VĂN HÓA - GIÁO DỤC
Cập nhật 17:06 | 19/08/2018 (GMT+7)
.
Dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Giáo dục:

Chưa đổi mới cách tiếp cận dựa trên quyền

23:04 | 11/06/2018
Về dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Giáo dục trình Quốc hội kỳ này, tôi nhận thấy, Ban soạn thảo đã có nhiều cố gắng. Tuy nhiên, các nội dung sửa đổi vẫn chưa cụ thể hóa đầy đủ quan điểm về đổi mới căn bản, toàn diện GD - ĐT theo tinh thần Nghị quyết 29 của Đảng và chưa đổi mới cách tiếp cận dựa trên quyền của người dân, trong đó có quyền của người dạy và người học theo Hiến pháp 2013.

Bảo đảm quyền của trẻ em

Trước hết, với người học, Nghị quyết 29 đưa ra: Miễn học phí giáo dục mầm non (GDMN) cho trẻ 5 tuổi trước năm 2020 và thực hiện giáo dục bắt buộc 9 năm từ sau năm 2020. Hiện tại, việc miễn học phí cho trẻ 5 tuổi đang được nhiều địa phương triển khai tại các cơ sở GDMN công lập. Một số địa phương đã lấy chỗ học của trẻ 3 và 4 tuổi để ưu tiên chỗ học cho nhóm trẻ này. Theo báo cáo của Bộ GD - ĐT, hiện tại cả nước thiếu trên 26.000 giáo viên mầm non và mới bảo đảm 27,7% chỗ học, chỗ gửi (cả công và tư) cho trẻ dưới 36 tháng tuổi.

Việc hợp đồng giáo viên mầm non như hợp đồng lao động đơn thuần hiện nay, thể hiện sự bất hợp lý về chính sách đãi ngộ, làm giảm đáng kể tính hấp dẫn nghề nghiệp, ảnh hưởng trực tiếp đến việc thực hiện quyền của trẻ nhỏ (vì ngoài nhiệm vụ chăm và nuôi trẻ, các cô bảo mẫu còn phải thay thế người giám hộ để giáo dục sớm cho trẻ và bảo vệ để trẻ khỏi bị tai nạn thương tích, bị bạo hành, bắt cóc, xâm hại...). Dự thảo Luật chưa quy định rõ chính sách nhà nước để giải quyết thực trạng này nhằm bảo đảm sự công bằng về cơ hội tiếp cận dựa trên quyền của trẻ (kể cả điều kiện, chất lượng chăm sóc trẻ nhỏ tại các nhóm trẻ độc lập và tại gia đình). Đây là bài toán khó nhưng không phải không có lời giải, nhằm tạo nền tảng vững chắc, bảo đảm tính bền vững, khả thi khi thực hiện miễn học phí GDMN cho trẻ 5 tuổi trước năm 2020. 
 


Bảo đảm công bằng về cơ hội tiếp cận giáo dục dựa trên quyền của trẻ
Dự thảo Luật cần thể hiện rõ trách nhiệm của nhà nước với mỗi trẻ nhỏ, trong đó có nhiệm vụ tập huấn, bồi dưỡng kiến thức cho những người trực tiếp chăm sóc trẻ nhỏ tại gia đình; chính sách an sinh xã hội dựa trên số lượng trẻ ngay từ khi trẻ sinh ra như hầu hết các nước đang làm, hoặc có chính sách hỗ trợ tín dụng ưu đãi dựa trên số lượng trẻ nhằm kéo giảm mức học phí cho trẻ nhỏ tại các cơ sở này, bảo đảm công bằng trong tiếp cận chính sách giữa các cơ sở công lập và tư thục, kể cả chính sách với trẻ nhỏ tại các khu công nghiệp, khu chế xuất. Hiện tại, nhiều trường mầm non, phổ thông tư thục chưa được ưu tiên giao đất, cho thuê đất, thuê nhà theo Thông tư số 135 năm 2008 của Bộ Tài chính, nhiều nhà đầu tư phải chuyển nhượng hoặc thuê đất của tư nhân để đầu tư nên chi phí đầu tư quá cao, gia đình trẻ nhỏ khó đáp ứng.

