Đánh giá những xu hướng chiến thuật tại EURO 2012, bình luận viên trang web chuyên về bóng đá www.soccernet.com Richard Jolly cho rằng, hồi chuông báo tử đã thực sự gióng lên đối với sơ đồ 4 - 4 - 2.
Chỉ 1 đội chơi với 3 hậu vệ
Sự thống trị của hàng thủ 4 người được củng cố. Chỉ một đội tuyển bắt đầu EURO với hàng hậu vệ 3 người, nhưng sau 2 trận thì họ nghĩ lại. Sau khi mất Andrea Barzagli do chấn thương và bị Nga đánh bại 0 - 3 trong trận giao hữu trước giải, Italy đã áp dụng sơ đồ 3 - 5 - 2 trong trận gặp Tây Ban Nha và Croatia, trong đó tiền vệ Daniele de Rossi đá như một trung vệ. Tuy nhiên, lối chơi này không hiệu quả, ít nhất bởi ảnh hưởng của De Rossi tạo ra không lớn. Hà Lan cũng áp dụng sơ đồ này những phút cuối trận gặp Đan Mạch nhưng không thành công, khi họ thay một hậu vệ trái bằng một tiền đạo và bị tấn công dồn dập.
Cáo chung 4 - 4 - 2
Hồi chuông báo tử đã thực sự gióng lên đối với sơ đồ 4 - 4 - 2. Việc cần có 5 cầu thủ chơi ở khu trung tuyến và 3 cầu thủ chơi ở giữa ngày càng trở nên rõ ràng hơn, cho dù chơi theo sơ đồ 4 - 2 - 3 - 1, 4 - 3 - 3, 3 - 5 - 2 hay 4 - 6 - 0. Croatia và Ukraine chơi 4 - 4 - 2 với một cầu thủ chủ chốt và một trung vệ mạo hiểm hơn, nếu không sẽ tạo khoảng trống hoặc giữa hậu vệ và tiền vệ hoặc phía trên tiền vệ. Thụy Điển, sơ đồ chiến thuật thiên về 4 - 4 - 1 - 1 nhưng với tiền đạo Zlatan Ibrahimovic không tham gia phòng ngự. Anh và CH Ireland đều sử dụng 4 - 4 - 2 đơn thuần và đội nào cũng phải chật vật giữ bóng. Biến thể lối chơi của Anh khiến họ trở thành đội thiên về phòng ngự, với hai hậu vệ cánh chơi lùi, nhường sân cho hàng tiền vệ. Italy sau khi thử nghiệm 3 - 5 - 2, thành công với hàng tiền vệ hình kim cương, bởi họ có 4 tiền vệ chơi hiệu quả, nghĩa là có thể chặn được khu trung tuyến và kiểm soát trận đấu.
Chiến thắng duy nhất của đội tuyển chơi theo sơ đồ 4 - 4 - 2 truyền thống, gồm 2 tiền vệ hoạt động rộng và 2 tiền đạo - chống lại đội chơi với sơ đồ khác là Thụy Điển trước Pháp. Điều này cho thấy, 4 - 4 - 2 chỉ có thể chống lại 4 - 4 - 2.
Cuộc chơi của người Tây Ban Nha
4 nạn nhân của Tây Ban Nha ở vòng bảng và tứ kết đều có một điểm chung: tất cả đều bổ sung hoặc thay đổi chiến thuật khi đối mặt với nhà đương kim vô địch thế giới. Italy hòa Tây Ban Nha khi chơi với sơ đồ 3 - 5 - 2, trong khi 4 - 2 - 3 - 1 cũng suýt mang lại cho Croatia 1 điểm nhưng do sau đó họ thay đổi trong tấn công vì cần chiến thắng. 2 đội còn lại, Ireland và Pháp thất bại. 3 trận gần đây, các đối thủ của Tây Ban Nha đều cố gắng chiếm khu vực trung tuyến để giành quyền kiểm soát bóng. Nhưng các học trò của HLV Vicente del Bosque luôn tiên phong với sơ đồ số 9 ảo hoặc ít tiền đạo hơn, có nghĩa họ luôn vượt đối thủ về số lượng tiền vệ.
 |
| Tây Ban Nha luôn chiếm ưu thế ở hàng tiền vệ |
Chiến thuật tốt nhất
Đội tuyển nào có chiến thuật tốt nhất? Đó là Croatia. HLV Slaven Bilic đã điều chỉnh lối chơi của đội tuyển theo đối thủ và ghi dấu ấn trong cả 3 trận ở vòng bảng. Trong trận gặp CH Ireland, ông áp dụng lối chơi với 2 tiền đạo (ghi được 3 bàn thắng). Trận gặp Italy, khi thấy lối chơi đó không phát huy hiệu quả, nửa thời gian sau ông chuyển sang sơ đồ 4 - 2 - 3 - 1. Mario Mandzukic chuyển sang cánh phải và sau đó ghi bàn cân bằng tỷ số. Trận gặp Tây Ban Nha, ông giữ nguyên sơ đồ chiến thuật nhưng thay đổi nhân sự, với Srna đảm nhiệm cánh phải và Croatia cũng đã có trận đấu mà lẽ ra họ xứng đáng có điểm.
Chiến thuật tồi nhất
Không khó để nhận ra Ireland là đội tuyển có chiến thuật tồi nhất tại EURO 2012 khi họ để Tây Ban Nha lập kỷ lục về thời gian kiểm soát bóng. Ngoài ra, trong danh sách này còn có Hà Lan, với đội hình thần phong, không thèm phòng thủ trước Bồ Đào Nha và chịu thua 1 - 2; Anh để cầu thủ chuyền bóng tốt nhất của Italy Andrea Pirlo tự do tung hoành...