PHÁP LUẬT
Cập nhật 12:47 | 18/12/2017 (GMT+7)
.
Đấu giá quyền khai thác khoáng sản

Chưa khuyến khích doanh nghiệp

09:08 | 08/10/2017
Một trong những mục tiêu khi quy định đấu giá quyền khai thác khoáng sản là góp phần làm minh bạch hóa hoạt động khai thác khoáng sản. Tuy nhiên, sau 6 năm đi vào cuộc sống quy định này chưa phát huy được hiệu quả như mong muốn.

Kết quả khiêm tốn

Hiện cả nước có trên 2.500 doanh nghiệp có hoạt động khai thác, chế biến khoáng sản, với sự tham gia của hầu hết các thành phần kinh tế. Cơ cấu lao động trong ngành khai khoáng chiếm tỷ lệ nhỏ, đạt 0,5 - 0,6% tổng số trong độ tuổi lao động.

Năm 2015 - tức là sau 4 năm, kể từ ngày Luật Khoáng sản có hiệu lực, Bộ Tài nguyên và Môi trường mới phê duyệt kế hoạch đấu giá quyền khai thác khoáng sản đối với 5 khu vực mỏ. Tuy nhiên, việc đấu giá chưa thực hiện được do chưa đủ số lượng tổ chức đủ điều kiện về vốn. Theo quy định, chủ sở hữu phải có số vốn bằng 50% giá trị của mỏ. Trong khi đó doanh nghiệp (DN) Việt Nam chủ yếu có quy mô vừa và nhỏ. Để khắc phục tình trạng trên, Chính phủ ban hành Nghị định số 158/2016/NĐ-CP quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật Khoáng sản, trong đó đã điều chỉnh số lượng tối thiểu tổ chức tham gia đấu giá (từ 3 xuống 2 tổ chức), đồng thời giảm quy định vốn chủ sở hữu bằng 30% tổng vốn đầu tư của dự án khai thác mỏ. Đến nay, mặc dù đã có sự điều chỉnh nhưng Bộ Tài nguyên và Môi trường cũng chỉ mới lập kế hoạch đấu giá quyền khai thác khoáng sản với 2 khu vực mỏ, dự kiến sẽ thực hiện đấu giá vào cuối năm 2017. Điều này cũng có nghĩa là những địa điểm thuộc thẩm quyền cấp phép của Bộ chưa tổ chức đấu giá được điểm nào.

Đó là ở cấp Trung ương, còn địa phương, tình hình không sáng sủa hơn là mấy. Theo báo cáo chưa đầy đủ, đến hết năm 2016 mới chỉ có 33/63 tỉnh, thành phố trong cả nước lập và phê duyệt kế hoạch đấu giá quyền khai thác khoáng sản cho 355 khu vực khoáng sản; đã tổ chức đấu giá 120 khu vực, trong đó có 45 khu vực đã có kết quả thăm dò khoáng sản, 80 khu vực chưa có kết quả thăm dò khoáng sản với mức giá trúng đấu giá đều vượt trên 10% so với mức giá khởi điểm.

Thực tế hiện nay, một số DN khai thác khoáng sản hoạt động dựa trên quyền khai thác được thừa hưởng từ một DN đã thăm dò khoáng sản từ trước đó, tuy nhiên DN đang khai thác khoáng sản cũng gặp rất nhiều vướng mắc khi muốn tiến hành thăm dò lại trong cùng một khu vực đã được thăm dò trước đó. Bởi nếu thăm dò lại, rất có thể phải đấu giá lại do trước đó chưa đánh giá hết trữ lượng tài nguyên.


