VĂN HÓA - GIÁO DỤC
Cập nhật 16:46 | 20/06/2019 (GMT+7)
.
Phát triển hệ thống trường dân tộc nội trú

Tinh gọn, hiệu quả, tránh lãng phí

08:31 | 19/12/2018
Tại Hội nghị tổng kết 10 năm Trường Phổ thông Dân tộc nội trú (PTDTNT) giai đoạn 2008 - 2018 do Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD - ĐT) tổ chức tại Yên Bái sáng 18.12, các đại biểu cho rằng, chất lượng đào tạo các trường PTDTNT được cải thiện và có chiều hướng tăng nhưng xét trong mặt bằng chung vẫn còn rất nhiều vấn đề. Bộ trưởng Bộ GD - ĐT đề nghị các địa phương hoàn thiện hệ thống trường dân tộc nội trú theo hướng tinh gọn, hiệu quả, tránh lãng phí.

Chưa đáp ứng nhu cầu địa phương

Theo Vụ trưởng Vụ Giáo dục dân tộc Trần Ngọc Sơn, cả nước hiện có 315 trường PTDTNT ở 49 tỉnh, thành phố với trên 109 nghìn học sinh. Trong đó, có 59 trường PTDTNT cấp tỉnh, 256 trường cấp huyện, và 3 trường trực thuộc Bộ GD - ĐT. Quy mô trung bình của trường cấp tỉnh khoảng 600 học sinh/trường; cấp huyện khoảng 290 học sinh/trường. Đến nay, số trường được công nhận đạt chuẩn quốc gia đạt 40%. Cùng với đó, chất lượng giáo dục của trường PTDTNT hiện đạt mức ngang bằng hoặc cao hơn so với các trường phổ thông cùng cấp, cùng địa bàn.


Phó Giám đốc Sở GD - ĐT Lai Châu Hoàng Đức Minh khẳng định, mô hình trường PTDTNT rất phù hợp và phát huy tác dụng với các vùng đồng bào dân tộc thiểu số. Các trường DTNT ở Lai Châu chính là nơi đào tạo nhân lực cho tỉnh. Học sinh học tập tại các trường DTNT đều là tinh hoa trong số các em học sinh dân tộc thiểu số. Cũng vì thế, nguồn nhân lực từ đây ra rất chất lượng, đáp ứng nhu cầu nhân lực của địa phương. Bà Lục Thúy Hằng, Hiệu trưởng Trường PTDTNT vùng cao Việt Bắc cũng cho biết, số cán bộ trưởng thành từ trường DTNT sau đại học đều là lực lượng chủ chốt tại các vùng đồng bào dân tộc.

Tuy vậy, Chủ tịch UBND tỉnh Yên Bái Đỗ Đức Duy cho rằng, quy mô các trường PTDTNT của tỉnh hiện nay chưa đáp ứng được nhu cầu học tập và đào tạo cán bộ nguồn cho vùng đồng bào dân tộc thiểu số. Đa số các trường còn thiếu phòng học chức năng, phòng bộ môn, nhà hiệu bộ, thiếu thiết bị dạy học tối thiểu. Cùng với đó, do thực hiện dồn, xóa điểm trường, số lượng học sinh bán trú tăng đột biến trong 3 năm gần đây, dẫn đến các điều kiện tổ chức dạy, học, quản lý chưa đáp ứng kịp thời. Vụ trưởng Vụ Giáo dục Dân tộc Trần Ngọc Sơn thừa nhận, học sinh tốt nghiệp lớp 9 được vào học tiếp lớp 10 rất ít, chỉ chiếm 23%, gây lãng phí trong đào tạo cả về nguồn lực kinh tế cũng như tạo nguồn đào tạo cán bộ người dân tộc thiểu số.

Công tác quản lý trường PTDTNT còn nhiều bất cập. Cụ thể, các trường chưa có chương trình giáo dục đặc thù (trong đó có chương trình dạy và học 2 buổi/ngày) dẫn tới vị trí việc làm đặc thù của giáo viên trường PTDTNT không thể mô tả rõ. Vì vậy, định biên giáo viên trong trường PTDTNT hiện nay còn thấp so với thực tế nhiệm vụ. Theo thầy Nguyễn Văn Phú, Hiệu trưởng Trường PTDTNT Hà Nội, định mức 2,4 giáo viên/lớp của Bộ GD - ĐT là chưa phù hợp, do trường phải dạy 2 buổi/ngày nên khó khăn trong việc sắp xếp chuyên môn, bố trí công việc. “Tôi đề xuất tăng định mức lên 2,8 giáo viên/lớp, như vậy, nhà trường không phải tự bỏ thêm kinh phí mà bảo đảm công tác quản lý học sinh nội trú” - thầy giáo Nguyễn Văn Phú nêu ý kiến.

