PHÁP LUẬT
Cập nhật 23:42 | 18/12/2017 (GMT+7)
.

Nhiều kênh giải trình nhưng chưa hiệu quả

07:37 | 15/04/2017
Người dân gặp ai khi có bức xúc, khúc mắc? Nếu gặp, thì hiệu quả của cuộc tiếp xúc đó như thế nào? Bao nhiêu người biết về Ban Thanh tra nhân dân… là những vấn đề liên quan đến trách nhiệm giải trình với người dân ở cấp cơ sở. Trách nhiệm giải trình không chỉ là nghĩa vụ của chính quyền đối với người dân, mà thông qua đó, chính quyền có thể nắm bắt được phần nào hiệu quả thực hiện pháp luật.

Người dân chưa hài lòng

Chỉ số hiệu quả Quản trị và Hành chính công cấp tỉnh (PAPI 2016) vừa được công bố đã cho thấy hiệu quả thực hiện trách nhiệm giải trình với người dân của các cấp chính quyền vẫn còn rất hạn chế. Trong số 16 tỉnh, thành phố thuộc nhóm đạt điểm cao nhất, có 6 địa phương ở miền Bắc và 4 địa phương ở miền Trung. Cụ thể, Quảng Ngãi là tỉnh đạt điểm cao nhất toàn quốc (5,97 điểm), cao hơn nhiều so với Kiên Giang (4,13 điểm). Với những câu hỏi khá cụ thể, thực tế như khi có bức xúc, khúc mắc liên quan tới gia đình, hàng xóm, chính quyền địa phương, thì người dân có thể gặp ai để giải quyết? Và, nếu gặp người dân đánh giá hiệu quả của cuộc tiếp xúc đó như thế nào? PAPI 2016 đã cho thấy một bức tranh khiến nhiều người suy ngẫm. Theo đó, có khoảng 22% số người trả lời cho biết họ đã tới gặp trưởng thôn/tổ trưởng tổ dân phố để yêu cầu can thiệp. Khoảng 85% số người đã tới gặp trưởng thôn/tổ trưởng tổ dân phố cho biết cuộc gặp đó giúp ích cho họ. Ở Bình Dương, hầu như những ai đã đi gặp trưởng ấp/tổ trưởng khu phố đều hài lòng với kết quả của cuộc gặp. Điều đặc biệt đáng chú ý là tỷ lệ người trả lời cho biết họ đã tới gặp đại biểu HĐND cấp xã/phường là thấp nhất trong 4 vị trí được hỏi. Trên toàn quốc, chỉ có 4,7% số người có bức xúc tới gặp ĐB HĐND tại đơn vị xã/phường của mình để yêu cầu hỗ trợ giải quyết vấn đề của cá nhân, gia đình hay với chính quyền địa phương.

Để tăng trách nhiệm giải trình của chính quyền địa phương, các văn bản liên quan cũng đã quy định 4 kênh người dân có thể thực hiện khi muốn đóng góp ý kiến hoặc bức xúc. Bao gồm, gửi góp ý xây dựng với chính quyền; cá nhân viết đơn khiếu nại cán bộ chính quyền; cá nhân viết đơn tố cáo cán bộ chính quyền; cùng những người khác ký đơn tập thể khiếu nại chính quyền. PAPI 2016 cho thấy, việc làm phổ biến nhất từ phía người dân là góp ý kiến xây dựng với chính quyền. Tuy nhiên, trên phạm vi toàn quốc, tỷ lệ người trả lời cho biết đã từng góp ý kiến xây dựng với chính quyền chỉ ở mức 22,7%. Ba hình thức còn lại hầu như không được sử dụng, và nếu người dân nào sử dụng thì chưa hài lòng với kết quả nhận được.

Người dân góp ý trực tiếp Ảnh: Báo Bình Dương 

Địa phương chưa chủ động

 Nhân dân bàn và quyết định trực tiếp về chủ tr­ương và mức đóng góp xây dựng cơ sở hạ tầng, các công trình phúc lợi công cộng trong phạm vi cấp xã, thôn, tổ dân phố do nhân dân đóng góp toàn bộ hoặc một phần kinh phí và các công việc khác trong nội bộ cộng đồng dân cư­ phù hợp với quy định của pháp luật (Điều 10 Pháp lệnh thực hiện dân chủ cơ sở ở phường, xã, thị trấn).

