VĂN HÓA - GIÁO DỤC
Cập nhật 20:47 | 14/12/2018 (GMT+7)
.
Công diễn vở “Cậu Vanya” phiên bản Việt - Nhật

“Khác lạ, mới mẻ ngoài sức tưởng tượng”

08:40 | 30/11/2018
Sau 3 tháng tập luyện, với những tiêu chuẩn dàn dựng khắt khe của sân khấu Nhật Bản, tối 30.11, vở “Cậu Vanya” - tác phẩm kinh điển của nhà văn Nga Chekhov - sẽ ra mắt khán giả Hà Nội. Đây là dự án hợp tác giữa Nhà hát Tuổi trẻ (Việt Nam) và Nhà hát Không tường (Nhật Bản) với mong muốn đem đến cho công chúng cơ hội được thưởng thức những tác phẩm độc đáo và hấp dẫn. “Không chỉ khán giả mà người trong nghề ở từng chuyên ngành đều nhận ra những điều khác lạ, mới mẻ ngoài sức tưởng tượng” - NSND Lê Khanh khẳng định.

Trí tuệ và nghệ thuật

Chekhov là nhà viết truyện ngắn nổi tiếng của nước Nga cuối thế kỷ XIX; đồng thời, ông cũng là một nhà viết kịch kỳ diệu. Đến nay, người ta thường gọi Chekhov là “nhà văn làm ta muôn thuở say mê”. Ông đã để lại cho nhân loại một di sản văn chương vô cùng phong phú và độc đáo. Kịch Chekhov, trải qua hơn nửa thế kỷ, đến nay vẫn còn mới mẻ. Với nụ cười châm biếm khi hiền từ khi chua chát, với tấm lòng yêu con người, yêu cuộc sống tha thiết, Chekhov đã suốt đời viết văn để bảo vệ những con người bạc mệnh hàng trăm năm sau vẫn hiện lên lồ lộ dưới ánh sáng của ngòi bút hiện thực và rất nhân đạo của mình.


NSND Lê Khanh (phải) tập một cảnh trong vở “Cậu Vanya”

 Vở diễn Cậu Vanya sẽ công diễn tại Nhà hát Tuổi trẻ, Hà Nội vào ngày 30.11 và 1 - 2.12; tại Cung Văn hóa Lao động Việt - Nhật, Hạ Long, Quảng Ninh ngày 4.12; tại Nhà hát Lớn Hải Phòng ngày 6.12. Năm 2019, vở kịch sẽ lên đường chinh phục khán giả Nhật Bản.

Kịch Chekhov ra đời là một hiện tượng lớn trong sinh hoạt kịch trường Nga. Nó đánh dấu một giai đoạn tiến triển mới, đảo lộn tất cả các quy tắc kịch đương thời. Nó tước bỏ mọi công thức quen thuộc, gò bó, những tình tiết éo le, hồi hộp và đưa khán giả vào giữa cuộc sống bình thường cùng cảm nghĩ với người trên sân khấu. Kịch Chekhov đã đạt tới đỉnh cao của sự phối hợp chặt chẽ giữa nghệ thuật giản dị và sân khấu chân thực, sự liên lạc hữu cơ giữa việc đời bình thường trước mắt và khái niệm triết lý cao xa; sự tương quan nhịp nhàng giữa ý nghĩa trực tiếp, cụ thể và tính chất tổng hợp, trữ tình. Ngày nay, những vở kịch của Chekhov, trong đó có Cậu Vanya (1897), vẫn được các nhà hát trên toàn thế giới dàn dựng và trình diễn. Chỉ riêng tại Liên hoan Chekhov Quốc tế tại Moscow, trong vòng 25 năm qua đã có hơn 500 vở dàn dựng của các đạo diễn từ khắp nơi trên thế giới đã được trình diễn.

“Tại sao chúng tôi chọn vở này?” - NSND Lê Khanh - Phó Giám đốc Nhà hát Tuổi trẻ, đồng thời tham gia một vai diễn trong Cậu Vanya giải thích: “Thứ nhất, để khán giả Việt Nam được biết, được xem, được chiêm ngưỡng một tác phẩm lớn của thế giới. Thứ hai, vì đây là dự án hợp tác quốc tế nên chúng tôi chọn vở mà cả thế giới cùng biết, mang đi đâu trình diễn ai cũng hiểu (không lo rào cản ngôn ngữ), chỉ cần thay đổi phong cách kể chuyện, còn cái lõi của câu chuyện vẫn thế. Thứ ba, đạo diễn Nhật Bản Tsuyoshi Sugiyama rất yêu sân khấu Nga, đặc biệt là các tác phẩm của Chekhov. Tất cả những nguyên cớ đó cộng lại, chúng tôi có bản Cậu Vanya của Việt Nam - Nhật Bản”.

