VĂN HÓA - GIÁO DỤC
Cập nhật 18:53 | 20/01/2019 (GMT+7)
.
Sưu tầm tác phẩm mỹ thuật đương đại

Cần “con mắt xanh”

09:02 | 11/01/2019
Việc sở hữu một bộ sưu tập tác phẩm giá trị sẽ làm nên uy tín và vị thế cho các bảo tàng mỹ thuật. Với các bảo tàng mỹ thuật Việt Nam, trải qua thời gian đã có được nhiều tác phẩm quý hiếm, độc đáo; tuy nhiên, trong thời điểm hiện tại, sưu tầm tác phẩm mỹ thuật là vấn đề khó của các bảo tàng.

Bảo đảm yếu tố bảo tàng và mỹ thuật

“Sưu tầm tác phẩm là khâu khó nhất trong bảo tàng. Làm thế nào để có đủ tác phẩm đưa vào trưng bày là điều không dễ với một bảo tàng còn hết sức non trẻ như Bảo tàng Mỹ thuật Đà Nẵng” - ông Hà Thanh Vân, Giám đốc Bảo tàng Mỹ thuật Đà Nẵng cho biết. Chính vì vậy, khi chính thức mở cửa thăm quan từ tháng 12.2016 đến nay, lãnh đạo Bảo tàng đã thực hiện 3 phương án: Tổ chức trưng bày chuyên đề cho các họa sĩ trong và ngoài nước để có thể tiếp cận các tác phẩm nghệ thuật cao, có nội dung để trưng bày phù hợp. Mỗi năm, Bảo tàng tổ chức không dưới 12 triển lãm, vừa trở thành điểm đến quen thuộc với công chúng, vừa phục vụ công tác sưu tập, tìm kiếm tác phẩm. Bên cạnh triển lãm mỹ thuật khu vực do Hội Mỹ thuật Việt Nam tổ chức cũng là kênh tìm kiếm tác phẩm, Bảo tàng còn tổ chức mời họa sĩ tên tuổi trong làng mỹ thuật Việt Nam tham gia trại sáng tác... Bằng những phương thức trên, từ năm 2015 đến nay, Bảo tàng đã sưu tầm được hơn 1.000 tác phẩm, gồm nhiều chất liệu, phục vụ trưng bày.


Một góc trưng bày tại Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam Ảnh: ITN

 Bảo tàng Mỹ thuật TP Hồ Chí Minh vừa tiếp nhận bộ sưu tập tranh của họa sĩ Lê Thị Lựu (nữ họa sĩ đầu tiên của Việt Nam tốt nghiệp trường Cao đẳng Mỹ thuật Đông Dương) do gia đình bà lưu giữ. Ông Trịnh Xuân Yên chia sẻ: “Qua những chuyến đi, chúng tôi thấy các họa sĩ tha hương có tâm muốn chuyển tác phẩm của mình về cho đất nước, nhưng vẫn e ngại việc lưu trữ, bảo quản, phát huy giá trị tác phẩm. Để có tác phẩm về Việt Nam đòi hỏi cán bộ quản lý bảo tàng quan tâm tiếp cận với người đang lưu giữ các tác phẩm; bảo tàng cũng có cam kết lưu trữ an toàn, phát huy giá trị của tác phẩm...”.

Với các bảo tàng mỹ thuật, nghiên cứu và sưu tầm là hoạt động quan trọng được thực hiện thường xuyên. Theo Phó Giám đốc phụ trách Bảo tàng Mỹ thuật TP Hồ Chí Minh Trịnh Xuân Yên, ngoài yếu tố bảo tàng, tác phẩm trưng bày còn phải bảo đảm yếu tố mỹ thuật, trong khi giá trị nghệ thuật là định tính. Cán bộ sưu tầm hiện vật bảo tàng đi tìm được tác phẩm hội tụ các yếu tố này là không dễ, chưa nói nghiên cứu để đưa vào cho phù hợp với các sưu tập các trường phái, lịch sử mỹ thuật của bảo tàng là rất khó.

Đồng tình với ý kiến trên, bà Bùi Thanh Mai, Phó Giám đốc Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam cho rằng, tuyển chọn tác phẩm mỹ thuật có giá trị đòi hỏi kinh nghiệm, kiến thức chuyên sâu về tác giả, tác phẩm, phong cách nghệ thuật, chất liệu. Nói cách khác, người thực hiện công tác nghiên cứu, sưu tầm phải là chuyên gia có “con mắt xanh” trong thẩm định, đánh giá nghệ thuật để có thể chọn lựa được những tác phẩm có giá trị tiêu biểu góp phần phát triển kho tàng hiện vật của bảo tàng. Có thể thấy, do nhiều nguyên nhân, nên có lúc, các bảo tàng mỹ thuật chưa tuyển chọn, sưu tầm được những tác phẩm chất lượng cao.