Cùng với các kênh nêu trên, bên cạnh người dân còn có Ban Thanh tra nhân dân (BTTND). Theo quy định, BTTND là một thiết chế dân chủ cơ sở có chức năng giám sát việc thực hiện chính sách, pháp luật, giải quyết khiếu nại, tố cáo, thực hiện quy chế dân chủ của cấp chính quyền cơ sở. Mỗi đơn vị xã/phường phải thành lập BTTND theo hình thức dân bầu trực tiếp người đại diện trong cộng đồng để thực hiện hiệu quả chức năng giám sát của nhân dân. PAPI 2016 cho thấy tỷ lệ người trả lời biết đến sự tồn tại của BTTND có tăng lên, song tỷ lệ người đánh giá cao hiệu quả của Ban này giảm thấp hơn so với năm 2015. Cụ thể, có khoảng 34% số người được hỏi cho biết xã/phường của họ đã thành lập BTTND. Trong số này, khoảng 77% cho rằng, Ban này thực tế có hoạt động. Ở Hải Dương, 75% số người trả lời cho biết ở xã/phường nơi họ sinh sống đã có BTTND, trong khi ở Quảng Ninh chỉ là 17%. Trong số những người biết sự tồn tại của Ban này, thì tại Hưng Yên, có tới 94% cho rằng Ban TTND thực tế có hoạt động, nhưng không chắc là hoạt động như thế nào.

Vai trò giám sát và phản biện xã hội của người dân luôn được đề cao trong nhiều chính sách của Nhà nước. Hệ thống văn bản pháp luật liên quan đến vấn đề này tương đối đồ sộ từ Hiến pháp đến các luật chuyên ngành như Luật Tố cáo, Luật Khiếu nại, Luật Tiếp công dân, Luật Tiếp cận thông tin… Song, trên thực tế, dường như các cấp chính quyền địa phương chưa sẵn sàng đón nhận khuyến nghị, chưa xem đây là cơ chế giải trình hiệu quả. Điều này cũng đồng nghĩa với tính khả thi của pháp luật chưa cao. Chẳng hạn, Luật Tiếp công dân năm 2014 là khuôn khổ pháp lý để thúc đẩy thực hiện có hiệu quả mối quan hệ tương tác giữa chính quyền với người dân. Với những yêu cầu của luật, chính quyền cơ sở có thể xây dựng các cơ chế phù hợp với bối cảnh địa phương nhằm cải thiện tính giải trình và khả năng đáp ứng yêu cầu của người dân của chính quyền các cấp. Tuy nhiên, những quy định này đã không được tổ chức triển khai đầy đủ trên thực tế. Bởi, chưa có sự chủ động và tích cực trong việc gặp gỡ, tiếp xúc với người dân thông qua các cuộc họp dân thường xuyên hoặc bất thường của chính quyền cơ sở. Chỉ cần thực hiện được điều này thì sẽ cải thiện hơn rất nhiều trong trách nhiệm giải trình. Bên cạnh đó, cần tăng cường tính hiệu quả của BTTND. Bởi thực tế cho thấy, để Ban này thực sự là nơi người dân đến khi có nhu cầu thì cần trang bị kỹ năng cho các thành viên của Ban; đồng thời tạo cơ chế thuận lợi huy động người kinh nghiệm chuyên môn tham gia

Phạm Hải
Xem tin theo ngày:
VĂN BẢN PHÁP LUẬT
20:53 10/04/2017
Toàn quốc phấn đấu không phát sinh tụ điểm phức tạp về ma túy; mỗi năm triệt xóa từ 5 - 10% số điểm, tụ điểm và mỗi huyện, quận, thị xã, thành phố (trực thuộc tỉnh) xây dựng được 1 mô hình điểm về phòng, chống ma túy tại xã, phường, thị trấn... Đây là mục tiêu Chương trình phòng, chống ma túy đến năm 2020 vừa được Thủ tướng phê duyệt.
Quay trở lại đầu trang