VĂN NGHỆ
Cập nhật 17:18 | 24/05/2017 (GMT+7)
.

Hồn xưa lưu lạc (Phần 1)
Truyện ngắn của Tống Ngọc Hân

08:01 | 14/04/2015

>> Hồn xưa lưu lạc (Phần cuối)

Về đến sân, thấy vợ đang gội đầu, mặt hắn xây xẩm. Dòng thác rượu trong bụng hắn thốc ngược, phun ra bằng sạch. Cái mùi chết tiệt! Hắn chửi cái chậu gỗ.

Cái chậu gỗ vốn của bà nội. Nó là một khúc gỗ vuông vức rộng chừng hơn hai gang tay mỗi bề, được khoét bỏ phần lõi. Mỗi khi đổ nước nóng vào, mùi tinh dầu gỗ thoang thoảng tỏa ra, thơm hắc. Ông nội hắn bảo có người bạn bên Tây Côn Lĩnh tặng. Hắn chả biết Tây Côn Lĩnh là nơi nào, cũng chả biết gỗ Ngọc Am là gỗ gì. Hắn chưa gặp thứ gỗ nào thơm như thế. Nghe nói đi nương xa, bà nội còn bỏ vào lù cở đem theo rửa mặt cho sảng khoái, tươi tỉnh mặt mày. Khi mẹ về làm dâu, biết mẹ cũng mê cái chậu ấy, bà nội đã cho mẹ. Sau này, cả hai chị dâu đều không thèm nhòm ngó đến cái chậu gỗ, vì nó đã quá cũ. Họ bảo, rửa mặt bằng chậu ấy khó ngủ lắm. Thế mà vợ hắn lại thích, nên mẹ đã cho nó. Nó rửa mặt thì ít mà đổ đầy nước vào chậu, soi làm gương thì nhiều. Cái chậu lên rêu ở đáy.

Một hôm, tự nó kể, như phân bua với hắn rằng nó thích cái chậu gỗ ấy là vì trước kia có một người trai Mông bên Hoàng Su Phì thích nó. Thằng ấy tặng nó một cái lược gỗ, mùi rất thơm, giống hệt mùi cái chậu này. Nhưng khi gái Mông đi làm dâu thì những kỷ vật của người cũ phải để lại nhà mẹ. Từ đó hắn nuôi ấm ức trong lòng. Đã thế, đi thì thôi, về đến nhà là mắt nó nhìn cắm xuống mu bàn chân, rầu rầu. Hỏi mãi nó mới nói. Bao giờ trả hết cái nợ thì nó mới ngẩng mặt lên. Hắn từng nhụt chí khi nghĩ đến nợ. Cả kiếp này chắc gì hắn đã trả hết nợ? Nợ đám ma ông nội phủ lên nợ cưới hai anh trai. Nợ cưới hắn trùm lên nợ đám ma bà nội. Còn ba thằng em trai đang nhong nhong vác khèn đi suốt tháng giêng kia, đứa nào cũng đòi kéo vợ về. Nhưng sợ nhất là món nợ vay ngân hàng mua nương thảo quả mà hai vụ vừa rồi liên tiếp mất mùa, lại bị bọn buôn ép giá. Chỉ còn một phiên chợ nữa là đến hạn cuối cùng phải trả hết… Nhà cũng chẳng có đứa em gái nào để gả cho thiên hạ mà hòng gỡ gạc.

Hắn có ít ruộng. Những thang ruộng hẹp như vạt áo, uốn lượn trên lưng núi, con trâu đi một đường bừa còn khúm núm. Đã vậy còn phải đi rất xa mới đến. Nghe nói người Dao làm giàu bằng cây thảo quả thì nhấp nhổm không yên. Hắn liều chết vay ngân hàng cả trăm triệu để mua bằng được một nương thảo quả tận Nậm Sài, cách nhà những hai ngày đường. Nhiều thằng chồng khác, khi đi nương thường vùi tay vào nách cho ấm, để mặc vợ cõng một thồ nặng lỉnh kỉnh nồi niêu, gạo muối. Chiều vợ, hắn cõng tất. Phải bỏ ra bao nhiêu tiền của mới đem được nó về. Không chiều nó thì chiều ai? Thực lòng hắn rất thương vợ. Hình như vợ hắn không nhận ra cái thương ấy. Mùi hương từ cái chậu rửa mặt đã mang hồn nó sang vùng đất khác rồi thì phải.