Chưa khuyến khích doanh nghiệp tham gia đấu giá

Tự làm khó bởi quy định

Theo quy định của Điều 79, Luật Khoáng sản 2010, việc đấu giá quyền khai thác khoáng sản được tiến hành tại cả khu vực đã có kết quả thăm dò khoáng sản và các khu vực chưa thăm dò khoáng sản. Quy định này nảy sinh hai vướng mắc: Đối với khu vực đã có kết quả thăm dò thì đa phần đã có chủ - tức là Nhà nước đã cấp phép cho DN khai thác; còn đối với vùng chưa chăm dò thì lại quá mạo hiểm đối với DN nếu nhìn ở góc độ kinh doanh, đầu tư. Vì vậy, quy định việc đấu giá quyền khai thác khoáng sản tại các khu vực chưa thăm dò khoáng sản không khả thi. Thực tế, ngay chính cơ quan có thẩm quyền bán đấu giá cũng không hiểu được “vật” mình đem đi bán đấu giá (vì chưa thăm dò). Thông thường, để tổ chức bán đấu giá, người có vật bán đấu giá phải hiểu được phần nào về giá trị của vật đó. Tổ chức, cá nhân tham gia đấu giá cũng không thể hiểu được vật đem đấu giá là như thế nào, to nhỏ, chất lượng ra sao. Trong khi đó, giá khởi điểm trong đấu giá quyền khai thác khoáng sản được quy định tại Khoản 2, Điều 4, Nghị định 22/2012/NĐ-CP không thấp hơn tiền cấp quyền khai thác khoáng sản. Hơn nữa, giá trị của tài sản đấu giá là tài nguyên, khoáng sản rất khó xác định, nếu như không thông qua kết quả thăm dò để đánh giá sơ bộ về trữ lượng, phẩm cấp, hiệu quả kinh tế. Vì vậy, việc xác định giá khởi điểm rất khó triển khai, nếu có triển khai thì độ tin cậy không có, đặc biệt đối với khu vực chưa có kết quả thăm dò.

Điều đáng nói, dù những căn cứ pháp lý và thực tiễn khó triển khai, nhưng lại quy định muốn tham gia đấu giá, DN phải nộp 50 tỷ đồng. Chính vì những quy định gây khó cho chính các cơ quan quản lý và DN theo dạng “lỏng trên thắt dưới” nên cho đến thời điểm này việc đấu giá quyền khai thác khoáng sản thuộc thẩm quyền cấp phép của Bộ Tài nguyên và Môi trường chưa được thực hiện tại bất kỳ khu vực nào. Còn tại các địa phương, cũng chỉ có vài mỏ được tổ chức đấu giá và có 7/53 tỉnh, thành phố có triển khai tổ chức đấu giá quyền khai thác khoáng sản. TS. Lê Ái Thụ, thuộc Tổng hội Địa chất Việt Nam nêu thực tế, những khu vực có dự định để đưa ra tổ chức đấu giá quyền khai thác khoáng sản, nhưng lại chưa có kết quả tìm kiếm, thăm dò, do vậy các tổ chức  đứng ra tổ chức đấu thầu cũng như các tổ chức cá nhân muốn tham gia đấu thầu cũng rất khó xác định được giá trị của khu mỏ để định giá. Sau khi trúng thầu tổ chức, cá nhân còn phải thực hiện nhiều thủ tục khác như tổ chức thăm dò, thuê đất… cũng rất khó khăn. Như vậy, việc đấu giá quyền khai thác khoáng sản cho đến nay thực sự chưa khuyến khích động viên tổ chức cá nhân tham gia.

Từ thực tiễn triển khai Luật Khoáng sản 2010, cũng như những vấn đề nổi lên từ hoạt động đấu giá quyền khai thác khoáng sản cho thấy bên cạnh những đề xuất sửa đổi, bổ sung Luật như cho phép tổ chức, cá nhân đang khai thác khoáng sản hợp pháp được phép thăm dò thêm, đánh giá lại trữ lượng khoáng sản trong khu vực mà DN đã được cấp phép thăm dò trước đó; việc đấu giá quyền khai thác khoáng sản chỉ được tiến hành ở khu vực đã có kết quả thăm dò khoáng sản được cơ quan nhà nước có thẩm quyền phê duyệt, thì Bộ Tài nguyên và Môi trường cần đẩy nhanh quá trình thăm dò, đánh giá trữ lượng vùng tài nguyên.

Phạm Hải
Xem tin theo ngày:
VĂN BẢN PHÁP LUẬT
20:53 10/04/2017
Toàn quốc phấn đấu không phát sinh tụ điểm phức tạp về ma túy; mỗi năm triệt xóa từ 5 - 10% số điểm, tụ điểm và mỗi huyện, quận, thị xã, thành phố (trực thuộc tỉnh) xây dựng được 1 mô hình điểm về phòng, chống ma túy tại xã, phường, thị trấn... Đây là mục tiêu Chương trình phòng, chống ma túy đến năm 2020 vừa được Thủ tướng phê duyệt.
Quay trở lại đầu trang