Tuy Cậu Vanya được viết từ thế kỷ XIX, nhưng sức sống vẫn còn cho tới hôm nay. “Đây là vở diễn rất trí tuệ, rất nghệ thuật, từ cách dàn dựng của đạo diễn, vấn đề mang tính thời đại, con người và xã hội nổi lên rất rõ, thay vì thông điệp chung chung, mờ mờ, những bài học phảng phất” - NSND Lê Khanh khẳng định.

Góc nhìn và chất liệu hiện đại

Đây là lần đầu tiên vở Cậu Vanya được dàn dựng và biểu diễn tại Việt Nam, nhưng theo NSND Lê Khanh, nếu ai đã đọc hay từng xem kịch Chekhov ở đâu đó trên thế giới, sẽ càng bất ngờ nữa, bởi nó không giống bất kỳ bản Cậu Vanya nào, mà mang đậm phong cách Tsuyoshi Sugiyama - đạo diễn tài năng hàng đầu Nhật Bản, dàn dựng những tác phẩm sân khấu kinh điển của thế giới bằng góc nhìn và chất liệu hiện đại, đề cao tính thể nghiệm trong thủ pháp sân khấu. Còn với khán giả Việt Nam, “tôi tin các bạn cũng bất ngờ ngay với những diễn viên mà mình đã quen xem cái họ diễn nhiều năm qua”.

Cậu Vanya có sự tham gia của hai diễn viên Nhật Bản là Hemi Che và Matsuda Takashi, cùng các diễn viên Nhà hát Tuổi trẻ như: NSND Lê Khanh, NSƯT Ðức Khuê, Thu Quỳnh, Quỳnh Dương, Thanh Dương, Tú Oanh... Trên sân khấu, diễn viên Nhật nói tiếng Nhật, diễn viên Việt nói tiếng Việt; lời thoại có phụ đề chạy trên màn hình, không cản trở khán giả thưởng thức. Cách làm này cũng giúp khắc phục bất đồng ngôn ngữ trong các tác phẩm hợp tác, diễn viên chỉ cần tập trung để diễn đúng, diễn hay, làm cho vở kịch có nhiều điều mới lạ.

Để một vở kịch đủ hấp dẫn khán giả thế kỷ XXI, đạo diễn Tsuyoshi Sugiyama đã có cách dàn dựng mới mẻ, tạo không khí sôi động, khác với sự ảm đạm, đau buồn trong những trang sách; chọn điểm nổi bật, đẩy mạnh những tình tiết vẫn còn giá trị đến hiện nay. “Chúng tôi mong muốn truyền đạt sức sống, mục đích sống, sự hy vọng trong tính cách của từng nhân vật”.

3 năm thảo luận và tuyển chọn diễn viên, 3 tháng tập luyện nghiêm túc theo các tiêu chuẩn khắt khe của sân khấu Nhật Bản, thủ pháp dàn dựng hiện đại, nhưng “càng gần đến ngày công diễn tôi càng lo. Tôi lo nhất là mọi người có biết đây là một dịp quý, hiếm, cần tranh thủ đến xem hay không. Bởi phần lớn khán giả Việt Nam không có tiền ra nước ngoài xem kịch. Trong khi không cứ Cậu Vanya, mà tất cả các chương trình hợp tác quốc tế đều mang đến những sản phẩm vô cùng độc đáo. Nếu cứ quanh quẩn với những nhu cầu nhỏ bé, vụn vặt của mình thì chúng ta sẽ bị thiệt thòi rất nhiều về thế giới tâm hồn. Tôi cứ lo như vậy” - NSND Lê Khanh tâm tư. 

Nhật Linh
Xem tin theo ngày:
GIÁO DỤC
07:55 22/10/2018
Trong khuôn khổ chương trình Nghiên cứu trọng điểm về khoa học giáo dục, nhóm nghiên cứu của Đại học Quốc gia Hà Nội (ĐHQGHN) đã khảo sát xã hội học hơn 4.000 người liên quan về những chuyển biến trong giáo dục và đào tạo. Nhóm đã thực hiện phân tích và đối sánh với dữ liệu nền năm 2013 ở những chỉ số tương ứng, hoặc với mục tiêu chính sách và thấy rằng, đã có chuyển dịch tích cực thực sự trong giáo dục Việt Nam.
Quay trở lại đầu trang