Anh cả hắn lên làm cán bộ xã, bấm bụng gương mẫu, chống xâm hại gỗ rừng bằng cách hạn chế dùng đồ gỗ. Thế là nghiễm nhiên vợ chồng hắn được thừa hưởng tất cả những thứ đồ cũ để lại từ đời cụ kỵ ông cha. Hắn thấy vợ cũng vui. Nó vui là được. Vợ là người dưng, cưới về nhà mình thì biến thành máu thịt của mình, còn quý, còn thương hơn cả anh em trai ấy chứ. Hắn tự dặn lòng như vậy. Nhưng một lần, đang lúc mặn nồng, ngửi thấy mùi gỗ thơm phảng phất trên tóc vợ, hắn sôi máu. Đàn ông trong bản, mà không, đàn ông của cả vùng núi này không biết uống gì vào người mà ai cũng ghen vợ điên cuồng. Ghen hừng hực, cơn ghen như lửa nóng có thể rèn dao, có thể nung chảy mọi thứ kim khí. Đang đêm, hắn vớ cái chậu gỗ quẳng xuống suối. May mà con suối mùa đông hiếm nước nên cái chậu gỗ không bị cuốn đi, chỉ bị sứt miệng. Vợ hắn không khóc. Nó nhìn hắn như nhìn bắp ngô treo trên gác bếp, như thể trong nhà này chỉ có con gà con lợn mới cần đến hắn.

Ở chợ, biết hắn buồn, thằng bạn vốn hay la cà hè phố dẫn hắn đến trước mặt một ông khách. Sau vài chén tống rượu đốt cháy ruột gan, ông ta bảo sẽ mua hết những thứ sắp mục nát, nứt nẻ, cũ kỹ nhà hắn, giúp hắn giải quyết nợ nần. Hắn thấy người căng lên, run rẩy, quằn quại như con rắn chuẩn bị lột xác. Còn ông ta, mặt sắt lại như phiến đá kê bếp sưởi.

***

Hắn biết vợ từ cái hội chơi núi năm ấy ở nhà ông bác họ giàu có bên Sín Chải. Người Mông gọi đó là hội Gầu Tào. Tháng giêng năm ấy ngắn củn như cái chuôi dao. Chẳng mấy, tiết xuân mong manh bò xuống phần lưỡi dao. Những cơn gió tháng hai sắc đến rùng rợn. Dù chẳng chém chẳng đốn mà khối kẻ phải điêu đứng. Nhiều mái nhà lợp gỗ ván đã cũ, bị gió tốc ngược lên rồi hất sạch xuống suối, dễ như lúc gió sàm sỡ nghịch áo đàn bà đang ngược dốc.

Hôm ấy đang bung biêng, thấy đoàn người xếp hàng dài cõng ngói về bản trắng lóa như kiến cõng trứng chạy bão, hắn đến xem. Nhận ra người quen trong hội chơi núi, hắn hỏi han. Khi biết nhà người ta gặp nạn, hắn sốt sắng giành lấy thồ ngói từ lưng một đứa con gái xinh đẹp đang cắm cúi bước như thể không quen biết. Sau này, nhà lợp xong, gió núi Ô Quy Hồ cũng thôi gầm gào chòng ghẹo, hắn chăm đến chơi và không quên mang theo cây khèn tìm bạn. Mẹ đứa gái đang chăm chú vẽ sáp ngoài hiên, liếc cây khèn của hắn, vu vơ. Nó lớn nhất nhà, biết đủ mọi việc rồi. Biết đủ mọi việc có nghĩa là biết đi nương đi ruộng, biết nhuộm vải, trồng lanh, xe sợi, biết thêu thùa, khâu vá. Biết đủ việc còn là biết chuyện con gái lớn phải đi lấy chồng, không thể ở nhà với bố mẹ và các em mãi được. Biết bố sẽ gả cho người trai nào đó bố ưng, để rồi ăn chung ngủ chung, rồi đẻ một đàn con.

