PHÁP LUẬT
Cập nhật 19:43 | 24/11/2017 (GMT+7)
.
Thực thi quy định về án treo

Làm lấy lệ?

08:29 | 07/11/2017
Tại hội thảo mới đây do Toàn án Nhân dân Tối cao tổ chức, các chuyên gia thừa nhận, Nghị quyết số 01/2013/NQ-HĐTP hướng dẫn áp dụng Điều 60 của Bộ luật Hình sự về án treo còn nhiều điểm chưa phù hợp, “cứng nhắc” dẫn tới việc áp dụng lúng túng, thiếu thống nhất; một số nơi còn buông lỏng quản lý đối với những đối tượng án treo.

Khó áp dụng

Theo Điểm b Khoản 1 Điều 2 Nghị quyết 01/2013, có nhân thân tốt được chứng minh là ngoài lần phạm tội này họ luôn tôn trọng các quy tắc xã hội, chấp hành đúng chính sách, pháp luật, thực hiện đầy đủ nghĩa vụ của công dân nơi cư trú, công tác; không vi phạm các điều mà pháp luật cấm; chưa bao giờ bị kết án, bị xử lý vi phạm hành chính, bị xử lý kỷ luật.

Theo đại diện Vụ Pháp chế và Quản lý khoa học Tòa án Nhân dân Tối cao (TANDTC), mặc dù Nghị quyết số 01/2013 và nhiều văn bản hướng dẫn áp dụng chế định án treo có nội dung khá cụ thể nhưng thực tiễn áp dụng vẫn gặp nhiều khó khăn, vướng mắc. Nguyên nhân là bởi hướng dẫn này có những điểm cứng nhắc, thiếu hợp lý. Đơn cử như quy định “không cho hưởng án treo khi bị cáo bị xét xử trong một lần về nhiều tội”. Có chuyên gia đưa ra dẫn chứng, trong trường hợp bị cáo nữ đang mang thai, đi trộm cắp tài sản nhiều lần, một lần 3 triệu đồng, một lần 4 triệu đồng, bị xét xử về tội “trộm cắp tài sản” với tình tiết tăng nặng là phạm tội nhiều lần và theo hướng dẫn, dù hành vi của bị cáo không thực sự nghiêm trọng nhưng cũng không được hưởng án treo.

Điểm chưa hợp lý còn thể hiện ở hướng dẫn “có nhân thân tốt”, đặc biệt đối với những bị cáo có tiền án, tiền sự mới bị truy tố, xét xử. Việc xem tiền án, tiền sự vừa là tình tiết định khung cơ bản, vừa là tình tiết nhân thân để không cho bị cáo hưởng án treo sẽ gây bất lợi cho bị cáo. Không chỉ thiếu hợp lý, những quy định chung chung, mơ hồ cũng khiến việc áp dụng gặp nhiều khó khăn. Thực tế, trong quá trình điều tra, hầu hết cơ quan chức năng chỉ xác minh về lý lịch, còn nhân thân của bị can, bị cáo được xác minh sơ sài. Vì vậy, khi xác định là chưa có tiền án, tiền sự, một số nơi đã coi bị cáo là có nhân thân tốt, còn các yếu tố khác như “tôn trọng các quy tắc xã hội, chấp hành đúng chính sách, pháp luật, thực hiện đầy đủ nghĩa vụ của công dân nơi cư trú, công tác; không vi phạm các điều mà pháp luật cấm” lại bị bỏ ngỏ, chưa được điều tra làm rõ.

Theo bà Phạm Thị Hồng Đào, Văn phòng luật sư Thạnh Hưng, Điều 1 Nghị quyết số 01/2013 giải thích “Án treo là biện pháp miễn chấp hành hình phạt tù có điều kiện”. Song, văn bản pháp luật hiện hành chưa đưa ra khái niệm án treo, cũng như chưa rõ đây là biện pháp miễn chấp hành hình phạt tù có điều kiện hay không? Vậy nên hiểu theo hướng nào cho đúng và chính xác? Điều này gây lúng túng cho cơ quan có thẩm quyền khi áp dụng.