Nghiên cứu mô hình trường nội trú vùng

Học sinh tốt nghiệp THCS và THPT của các trường PTDTNT liên tục tăng qua từng năm học. Đối với cấp THCS, số học sinh tốt nghiệp THCS đạt tỷ lệ 97%, tỷ lệ học sinh học tiếp lên trường nội trú THPT đạt 15,6%. Đối với cấp THPT, tỷ lệ học sinh đỗ tốt nghiệp đạt từ 95 - 98%, đỗ thẳng vào cao đẳng, đại học chiếm tỷ lệ trung bình trong 5 năm từ 2012 - 2017 là 32%, trong những năm gần đây tỷ lệ này đạt khá cao, có trường đạt từ 70 - 90%.
Tuy vậy, mạng lưới và quy mô trường PTDTNT phát triển không đồng đều theo phân bố của người dân tộc thiểu số trên phạm vi toàn quốc. Việc tuyển sinh được các địa phương thực hiện theo chỉ tiêu được giao hàng năm mà chưa tính đến yếu tố như quy hoạch, nhân lực, nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội của từng địa phương. Việc thành lập các trường DTNT liên cấp ở một số địa phương chưa có sự chuẩn bị tốt về điều kiện phục vụ, nuôi dạy.

Khẳng định mô hình trường PTDTNT đã và đang phát huy hiệu quả rất lớn, thực hiện được mục tiêu là nơi tạo nguồn nhân lực cho vùng đồng bào dân tộc thiểu số, Bộ trưởng Bộ GD - ĐT Phùng Xuân Nhạ đánh giá, chất lượng nhiều trường không thua kém các trường THPT chuyên, trường đại trà. Tuy nhiên trong 10 năm tới phải có thay đổi để khắc phục những vấn đề tồn tại, đáp ứng tình hình hiện nay.

Về định hướng phát triển mô hình trường PTDTNT, Bộ trưởng Bộ GD -ĐT chỉ rõ, ở cấp tỉnh tập trung nguồn lực cho một trường, ở cấp huyện có trường nội trú, bán trú tránh tình trạng phân tán. Cần rà soát các tiêu chí để xây dựng mô hình phù hợp trong giai đoạn tới trên tinh thần duy trì, phát triển mô hình truyền thống và chọn lựa một số mô hình chất lượng cao phù hợp, một số trường “chuyên” của mô hình PTDTNT, đồng thời tính đến đặc thù của những vùng miền khó khăn. Tiếp tục nghiên cứu, đề xuất mô hình trường PTDTNT vùng; mở rộng mô hình giáo dục hòa nhập đối với giáo dục dân tộc để từng bước nhân rộng ở những nơi phù hợp, kèm theo các mô hình này là các khung tiêu chuẩn định hướng phù hợp với từng vùng miền.

Bộ trưởng Phùng Xuân Nhạ khẳng định, chương trình và kế hoạch giáo dục của hệ thống trường PTDTNT theo hướng tích hợp, dạy văn hóa, dạy kỹ năng, hướng nghiệp dạy nghề cho học sinh. Cơ sở vật chất, điều kiện sinh hoạt cho học sinh trong các trường PTDTNT phải bảo đảm như trong gia đình.

Về giáo viên, cần có phương án tăng cường giáo viên bản địa đang dạy trong trường nội trú. Những em người dân tộc học ngành sư phạm rồi quay về giảng dạy trong các trường PTDTNT là những hạt nhân trong công tác này. Bộ GD - ĐT sẽ nghiên cứu, tham mưu chính sách ưu đãi cho những giáo sinh người dân tộc tốt nghiệp loại giỏi có nguyện vọng về dạy ở trường PTDTNT.

Bộ trưởng cũng đề nghị các địa phương tiếp tục củng cố và hoàn thiện hệ thống trường PTDTNT theo hướng tinh gọn, hiệu quả, tránh lãng phí. Các trường phải được quản lý chặt chẽ đầu vào, đầu ra theo đúng mục tiêu để tránh lãng phí và đào tạo không đúng đối tượng, kém hiệu quả.

Minh Vân
Xem tin theo ngày:
GIÁO DỤC
18:14 01/02/2019
Xác định giáo dục là quốc sách hàng đầu nhằm đào tạo nguồn nhân lực và bồi dưỡng nhân tài, chính vì vậy những năm qua, huyện Than Uyên, Lai Châu đã nỗ lực huy động mọi nguồn lực cũng như thực hiện chương trình xã hội hóa giáo dục, đầu tư cơ sở vật chất trường lớp học, trang thiết bị đáp ứng với yêu cầu đổi mới giáo dục phổ thông.
Quay trở lại đầu trang