Con gái về, dựng thồ củi nơi cửa, lặng lẽ vào nhà. Hắn thoáng nhìn. Tóc nó dài óng mượt, da trắng hồng, mắt to, đen buồn buồn, đôi môi tươi đỏ. Lựa lúc nó đi ra ngoài núi vắng, hắn theo sau, khẽ hỏi. Mình có muốn theo ta về cùng một nhà không? Nó nhìn cây khèn quý của hắn, ửng má, rồi gật đầu. Thế là nên duyên. Hắn tổ chức kéo vợ.

Tận hôm kéo vợ, hắn mới được chạm tay vào da thịt nó. Bàn tay con gái mềm và ấm thật. Tóc nó xổ tung ra chấp chới. Nó khóc như mưa. Bốn cánh tay lực lưỡng không lôi được nó. Chân nó như chôn sâu xuống lòng đất Sín Chải, và cỏ cây như nắm chặt bàn tay nó, giữ lại. Cuối cùng, hắn phải ôm lấy vòng eo thon nhỏ của nó mà nhấc bổng lên, vác mà chạy…

Nói sao cho hết nỗi mừng vui của thằng trai khi chuẩn bị đưa vợ về chung sống. Đi đâu, làm gì, bữa ăn, giấc ngủ, hắn cũng nghĩ đến đám cưới và nghĩ đến cô vợ trẻ xinh đẹp nức tiếng cả vùng Mường Hoa này. Trái ngược với hắn. Bố hắn đau đầu và ốm cả tuần vì khoản thách cưới quá cao của nhà gái. Anh cán bộ nhà hắn vắt óc không ra được kế gì. Phong tục người Mông thế rồi, nước chảy ở lòng suối phải khác nước chảy trong thân cây. Ông nội, bố, các anh trai cưới vợ thế nào thì hắn cũng thế thôi. Không có tiền thì bà con sẽ giúp, giúp rồi trả. Đời người chẳng có món nợ nào để phấn đấu, kể cũng buồn. Với lại những món nợ trong họ hàng còn là sợi dây thân tình siết con người chặt vào nhau, để sống có trách nhiệm và tình nghĩa với nhau hơn. Vì thế, một con trâu to, hai con lợn đực, một lồng gà năm sáu con, hai mươi đồng bạc trắng, hai chục lít rượu, và hai mươi cân gạo nếp. Có đáng gì đâu. Và hai ngày làm cỗ khao cả làng, cả họ hàng gần xa. Có đáng gì đâu. Đổi về một đứa con gái người ta mang nặng đẻ đau và nuôi dưỡng cả mười sáu năm trời.

 Đêm đầu tiên nó nằm sấp, hai đùi khép chặt, người không nhúc nhích, tựa như cây gỗ nằm lụi dưới bùn bị năm tháng phủ lên. Màu chàm mới loang ra trên khoảng đùi trắng nõn bởi dòng mồ hôi nóng bỏng. Hắn hì hục mãi mới vần ngửa được cây gỗ lem nhem ấy lên… Đêm thứ hai. Nó nằm nghiêng vào trong, úp mặt vào vách. Hai bàn tay khoanh lại, kẹp giữa hai cái đùi săn chắc. Hắn sau một hồi tỉ tê, ngọt ngào không thể lay chuyển thì lại phải như đêm trước. Hắn phải cậy đến sức để chiếm đoạt đứa đàn bà đã thành vợ mình… Đêm thứ ba, thứ tư, và những đêm sau, nó nằm ngửa sẵn, mắt mở to, nhìn thẳng lên mái nhà, hai tay chấp vào để sau gáy. Nó khóc dai hơn mưa vùng này. Mưa có tiếng, nó khóc không có tiếng. Chỉ có hắn và cái gối biết nó khóc. Nó càng khóc, cái tình trong hắn càng điên loạn.