Hướng tới tác giả tài năng mới

Quy trình sưu tầm hiện vật cho bảo tàng hiện nay khá phức tạp, thường phải mất từ 6 tháng đến 1 năm, dẫn đến việc Bảo tàng mất cơ hội mua tác phẩm chất lượng, quý hiếm, bên cạnh nguồn kinh phí hạn hẹp, chưa tương xứng cho hoạt động này. Ông Trịnh Xuân Yên cho rằng, từ khi phát hiện ra hiện vật cần sưu tầm, phải trải qua nhiều bước, thông qua hội đồng khoa học của bảo tàng đến hội đồng do UBND thành phố thành lập. Khi đánh giá tác phẩm, không dễ gì các thành viên trong hội đồng, gồm nhiều thành phần từ họa sĩ tới nhà quản lý, có ý kiến thống nhất...

Mặt khác, theo ông Hà Thanh Vân, nạn sao chép tranh góp phần làm nhiễu loạn thị trường mỹ thuật, gây khó khăn cho công tác giám định tác phẩm. Đó là chưa nói, để mua tác phẩm phải trải qua nhiều thủ tục hành chính nên họa sĩ không mấy mặn mà; nhiều tác phẩm của họa sĩ nổi tiếng Việt Nam giá cao, trong khi nguồn lực có hạn, nên bảo tàng không kịp mua, hầu hết rơi vào tay nhà sưu tầm tư nhân.

Trong điều kiện ngân sách dành cho sưu tầm tác phẩm mỹ thuật có hạn, các bảo tàng phải có hướng đi, chiến lược cụ thể - Chủ tịch Hội Mỹ thuật Việt Nam Trần Khánh Chương gợi ý. Chẳng hạn, Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam hiện có 2 vạn tác phẩm, nhiều tác phẩm không có chỗ bày, cần tăng cường nghiên cứu, phân loại và trưng bày dày đặc, đổi mới. Bảo tàng Mỹ thuật TP Hồ Chí Minh cũng có khá nhiều tác phẩm, sưu tầm cần tập trung vào các tác giả ở khu vực miền Nam các thời kỳ, trong khi Bảo tàng Mỹ thuật Đà Nẵng cần quan tâm đến các nghệ sĩ ở Tây Nguyên, miền Trung. Có lẽ các bảo tàng mỹ thuật phải chuyển hướng, tăng dần phần hiện đại, hướng vào các tác giả tài năng mới xuất hiện, để sau vài năm sẽ có bộ sưu tập giá trị. Bên cạnh đó, các bảo tàng cũng cần trưng bày theo hướng hiện đại; mở kho bảo quản cho nghệ sĩ xem để họ yên tâm tặng tranh...

Quyết định số 1253/QĐ-TTg phê duyệt Quy hoạch phát triển mỹ thuật đến năm 2020, tầm nhìn đến năm 2030 của Thủ tướng Chính phủ đặt ra mục tiêu: “Xây dựng Bảo tàng Mỹ thuật đương đại tại Hà Nội, Bảo tàng Mỹ thuật tại Đà Nẵng. Phấn đấu đến năm 2030 các thành phố trực thuộc Trung ương có bảo tàng mỹ thuật”. Thực hiện Quyết định này, đến nay, Bảo tàng Mỹ thuật Đà Nẵng đã đi vào hoạt động, Bảo tàng Mỹ thuật đương đại Hà Nội đang được nghĩ tới. Vừa qua, UBND tỉnh Thừa Thiên - Huế đã có quyết định thành lập Bảo tàng Mỹ thuật Huế... Khi có nhiều bảo tàng mỹ thuật, mỗi bảo tàng cần định hướng để có nét riêng và phải có chiến lược sưu tầm để sở hữu những bộ sưu tập hệ thống, tiêu biểu, đại diện.

Thảo Nguyên
Xem tin theo ngày:
GIÁO DỤC
11:28 12/12/2018
Sáng 12.12, nhân kỷ niệm 354 năm ngày sinh của Thám hoa Vũ Thạnh (1664 - 2018), Trung tâm hoạt động Văn hóa, Khoa học Văn Miếu - Quốc Tử Giám đã tổ chức hội thảo khoa học “Thám hoa Vũ Thạnh - Con người và sự nghiệp” nhằm đánh giá những đóng góp của ông đối với sự nghiệp văn hóa, giáo dục của đất nước.
Quay trở lại đầu trang