PHÁP LUẬT
Cập nhật 00:28 | 24/09/2018 (GMT+7)
.
Dự thảo Bộ Quy tắc đạo đức thẩm phán

Ràng buộc tới đâu?

08:59 | 11/03/2018
Ngoài năng lực, trình độ, thẩm phán cần có bản lĩnh nghề nghiệp vững vàng, ra phán quyết đúng đắn và thừa nhận sai sót nghề nghiệp của mình để tránh oan, sai, bảo vệ lẽ phải, công lý. Đó là khẳng định của các chuyên gia tại Hội thảo góp ý Dự thảo Bộ quy tắc đạo đức thẩm phán do TANDTC vừa tổ chức.

Băn khoăn quà biếu

Theo dự thảo lần hai Bộ Quy tắc đạo đức thẩm phán chuẩn mực về đạo đức mà thẩm phán cần tuân thủ, bao gồm tính độc lập; sự vô tư, khách quan; sự liêm chính; sự công bằng, bình đẳng; sự đúng mực; sự tận tụy và không chậm trễ; năng lực và sự chuyên cần.

Chánh án TANDTC Nguyễn Hòa Bình cho biết, từ năm 2008, TANDTC đã ban hành Bộ Quy tắc ứng xử của cán bộ, công chức, trong đó có quy định về những điều thẩm phán phải làm, được làm, không được làm khi thực thi công vụ. Tuy nhiên, bản quy tắc ứng xử này chưa đề cập cụ thể, chi tiết và đầy đủ những chuẩn mực đạo đức cũng như tình huống ứng xử của thẩm phán; thiếu những nội dung căn bản theo chuẩn mực và thông lệ quốc tế.

Trước đòi hỏi ngày càng cao của công cuộc cải cách tư pháp, TANDTC đã xây dựng dự thảo Bộ Quy tắc đạo đức thẩm phán nhằm thể hiện các giá trị đạo đức cơ bản là nền tảng của hoạt động xét xử, tư cách đạo đức và hành vi ứng xử của thẩm phán. Vụ trưởng Vụ Pháp chế và Quản lý khoa học Chu Thành Quang cho biết, theo dự thảo Bộ Quy tắc, ngoài yêu cầu chung như chuyên môn nghiệp vụ thì thẩm phán không được lợi dụng địa vị để thúc đẩy lợi ích của mình hoặc của người khác; không được và không cho phép các thành viên trong gia đình, cán bộ, công chức tòa án dưới quyền quản lý của mình yêu cầu hoặc chấp nhận quà, khoản thừa kế, khoản vay hay quyền lợi nào khác liên quan đến bất cứ điều gì mà thẩm phán đã làm hoặc sẽ làm hoặc cố ý không làm trong quá trình thực hiện nhiệm vụ.

Tuy nhiên xung quanh nội dung không nhận quà biếu vẫn còn nhiều ý kiến băn khoăn. PGS.TS. Trần Văn Độ, nguyên Phó Chánh án TANDTC cho rằng, dự thảo nên quy định thẩm phán không được nhận quà biếu và lợi ích khác liên quan đến địa vị của mình; mà không giới hạn “làm” hay “không làm” một công việc cụ thể. Bên cạnh đó, việc quy định thẩm phán chỉ có thể nhận món quà lưu niệm, giải thưởng hay khoản tiền phù hợp với sự kiện được tổ chức, với điều kiện không bị coi là thể hiện sự thiếu vô tư, khách quan hoặc là một hình thức có thể ảnh hưởng tới quá trình thực hiện nhiệm vụ của thẩm phán, cũng rất chung chung. Như thế nào sẽ “bị coi là thể hiện sự thiếu vô tư, khách quan” cần được định nghĩa cụ thể, rõ ràng hơn.

Để tránh những “giao tiếp” không đáng có, dễ nảy sinh tiêu cực, PGS.TS. Phạm Duy Nghĩa, Đại học Kinh tế thành phố Hồ Chí Minh kiến nghị, Thẩm phán cần tránh trao đổi không chính thức với các bên và luật sư của họ, các cuộc gặp cần công khai tại tòa. Bộ Quy tắc nên bổ sung quy định, trong trường hợp có nhu cầu cần thêm thông tin từ đương sự, thẩm phán phải triệu tập công khai đương sự đó đến tòa và phải thông báo để các bên còn lại cùng biết; tuyệt đối không được tiếp đương sự một cách phi chính thức ngoài trụ sở tòa án.

