PHÁP LUẬT
Cập nhật 20:32 | 23/10/2017 (GMT+7)
.
Xây dựng hương ước, quy ước

Không nên hành chính hóa

09:35 | 11/08/2017
Hành chính hóa, nhiều quy định khó thực hiện được ở cấp xã, đặc biệt làm mất đi tính tự quản, tự thỏa thuận, mờ nhạt các yếu tố văn hóa truyền thống là những ý kiến xung quanh dự thảo Quyết định của Thủ tướng Chính phủ về xây dựng, thực hiện hương ước, quy ước

Tôn trọng tính tự quản

Nhìn lại quá trình thực hiện những văn bản liên quan đến xây dựng, thực hiện hương ước, quy ước cho thấy, bên cạnh những giá trị nội tại góp phần xây dựng đời sống dân chủ cơ sở thì cũng bộc lộ những hạn chế nhất định. Trong đó, một số hương ước, quy ước có nội dung trái pháp luật, xâm phạm hoặc hạn chế quyền con người, quyền công dân, sơ sài về nội dung, sao chép, lặp lại pháp luật và chủ trương chính sách của Nhà nước, thiếu nét đặc trưng văn hóa, xã hội, phong tục tập quán, thuần phong mỹ tục của địa phương. Đây là những vấn đề đặt ra trong quá trình xây dựng dự thảo Quyết định của Thủ tướng Chính phủ về xây dựng, thực hiện hương ước, quy ước. Tuy nhiên, theo đánh giá của nhiều cán bộ tư pháp, những quy định liên quan đến việc xây dựng, thẩm định và tổ chức thực hiện hương ước, quy ước đã thiên về quản lý hành chính, mệnh lệnh hóa. Thậm chí có không ít quy định yêu cầu xây dựng hương ước, quy ước như việc xây dựng một văn bản quy phạm pháp luật. Điều này không chỉ làm mất đi tính tự quản của cộng đồng, tính văn hóa trong mỗi hương ước, quy ước, mà còn gây khó cho cán bộ tư pháp, văn hóa ở cấp cơ sở.

Trưởng phòng Phổ biến, giáo dục pháp luật Sở Tư pháp, Hà Nội bà Nguyễn Thanh Tú cho rằng, những quy định liên quan đến soạn thảo dự thảo hương ước, quy ước; lấy ý kiến dự thảo; thông qua hương ước, quy ước… mang dáng dấp hành chính hóa, khó thực hiện. Các bước họp tổ dân phố, lấy ý kiến người dân, chỉnh lý hoàn thiện dự thảo… đều phải có nguồn tài chính để triển khai. Vậy, nguồn kinh phí lấy từ đâu, trong khi dự thảo Quyết định không quy định rõ. Cũng từ góc độ bảo đảm tính khả thi của dự thảo, cán bộ tư pháp phường Phương Liệt, Thanh Xuân, Hà Nội bà Lê Thị Ngà nêu thực tế, phường có 2 cán bộ, một người cắm chốt ở bộ phận một cửa, một còn lại thì không biết xoay xở thế nào đối với những quy định mới giao quyền cho cán bộ cấp xã (phường) và không bố trí được thời gian đọc văn bản dự thảo hương ước, quy ước.

Phát huy giá trị văn hóa

Tính đến hết năm 2015, trong số 125.083 thôn, làng được rà soát, có 109.698 bản hương ước, quy ước đã được phê duyệt (chiếm 87,7%); có 6.694 bản hương ước, quy ước đang trong quá trình phê duyệt; 3.260 bản hương ước, quy ước đang xây dựng.

Nếu nhìn hương ước, quy ước từ góc độ văn hóa thì thấy rằng nó có đời sống nội tại riêng. Vấn đề đặt ra chính là sự điều chỉnh để phát huy được những giá trị tự thân của nó. Không hiếm những tổ trưởng dân phố phải qua lại UBND cấp quận suốt 1 - 2 năm; cán bộ tư pháp, văn hóa quận hướng dẫn đi hướng dẫn lại vẫn chưa được duyệt hương ước, quy ước của thôn, vì vướng quy định này, điều luật kia. Tổ trưởng Tổ Dân số 17, phường Khương Mai, Thanh Xuân, Kiều Nhật Minh cho biết, 10 năm làm tổ trưởng dân phố, cũng đã vài ba lần tham gia việc xây dựng quy ước, hương ước, nhưng khi được tiếp cận với dự thảo này, cảm giác của ông là quá nặng nề, khó thực hiện. Ông Minh chia sẻ, quy ước của tổ dân phố rất đơn giản, hộ gia đình nào vi phạm thì tùy thuộc vào tính chất, số lần vi phạm mà áp dụng hình thức xử lý. Chẳng hạn, vi phạm lần đầu thì nhắc nhở tại cuộc họp của tổ dân phố; lần hai thì không được bình xét gia đình văn hóa. Nếu tổ dân phố nào có nhiều gia đình không được danh hiệu gia đình văn hóa thì tổ dân phố đó không được danh hiệu Tổ văn hóa. Cứ như thế sẽ làm căn cứ cho các tiêu chí thi đua liên quan khác như (đảng, đoàn thể). 

Từ góc độ cải cách hành chính, Trưởng phòng Văn hóa gia đình, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh  Nghệ An, Phan Hữu Lộc, cho rằng, quy trình xây dựng hương ước, quy ước cần gọn nhẹ, có dự thảo, có công văn trình lên UBND cấp quận (huyện) là được, không cần báo cáo về quá trình xây dựng, thông qua hương ước nữa. Đồng tình với quan điểm của ông Lộc, Trưởng thôn Đình Cả, huyện Tiên Du, tỉnh Bắc Ninh Nguyễn Hữu Vinh, nêu thực tế có tình trạng sao chép quy ước, hương ước ở các địa phương, nhưng không nên can thiệp vào những quy ước, hướng ước. Đặc biệt không nên hướng dẫn mẫu, chỉ hướng dẫn vấn đề chung.

Có thể thấy, còn có khá nhiều ý kiến xung quanh dự thảo, điều đặc biệt có những ý kiến tương đối giống nhau giữa đại diện người dân ở cộng đồng dân cư (Tổ trưởng dân phố) và đại diện cơ quan quản lý (cán bộ tư pháp, cán bộ văn hóa). Tất cả đều hướng tới một mục tiêu chung nhất là tôn trọng tính tự quản trong việc xây dựng, thực hiện hương ước. Để làm được điều này, không nên nhìn vấn đề này ở khía cạnh pháp lý, mà cần nhìn ở góc độ văn hóa. Tuy nhiên, ở góc độ này thì dự thảo rất mờ nhạt, từ vai trò của cán bộ văn hóa xã đến phát huy những giá trị văn hóa trong hương ước, quy ước. 

Nguyễn Minh
Xem tin theo ngày:
VĂN BẢN PHÁP LUẬT
20:53 10/04/2017
Toàn quốc phấn đấu không phát sinh tụ điểm phức tạp về ma túy; mỗi năm triệt xóa từ 5 - 10% số điểm, tụ điểm và mỗi huyện, quận, thị xã, thành phố (trực thuộc tỉnh) xây dựng được 1 mô hình điểm về phòng, chống ma túy tại xã, phường, thị trấn... Đây là mục tiêu Chương trình phòng, chống ma túy đến năm 2020 vừa được Thủ tướng phê duyệt.
Quay trở lại đầu trang