Chưa kể quy định chỉ xem xét cho người bị xử phạt tù hưởng án treo, nếu đáp ứng điều kiện “có khả năng tự cải tạo và nếu không bắt họ đi chấp hành hình phạt tù thì không gây ảnh hưởng xấu đến cuộc đấu tranh phòng, chống tội phạm, đặc biệt là các tội phạm về tham nhũng”. Tức là đối với những người phạm vào tội tham nhũng thì việc áp dụng hình phạt tù cho hưởng án treo sẽ gây ảnh hưởng xấu đến công tác phòng, chống tội phạm. Tuy nhiên, theo các chuyên gia, quy định như vậy quả thực rất khó hiểu, trong trường hợp là tội phạm về tham nhũng không thể cho hưởng án treo, nên đưa nội dung này quy định tại các trường hợp không cho hưởng án treo, giúp thống nhất trong áp dụng.


Nguồn: ITN

Quản lý, giám sát còn lỏng lẻo

Bà Phạm Thị Hồng Đào, Văn phòng Luật sư Thạnh Hưng cho biết, thời gian thử thách đối với người được hưởng án treo là khoảng thời gian Nhà nước thực hiện kết hợp giữa trừng trị với giáo dục đối với người phạm tội bằng hình thức người được hưởng án treo tự sửa chữa lỗi lầm, tự cải tạo mình. Song, trên thực tế, người được hưởng án treo thường có tâm lý chung là không phải đi chấp hành hình phạt tù, được làm việc, lao động sản xuất ở nhà nên coi án treo không phải là bị kết án. Một số người biết bản thân đang phải chấp hành thời gian thử thách án treo nhưng có thái độ chống đối, bất cần, coi thường pháp luật hoặc chây ỳ, cố tình trốn tránh không thực hiện nghĩa vụ chấp hành án, dẫn đến tình trạng án treo chỉ tồn tại trên giấy tờ, hồ sơ mà không có giá trị, hiệu lực, hiệu quả trên thực tế, không có giá trị cải tạo đối với người phạm tội.

Đại diện Vụ Pháp chế và Quản lý khoa học (TANDTC) cho biết, nhiều địa phương quản lý giám sát đối với những bị án được hưởng án treo lỏng lẻo, thậm chí còn không biết người bị kết án đi đâu, làm gì, không có biện pháp giáo dục nào được thể hiện trong hồ sơ quản lý án treo.

Một số chuyên gia cho biết, đúng là một số nơi chưa hiểu hết ý nghĩa và tầm quan trọng của chế định án treo, coi đây chỉ là hình phạt mang tính hình thức, không nghiêm khắc nên chưa thực sự quan tâm đến thi hành án, coi công tác này là của tòa án. Từ đó mới có tư tưởng làm lấy lệ, không phân công người trực tiếp giám sát, giáo dục. Mặt khác, việc kiểm tra hướng dẫn, tổng kết kinh nghiệm của các cơ quan có thẩm quyền về công tác quản lý và giáo dục người chấp hành án còn thiếu kịp thời. Cũng có trường hợp ở một số xã, chủ tịch UBND xã mới nhận nhiệm vụ còn nhiều lúng túng, chưa được bàn giao cụ thể những người tiền nhiệm.

Nhiều ý kiến lý giải vướng mắc nằm ở quy định Luật Thi hành án hình sự, trong việc chưa quy định rõ nghĩa vụ của người được hưởng án treo, không quy định quyền áp giải thi hành án đối với những người phải chấp hành án treo, cải tạo không giam giữ khi họ vắng mặt tại địa phương cũng như thiếu quy định xử phạt hành chính đối với đối tượng liên quan cố tình vắng mặt khi đã nhận được giấy triệu tập. Bên cạnh đó, trách nhiệm của người được giao giám sát, giáo dục chưa cao, nhận thức người phạm tội còn hạn chế nên chưa hiểu được các quy định của pháp luật dẫn đến việc chấp hành chưa nghiêm.  

Thảo Mộc
Xem tin theo ngày:
VĂN BẢN PHÁP LUẬT
20:53 10/04/2017
Toàn quốc phấn đấu không phát sinh tụ điểm phức tạp về ma túy; mỗi năm triệt xóa từ 5 - 10% số điểm, tụ điểm và mỗi huyện, quận, thị xã, thành phố (trực thuộc tỉnh) xây dựng được 1 mô hình điểm về phòng, chống ma túy tại xã, phường, thị trấn... Đây là mục tiêu Chương trình phòng, chống ma túy đến năm 2020 vừa được Thủ tướng phê duyệt.
Quay trở lại đầu trang