Áp dụng mẫu văn bản nào cho đúng pháp luật?

Đầu năm 2011, Bộ trưởng Bộ Nội vụ căn cứ Nghị định 09/2010/NĐ-CP ngày 8.2.2010 của Chính phủ sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 110/2004/NĐ-CP ngày 8.4.2004 về công tác văn thư, để ban hành Thông tư số 01/2011/TT-BNV ngày 19.1.2011 hướng dẫn thể thức trình bày văn bản hành chính. Kỹ thuật trình bày văn bản bao gồm khổ giấy, sơ đồ bố trí các thành phần thể thức văn bản, kiểu trình bày, định lề trang văn bản, phông chữ, cỡ chữ, kiểu chữ và vị trí chi tiết trình bày thể thức văn bản, thể thức bản sao theo mẫu của các loại văn bản. Thực tế, từ ngày Thông tư số 01/2011/TT-BNV có hiệu lực thi hành đến nay, Thủ tướng Chính phủ, các bộ, ngành và địa phương thống nhất ban hành các loại văn bản theo mẫu hướng dẫn của Bộ Nội vụ được xem là phù hợp với thực tế khách quan và có đầy đủ chủ ngữ, vị ngữ. Chẳng hạn, mẫu số 1.2 - Quyết định quy định trực tiếp được trình bày: quyết định về nội dung cần được điều chỉnh; chủ ngữ là người có thẩm quyền ban hành quyết định căn cứ vào các văn bản quy phạm pháp luật về lĩnh vực, ngành và xét đề nghị của người có trách nhiệm tham mưu để quyết định các điều cần điều chỉnh. Cuối cùng là người có quyền hạn, chức vụ ký tên, đóng dấu và ghi rõ họ tên.

Cuối năm 2011, Bộ trưởng Bộ Tư pháp căn cứ Nghị định số 24/2009/NĐ-CP ngày 5.3.2009 của Chính phủ quy định chi tiết và biện pháp thi hành Luật Ban hành văn bản quy phạp pháp luật, để ban hành Thông tư số 25/2011/TT - BTP ngày 27.12.2011 về thể thức, kỹ thuật trình bày văn bản quy phạm pháp luật của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang bộ và ban hành văn bản quy phạm pháp luật liên tịch. Thể thức văn bản là cách thức thể hiện của văn bản bao gồm phần mở đầu, phần nội dung, phần kết thúc và kỹ thuật trình bày hình thức, nội dung văn bản. Theo đó, thể thức ban hành văn bản thiếu “chủ ngữ” và hướng dẫn tréo ngoe, làm cho văn bản bị cụt và khiến người đọc cảm thấy khó chịu. Chẳng hạn, Mẫu số 3 - Quyết định quy định trực tiếp của Thủ tướng Chính phủ chính là tên của văn bản cần ban hành, nhưng nội dung cần điều chỉnh kèm theo văn bản thì gọi là tên quyết định (2); tiếp theo là phần căn cứ pháp luật để ban hành văn bản và theo đề nghị của người có thẩm quyền tham mưu, không quy định người có thẩm quyền là “chủ thể” cần có, căn cứ các văn bản quy phạm pháp luật để ban hành các quy định cụ thể; tiếp theo phần căn cứ pháp luật là quy định các điều luật cần đặt ra, nhằm điều chỉnh các mối quan hệ xã hội của ngành, lĩnh vực địa phương và cuối cùng là người có chức vụ, quyền hạn ký tên đóng dấu, ghi rõ họ tên. Hoặc, các mẫu 1, mẫu 2 - Nghị định của Chính phủ và các mẫu văn bản khác cũng đều có tình trạng chung không có chủ thể căn cứ pháp luật.

Thiết nghĩ, kỹ thuật xây dựng văn bản hành chính (trừ các văn bản chuyên ngành có đặc thù riêng) cần phải tuân theo mẫu và trình tự, thể thức nhất định do cơ quan nhà nước có thẩm quyền hướng dẫn thi hành, không thể mỗi bộ, ngành tùy tiện hướng dẫn một kiểu hình thức văn bản, làm cho các ngành, địa phương không biết áp dụng theo mẫu văn bản nào cho đúng pháp luật.