PHÁP LUẬT
Cập nhật 16:39 | 15/12/2017 (GMT+7)
.
Sổ tay

Khoảng trống pháp luật

08:32 | 10/10/2017
Khoảng 2.265 triệu hecta rừng đặc dụng, gồm 31 vườn quốc gia, 68 khu bảo tồn thiên nhiên, 45 khu bảo vệ cảnh quan, 20 khu rừng nghiên cứu, thực nghiệm khoa học - là nguồn tài nguyên quý giá để phát triển du lịch, đặc biệt là du lịch sinh thái. Song với hàng loạt dự án đã được triển khai và đi vào vận hành tại nhiều khu bảo tồn thiên nhiên, rừng đặc dụng như ở Phú Quốc, Hoàng Liên, Bà Nà, Cát Bà, lại dấy lên những lo ngại về khả năng phải đánh đổi giữa bảo tồn thiên nhiên và phát triển kinh tế.

Ở nước ta bảo tồn rừng và hệ sinh thái bằng pháp luật, bằng cơ chế và các loại hình quản lý. Tuy nhiên, hiện không chỉ “có vấn đề” trong điều hành như những khu bảo tồn đáng lẽ phải do Trung ương quản lý lại đưa về các Sở Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn, thậm chí đưa về Chi cục Kiểm lâm, mà còn đang có sự chồng chéo, bất cập từ luật đến các văn bản thi hành. Đơn cử như Luật Đa dạng sinh học 2008 quy định cấm xây dựng công trình, nhà ở trong phân khu bảo vệ nghiêm ngặt của khu bảo tồn, trừ công trình phục vụ mục đích quốc phòng, an ninh; cấm xây dựng công trình, nhà ở trái phép trong phân khu phục hồi sinh thái của khu bảo tồn. Thế nhưng, Nghị định 117/2010 về tổ chức và quản lý hệ thống rừng đặc dụng vẫn cho phép các doanh nghiệp làm cáp treo vào vùng lõi của khu rừng đặc dụng.

Không chỉ vậy, những quy định còn chung chung liên quan tới báo cáo đánh giá tác động môi trường (ĐTM) các dự án trong khu vực này cũng là nguyên nhân khiến nhiều báo cáo chỉ mang tính hình thức. Cụ thể, Luật Đa dạng sinh học 2008 và Luật Bảo vệ môi trường 2014 đều quy định việc đặt dự án liên quan tới bảo tồn cũng như lựa chọn địa điểm và đánh giá ĐTM. Thế nhưng, vẫn còn nhiều khoảng trống dẫn tới những bất cập trong báo cáo ĐTM của các dự án. Đơn cử như hiện trạng sử dụng đất và vai trò của ban quản lý khu bảo tồn chưa được phân tích đầy đủ và tương xứng, thậm chí chủ dự án còn “nói xa” về những gì mà khu bảo tồn đang có. Hay mối liên quan với các dự án du lịch xung quanh cũng chưa được chú ý tới, các dự án phát triển đang ở tình trạng “ở đâu biết đấy” trong khi tác động tới khu bảo tồn là tác động tổng hợp, tác động tích lũy chứ không phải tác động riêng lẻ, nếu không xem xét một cách bài bản sẽ dẫn tới hệ lụy khó lường. Chưa kể các biện pháp giảm thiểu tác động đến đa dạng sinh học thông qua hoàn trả diện tích đất có rừng bị chuyển đổi tại các báo cáo ĐTM mới chỉ chú ý đến số lượng mà chưa chú ý đến chất lượng, không bảo đảm thực hiện đúng và đầy đủ nguyên tắc bảo tồn đa dạng sinh học.

Nhiều dự án phát triển du lịch tại các khu bảo tồn thiên nhiên chưa được đánh giá đầy đủ về tác động môi trường nên không thể dự báo về những rủi ro, hệ lụy có thể xảy ra. Điều này khiến cho việc khắc phục hậu quả (nếu có) gặp khó khăn. Khó khăn còn do các quy định pháp luật hiện hành mới chỉ nêu được hai vấn đề liên quan đến khắc phục hậu quả, là nếu dự án thực hiện tại khu bảo tồn thiên nhiên gây thiệt hại thì các bên liên quan phải bồi thường bằng tiền hoặc trồng rừng thay thế. Thực tế, hai hình thức này không thể giúp lấy lại tính đa dạng sinh học đã bị phá vỡ. “Bồi hoàn đa dạng sinh học” mới là giải pháp thiết thực, được thiết kế để đền bù cho các tác động tiêu cực đến đa dạng sinh học do thực hiện các dự án phát triển sau khi đã thực hiện các biện pháp phòng ngừa và giảm thiểu phù hợp, nhằm mục đích đạt được các kết quả bảo tồn tốt hơn và không gây tổn thất tới giá trị thực của đa dạng sinh học. Đáng tiếc khái niệm này mới chỉ một lần được đề cập tới trong Luật Bảo vệ môi trường 2014 rồi sau đó hoàn toàn “vắng bóng” trong các văn bản hướng dẫn thi hành.  

Dương Cầm
Xem tin theo ngày:
VĂN BẢN PHÁP LUẬT
20:53 10/04/2017
Toàn quốc phấn đấu không phát sinh tụ điểm phức tạp về ma túy; mỗi năm triệt xóa từ 5 - 10% số điểm, tụ điểm và mỗi huyện, quận, thị xã, thành phố (trực thuộc tỉnh) xây dựng được 1 mô hình điểm về phòng, chống ma túy tại xã, phường, thị trấn... Đây là mục tiêu Chương trình phòng, chống ma túy đến năm 2020 vừa được Thủ tướng phê duyệt.
Quay trở lại đầu trang