PHÁP LUẬT
Cập nhật 12:47 | 18/12/2017 (GMT+7)
.
Sổ tay

Vẫn khó xử lý

08:29 | 05/10/2017
Tại hội thảo về sở hữu trí tuệ mới đây, đại diện Cục Quản lý thị trường, Bộ Công thương đưa ra con số đáng báo động: 6 tháng đầu năm, đã phát hiện và xử lý gần 10.000 phụ tùng xe máy giả các loại, trong đó phần lớn là phụ tùng nhập lậu, số còn lại là phụ tùng nhãn hiệu giả sản xuất trong nước. Đáng chú ý là nhiều kiểu dáng xe máy có xuất xứ Trung Quốc và xe máy điện được lắp ráp tại Việt Nam đang xâm phạm kiểu dáng công nghiệp đã được bảo hộ.

Theo các chuyên gia, Việt Nam được xem là “mảnh đất màu mỡ” cho linh kiện, xe giả, xe nhái kiểu dáng, cũng bởi người tiêu dùng ham giá rẻ, thậm chí “mù mờ” giữa mê cung xe thật - giả, dẫn đến tiền mất tật mang. Song còn một nguyên nhân khác không kém phần quan trọng đó là cơ chế giám sát, xử lý vi phạm về xe máy giả, xe máy nhái còn nhiều bất cập, khó kiểm soát.

Hiện có bốn nhóm biện pháp xử lý các vi phạm về sở hữu trí tuệ là hành chính, dân sự, hình sự và kiểm soát qua biên giới (hải quan). Trong đó có tới trên 98% các vi phạm được xử lý bằng các biện pháp hành chính. Với biện pháp này, ngay lập tức có thể chấm dứt việc xâm phạm trong thời gian ngắn nhưng lại không cho phép yêu cầu bồi thường. Bên cạnh đó, mức xử phạt tối đa hiện nay là 500 triệu đồng, chỉ là “hạt cát” so với “sa mạc lợi nhuận”, khiến bên vi phạm không tỏ ra “e ngại”. Còn nhớ năm 2015, Tập đoàn Piaggio thông qua Công ty Piaggio Việt Nam đã khiếu kiện thành công Công ty Sản xuất xe máy điện DK có trụ sở tại Lạng Sơn về hành vi sản xuất xe điện có kiểu dáng giống xe Vespa của Piaggio. Sau đó cơ quan chức năng đã tịch thu và tiêu hủy hơn 100 xe điện nhưng đơn vị vi phạm chỉ bị phạt gần 200 triệu đồng. Hệ quả là đến nay, các kiểu dáng xe của Piaggio vẫn bị sao chép, làm nhái rất nhiều.

Hiện nay ở các nước trong khu vực, biện pháp hành chính đã gần như không còn được áp dụng mà thay vào đó là xử lý hình sự và bồi thường dân sự thì ở nước ta, việc xử lý hình sự hay áp dụng biện pháp dân sự không hề dễ, dù đã có quy định khá cụ thể. Đối với biện pháp dân sự, chủ thể quyền thường “ngại” khởi kiện ra toà vì quy trình tố tụng dân sự kéo dài, hơn nữa theo quy định, nghĩa vụ chứng minh thuộc về đương sự mà nước ta hiện nay chưa có tòa án chuyên trách về sở hữu trí tuệ, gây khó khăn cho quá trình xét xử án vi phạm sở hữu trí tuệ.

Còn theo quy định xử lý hình sự trước đây, “người nào cố ý xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp đối với nhãn hiệu hoặc chỉ dẫn địa lý đang được bảo hộ tại Việt Nam với quy mô thương mại, thì bị phạt tiền từ 50 triệu đồng đến 500 triệu đồng hoặc cải tạo không giam giữ đến hai năm”, Bộ luật Hình sự 2015 cũng vừa nâng mức phạt lên gấp nhiều lần, cả phạt tiền và phạt tù. Thế nhưng, xử lý hình sự vẫn gặp rất nhiều vướng mắc nhất là khi để khởi tố vụ án hình sự đối với tội vi phạm quyền sở hữu công nghiệp, các cơ quan chức năng phải tiến hành xem xét hành vi phạm đó có đạt ở mức “quy mô thương mại” hay không? Song, như thế nào, ở mức nào là đạt “quy mô thương mại” vẫn còn bỏ ngỏ, do thiếu hướng dẫn cụ thể. Ở góc độ tố tụng, ngoài việc vướng về chứng minh quy mô thương mại trong tội xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp, vướng lớn nhất là công tác giám định, định giá hàng vi phạm. Đặc biệt, gặp khó khăn trong việc cung cấp mẫu sản phẩm chính hãng để giám định và xác định giá hàng phạm pháp. Bởi thực tế, có những sản phẩm mang nhãn hiệu của hãng nhưng hãng lại không sản xuất loại mẫu hàng hóa đó trong khi cấu thành cơ bản giữa 2 tội sản xuất buôn bán hàng giả và tội xâm phạm sở hữu công nghiệp chưa có những dấu hiệu đặc trưng dẫn đến khó vận dụng khi định tội danh.

Thực tế đó đòi hỏi, ngoài việc phải kiện toàn lại khung pháp lý về sở hữu trí tuệ theo hướng nâng mức phạt hành chính, mở rộng đối tượng mà việc xâm phạm các đối tượng này là cấu thành tội hình sự; cần nâng cao hơn nữa năng lực thực thi, trong đó bảo đảm phối hợp chặt chẽ hơn giữa các doanh nghiệp, hiệp hội và cơ quan quản lý; tăng cường chủ động và hợp tác giữa các cơ quan thực thi quyền sở hữu trí tuệ.

Dương Cầm
Xem tin theo ngày:
VĂN BẢN PHÁP LUẬT
20:53 10/04/2017
Toàn quốc phấn đấu không phát sinh tụ điểm phức tạp về ma túy; mỗi năm triệt xóa từ 5 - 10% số điểm, tụ điểm và mỗi huyện, quận, thị xã, thành phố (trực thuộc tỉnh) xây dựng được 1 mô hình điểm về phòng, chống ma túy tại xã, phường, thị trấn... Đây là mục tiêu Chương trình phòng, chống ma túy đến năm 2020 vừa được Thủ tướng phê duyệt.
Quay trở lại đầu trang