệt hại làm cơ sở để tính mức độ bồi thường thiệt hại do hành vi làm ô nhiễm môi trường không khí gây ra.

Quy định là vậy, nhưng hiểu để vận dụng và triển khai thì không đơn giản. Một trong những khó khăn khi xác định thiệt hại do hành vi làm ONKK do đây là loại thiệt hại đặc thù, không giống các hành vi vi phạm pháp luật khác. Hơn nữa, các căn cứ rất chung chung, khái quát và khó áp dụng. Thực tế giải quyết tranh chấp do ô nhiễm ONKK cho thấy cơ sở của việc giải quyết, bồi thường thiệt hại chủ yếu dựa vào đơn thư của người dân đối với các cơ sở sản xuất kinh doanh gây ô nhiễm. Nội dung chủ yếu là giải quyết, bồi thường thiệt hại đối với sức khỏe, tài sản của các tổ chức, cá nhân. Trong khi đó, tổn hại gây ra cho môi trường không khí chủ yếu áp dụng biện pháp khắc phục bằng cách yêu cầu chấm dứt hành vi gây ô nhiễm. Hiện nay, việc xác định mức độ thiệt hại được phối hợp thực hiện bởi cơ quan quản lý môi trường, UBND các tỉnh và người bị thiệt hại thông qua việc ước tính tổn thất về tài sản và sức khỏe người dân. Trong một số rất ít trường hợp, có sự vào cuộc của cơ quan chuyên môn nghiên cứu về môi trường để phối hợp xác định thiệt hại. Thông thường, khi được yêu cầu bồi thường, bên gây thiệt hại sẽ yêu cầu bên bị thiệt hại xác định phạm vi, mức độ thiệt hại một cách cụ thể, chi tiết. Điều đáng quan tâm, khi vấn đề thiệt hại chưa được xác định rõ thì bên gây hại thường chỉ “hỗ trợ” chứ không bồi thường.


Ô nhiễm không khí ở nhiệt điện Vĩnh Tân 2 
Nguồn: ITN

Gỡ từ pháp luật

Dù được quy định tại Luật và có văn bản hướng dẫn được xem là cụ thể, nhưng tình trạng chung của các văn bản này là chưa lượng hóa mức độ suy thoái môi trường.  Nói một cách chính xác hơn thì đây cũng  là vấn đề khó của chính các nhà làm luật, nhất là khi thiếu đi các thông tin, công nghệ hỗ trợ trong việc xác định mức độ ONKK. Bên cạnh đó, theo pháp luật hiện hành, việc xác định thiệt hại của môi trường không khí được tính chung là môi trường chứ chưa có căn cứ phân định riêng cho thiệt hại của môi trường không khí. Trong khi đó, không khí là một dạng môi trường đặc biệt so với các thành phần môi trường khác, như môi trường đất, nước, do đặc tính khuếch tán của nó.

Theo ý kiến của nhiều chuyên gia, để lượng hóa mức độ thiệt hại của môi trường không khí, làm căn cứ cho việc bồi thường thiệt hại, trước hết cần hoàn thiện pháp luật về bảo vệ môi trường không khí và các văn bản hướng dẫn thi hành; đồng thời phải có phương pháp, công cụ chuyên dụng để xác định mức độ thiệt hại do không khí bị ô nhiễm, suy thoái. Cụ thể, cần có chế định riêng trong việc xác định thiệt hại do không khí bị ô nhiễm, suy thoái, tách bạch với thiệt hại do môi trường nói chung bị ô nhiễm, suy thoái. Hiện nay, việc xác định thiệt hại môi trường thường dựa trên số lần hàm lượng hoặc nồng độ chất gây ô nhiễm vượt tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về môi trường. Như vậy, để xác định thiệt hại môi trường do ONKK, cần có văn bản hướng dẫn cách thức phân loại mức độ thiệt hại do ONKK theo những mức độ thiệt hại, để làm cơ sở tính toán, xác định bồi thường thiệt hại... Theo đó, hướng dẫn lượng hóa thiệt hại do ô nhiễm, suy thoái môi trường không khí cần cụ thể bằng các tiêu chí như: Giá trị giới hạn thông số cơ bản trong không khí xung quanh; nồng độ tối đa cho phép của một số chất độc hại trong không khí xung quanh; tiêu chuẩn khí thải công nghiệp đối với bụi và các chất vô cơ... Từ đó, quy định các mức độ vi phạm cụ thể làm căn cứ xác định thiệt hại.

Phạm Hải
Xem tin theo ngày:
VĂN BẢN PHÁP LUẬT
20:53 10/04/2017
Toàn quốc phấn đấu không phát sinh tụ điểm phức tạp về ma túy; mỗi năm triệt xóa từ 5 - 10% số điểm, tụ điểm và mỗi huyện, quận, thị xã, thành phố (trực thuộc tỉnh) xây dựng được 1 mô hình điểm về phòng, chống ma túy tại xã, phường, thị trấn... Đây là mục tiêu Chương trình phòng, chống ma túy đến năm 2020 vừa được Thủ tướng phê duyệt.
Quay trở lại đầu trang