Nhìn dưới góc độ khác, nguyên Phó Chánh án TANDTC Trần Văn Độ khẳng định, muốn thẩm phán liêm chính, cần có chính sách tiền lương thích hợp thay vì mức lương từ 3 - 5 triệu đồng như hiện nay. Bởi lao động của thẩm phán là loại lao động đặc thù nên cần mức lương đủ sống để chuyên tâm công tác.


Bộ quy tắc quy định các chuẩn mực về đạo đức và các nguyên tắc ứng xử của thẩm phán

Quy định sao cho phù hợp?

Khẳng định Bộ Quy tắc này là cầu nối giữa ứng xử đạo đức và quy phạm pháp luật, dựa vào đó để người thẩm phán tự soi đức độ của mình; song nó được thực thi chủ yếu dựa vào lòng tự trọng. Nhiều chuyên gia cho rằng, Bộ Quy tắc đạo đức cần mang tính yêu cầu, hướng dẫn, khuyến nghị là chủ yếu mà không nên quy định trách nhiệm này, nghĩa vụ kia.

PGS.TS. Hoàng Thế Liên, nguyên Thứ trưởng Bộ Tư pháp cho rằng, Bộ Quy tắc nên thể hiện theo hướng việc gì thẩm phán cần làm, việc gì không nên làm, việc gì nên tránh hay trong các mối quan hệ nên xử sự như thế nào cho phù hợp với chuẩn mực của chức danh tư pháp là thẩm phán. Cũng không nên có những quy định mang tính bắt buộc mà cần đề cao tính ràng buộc nghề nghiệp.

Đơn cử như quy định về ứng xử đối với các hoạt động bên ngoài nhiệm vụ xét xử. Theo đó, việc thẩm phán phải ưu tiên sử dụng quỹ thời gian làm việc để thực hiện nhiệm vụ xét xử hơn các hoạt động khác hay được phép được viết báo, viết sách, nghiên cứu khoa học, giảng dạy hoặc các hoạt động có thu nhập khác theo quy định của pháp luật nhưng tổng thu nhập của những hoạt động này không được vượt quá tổng lương và các phụ cấp của thẩm phán, cũng chưa hợp lý. Nguyên Thứ trưởng Bộ Tư pháp Phạm Quý Tỵ khẳng định, mục đích của quy định này là để thẩm phán toàn tâm, toàn ý vào nhiệm vụ chính. Điều này là cần thiết, song cũng không nên quy định lấy tổng thu nhập của những hoạt động này làm thước đo để hạn chế thẩm phán không được làm những việc khác.

Đồng tình với quan điểm đó, nhiều chuyên gia cho rằng, khó có thể xác định được tổng thu nhập từ những hoạt động này cao hơn hay thấp hơn lương, phụ cấp của thẩm phán. Hơn nữa, việc viết sách, báo, nghiên cứu khoa học hay giảng dạy không vi phạm đạo đức nghề nghiệp, do đó quy định này vừa không phù hợp với thực tiễn lại thiếu tính khả thi.

Để bảo đảm Bộ Quy tắc đạo đức được tôn trọng, tuân thủ, không ít ý kiến đồng tình với việc cần có Ủy ban Đạo đức Thẩm phán, với chức năng tiếp nhận và giải quyết các phản ánh, khiếu nại về việc thực hiện quy tắc đạo đức của các thẩm phán. Theo đó, Ủy ban này có quyền ban hành quyết định kỷ luật bằng hình thức cảnh cáo hoặc đề nghị người có thẩm quyền, cơ quan có thẩm quyền xử lý kỷ luật hay truy cứu trách nhiệm hình sự đối với thẩm phán vi phạm. 

Thảo Mộc
Xem tin theo ngày:
VĂN BẢN PHÁP LUẬT
20:53 10/04/2017
Toàn quốc phấn đấu không phát sinh tụ điểm phức tạp về ma túy; mỗi năm triệt xóa từ 5 - 10% số điểm, tụ điểm và mỗi huyện, quận, thị xã, thành phố (trực thuộc tỉnh) xây dựng được 1 mô hình điểm về phòng, chống ma túy tại xã, phường, thị trấn... Đây là mục tiêu Chương trình phòng, chống ma túy đến năm 2020 vừa được Thủ tướng phê duyệt.
Quay trở lại đầu trang