Con Si nhà bên cạnh, chồng chết qua một năm, được nhà chồng thả về và lấy anh Tây mắt xanh, quê tít đẩu đâu làm chồng. Nghe nói anh này cầu hôn nó ở tận đỉnh Phan Xi Păng đấy. Gớm thật. Bề dài, con Si đúng bằng nửa anh chồng Tây, nhưng bề ngang nom cũng xứng. Con Si hai con, mình lẳn như củ khoai. Chồng mới của Si không giấu ánh mắt nhìn vợ như thằng đói nhìn củ khoai nướng nóng bỏng, thơm lừng. Thế nên trong khi khối kẻ ghen tị với hắn thì hắn lại ghen tị với thằng chồng mới của con Si. Chúng như đôi chim cu, cứ quấn quýt nhau không rời. Con Si thỉnh thoảng đưa tay véo cái mũi nhọn hoắt của chồng. Chồng thi thoảng lại để tay lên mông vợ, rất tình tứ. Chúng còn véo nhau, cấu chí nhau, cắn vào người nhau nữa cơ. Hắn cày xong mấy mảnh ruộng, mặt trời cũng lên đỏ núi rồi, chưa thấy vợ chồng con Si dậy. Ngoài hè bếp nhà nó, lổng chổng những vỏ gói mì tôm, những lon rỗng xanh đỏ. Chúng nó chỉ thò ra cửa, ngó qua mặt trời một cái, rồi lại chui thụt vào, chốt chặt cửa, rúc rích.

Trước, hắn cứ tưởng chỉ có cơm gạo nương, mèn mén mới cho đàn ông cái sức yêu vợ mới cưới ba hôm liền không cần ngủ, không cần biết đến ai xung quanh. Thế mà bây giờ… Đã mấy ngày mấy đêm mà chúng chỉ mì tôm, nước lon. Hắn chua chát. Đến lúc loài người không cần cái cối xay ngô và mèn mén nữa rồi.        

Tại sao con Si mê mụ được thằng Tây to khỏe như trâu đực thế? Có phải vì con Si lên phố bán hàng không? Hắn gợi ý cho vợ lên phố bán hàng, may ra học hỏi được tí hư hỏng, lẳng lơ như con Si. Vợ hắn tím mặt. Nó giận đến nỗi không buồn nhóm lửa, làm cơm. Và khi lên giường thì… hắn lại phải vần như vần súc gỗ. Con Si không đẹp, không chăm chỉ bằng vợ hắn. Chỉ thế thôi, còn cái gì cũng hơn. Ngọt ngào hơn, mềm mại hơn… Năm mặt con rồi hắn mới biết, đàn bà đẹp như bông hoa chỉ có sắc. Mà hắn lại thích bông hoa thơm, chỉ có hoa thơm mới khiến người ta ngây ngất, choáng váng.

Vợ hắn ít nói hẳn từ hôm bắt gặp ánh mắt hắn bám trộm vào bắp chân trần không cuốn xà cạp của con Si như hai con vắt xanh. Nếu không có vài câu quát con, người lạ đến nhà tưởng nó câm. Nhìn nó giả câm, lòng hắn cay cú. Hắn nghĩ tới Si. Con Si như bông hoa thuốc phiện. Bông hoa có tội, cái tội quyến rũ, hấp dẫn… Thế nào cũng có lần, cái bông hoa ấy nhàu nát dưới tay hắn. Hắn ao ước một cách hằn học.

***

Một cuộc ngã giá nhanh chóng. Người nâng lên, kẻ hạ xuống. Cuối cùng ông khách hất hàm, tay chỉ ra bên trái nhà:

- Ba mươi bảy triệu, cả bờ rào đá.

Hắn ngây người ngạc nhiên. Rồi hắn gật, như sợ cái rào đá cũ nhà bên cạnh nghe thấy. Thiếu gì rào đá cũ.

Nháy mắt, cái cầu thang bằng gỗ trắc đen bóng rời khỏi căn gác. Hai thằng thanh niên hất cái thang lên vai. Bên kia suối, cái xe tải đã nằm chình ình đợi ở đấy từ bao giờ. Chúng trở lại. Đến lượt cái máng ngô. Bốn thằng khiêng, nặng há mồm. Cái cối xay ngô bằng đá đục còn mắc cám trong họng. Chúng không khiêng mà vần ra suối. Thương nhất cái chõ còn bấu ít mèn mén vàng. Đến hai cái cối giã gạo. Cái cổ chày còn xanh màu mồ hôi của vợ hắn. Rồi cái thùng đập lúa mới ở ruộng về, bốn chân còn dính bùn. Cả cái thùng gỗ chứa nước, dắt dẻo mấy cái mộc nhĩ mọc bên hông. Thùng tắm của vợ hắn. Người ta đang gỡ ra từng mảnh… Rồi thìa gỗ, mâm gỗ, ghế gỗ. Lũ con hắn cứ tròn xoe mắt. Mắc dao, lẹm lúa, cọc néo, lù cở, mí cở. Thồ ngựa phủ dầy mạng nhện và bồ hóng vì, lâu lắm rồi nhà hắn không còn ngựa. Máng ăn của lợn, gà. Con lợn nái thũng thẵng lê bầu vú chạy theo máng. Gà vịt nhớn nhác dạt ra. Đến lượt nhị, sáo và những cái cốc đựng rượu đen nhẻm bằng ống hóp. Cả miếng ván khắc những hình hoa văn cổ để in lên vải chàm. Và cuối cùng, chiếc sừng trâu đựng rượu bóng nhoáng buộc bảy lần vải đỏ.

- Tằng đu đá (hết sạch).

Hắn chua chát, gọn lỏn, kết thúc cuộc mua bán. Vợ hắn vùng vằng đi vào bếp. Nó túm quai cái chảo gang sứt miệng, đít nhọ nhem, đem ra, giơ trước mặt ông khách, giọng giận dữ.

- Zúa chi zúa? (Lấy nữa không?)

Hắn cười nhạt, giật cái chảo gang trên tay vợ, liệng vào đống rơm trong góc bếp. Vợ hắn bỏ ra sân, nó múc nước đổ đầy cái chậu gỗ và ngồi thụp xuống. Ông khách liếc thấy vợ hắn đang úp mặt vào chậu gỗ thì quát:

- Cái chậu lù lù thế này mà chúng mày không thấy à?

Vợ hắn ngơ ngác ngẩng mặt, đưa tay áo quệt nước mắt. Một thằng chạy đến, vớ lấy cái chậu, hất toẹt nước ra đất, định mang đi. Hắn nhào ra, giật cái chậu gỗ từ tay thằng kia và ôm chặt vào lòng. Nước mũi hắn rỉ ra. Ông khách rút ra tờ hai trăm nghìn đỏ nhờ nhờ dúi vào tay vợ hắn, cười khì khì.

- Rửa mặt vào chậu này cho phí cái xinh đẹp đi à?

Những ngón tay vợ hắn khẽ động đậy, chúng từ từ bóp chặt lấy tờ tiền như bóp đầu một con rắn độc. Hắn ngoan ngoãn thò cái chậu gỗ ra. Nhận đủ tiền, hắn cho vào cái túi chàm vẫn đeo khư khư dưới nách.

(Số sau đăng hết)

Xem tin theo ngày:
ÂM NHẠC
14:59 11/02/2015
Cuối năm 2014 đầu năm 2015, chương trình Lửa của nghệ sĩ piano Phó An My, nhạc sĩ Đặng Tuệ Nguyên cùng các diễn viên Nhà hát Tuồng Việt Nam đã mang đến cuộc đối thoại thú vị giữa piano - khí cụ của châu Âu và tuồng - nghệ thuật sân khấu dân gian Việt Nam, dựa trên sự tôn trọng đặc thù của từng loại hình.
Quay trở lại đầu trang