Bình đẳng trường công - trường tư bậc phổ cập giáo dục

Nhiều cơ sở giáo dục đang bị áp lực, khó khăn về nguồn lực,  đội ngũ nhà giáo, cơ sở vật chất, sĩ số học sinh khi thực hiện phổ cập giáo dục tiểu học bắt buộc 2 buổi/ngày do các chính sách với người dạy và người học bị nghiêng quá nhiều cho trường công lập, gây quá tải NSNN. Áp lực rất lớn đặt lên vai cả thầy và trò tại các trường công lập. Chính sách tiếp cận dựa trên quyền của người học ở các trường tư thục theo Hiến pháp và theo Nghị quyết số 05/2005 về XHH trong lĩnh vực Y tế, Giáo dục, Văn hóa, TDTT chưa được Chính phủ kiên quyết chỉ đạo. Dự thảo Luật chưa quy định rõ trách nhiệm của nhà nước trong việc miễn học phí ở mức tối thiểu với mỗi người học ở bậc phổ cập (cả trường công và trường tư), chưa quy định cơ chế để mỗi loại trường này có quyền mở dịch vụ công và dịch vụ tư tại trường dựa trên nhu cầu thực tế của gia đình người học. Nhà nước sẽ bù đắp khoản phí dịch vụ cho mỗi học sinh ở bậc phổ cập thuộc nhóm trẻ có hoàn cảnh đặc biệt theo luật định và nhóm trẻ nhỏ thuộc các hộ nghèo, cận nghèo, con của đồng bào dân tộc thiểu số sống ở vùng KT - XH khó khăn. Như vậy, việc trông giữ trẻ ngoài giờ hoặc các câu lạc bộ sở thích, các dịch vụ giáo dục chất lượng cao sẽ được phát triển đúng hướng trong cả trường công và trường tư. Khi đó, khắc phục tận gốc nạn dạy thêm, học thêm tràn lan hiện nay.
 


 Mỗi học sinh bậc học phổ cập, dù ở trường công hay trường tư, đều được miễn học phí ở mức tối thiểu
Như vậy, mỗi học sinh bậc học phổ cập dù ở trường công hay trường tư đều được miễn học phí ở mức tối thiểu. Ở trường tư, nếu được nhà nước hỗ trợ đất đai, tín dụng ưu đãi thì cần quy chiếu khoản này thành học phí ở mức tối thiểu của học sinh để bảo đảm công bằng với các trường tư chưa được nhận sự hỗ trợ này của nhà nước. Khoản chi phí dịch vụ chất lượng cao với nhóm trẻ thuộc đối tượng quan tâm, nhà nước sẽ chuyển trực tiếp cho trường theo năm học. Như vậy, buộc các trường công và tư đều phải cạnh tranh theo cơ chế thị trường, tìm cách nâng cao chất lượng để tồn tại. Ở các trường tư, người học ở bậc phổ cập chỉ phải đóng học phí cho phần chất lượng cao sau khi nhà trường tính đúng, tính đủ các khoản chi phí hợp lý và với cả 2 loại trường, người học sẽ tự nguyện đóng khoản tiền theo giá dịch vụ khi tham gia các câu lạc bộ sở thích theo nhu cầu riêng biệt của từng gia đình người học. Theo tôi, với giải pháp này, NSNN mới bảo đảm cho việc thực hiện giáo dục bắt buộc 9 năm từ sau năm 2020 và bảo đảm Nghị quyết 88 của QH Khóa XIII về chương trình - sách giáo khoa giáo dục phổ thông đi vào cuộc sống vì kéo giảm được sĩ số học sinh ở trường công lập hiện nay.

Chưa rõ vị thế và đặc thù nghề nhà giáo

Với người dạy, Nghị quyết 29 của Đảng đã đưa ra quan điểm: “Lương của nhà giáo được ưu tiên xếp cao nhất trong hệ thống thang bậc lương hành chính sự nghiệp và có thêm phụ cấp tùy theo tính chất công việc, theo vùng”. Quan điểm này đã được đặt ra từ Hội nghị lần thứ 2 Ban Chấp hành Trung ương Đảng Khóa VIII (1996).  
 


ĐBQH Ngô Thị Minh (Quảng Ninh) phát biểu tại hội trường - Ảnh: Quang Khánh
Hiện tại Đề án cải cách tiền lương đang được Chính phủ xem xét. Tuy nhiên, dự thảo Luật vẫn chưa quy định rõ vị thế và đặc thù nghề nhà giáo trong tất cả các khâu từ đào tạo, tuyển dụng, sử dụng, đãi ngộ, khen thưởng, kỷ luật, đề bạt, cất nhắc, sa thải, bảo đảm sự bình đẳng, dân chủ trong cả 2 loại trường công và tư, chưa quy định rõ trách nhiệm của nhà đầu tư trong giải quyết chế độ, chính sách cho nhà giáo tại các trường tư. Nếu dự thảo Luật không quy định rõ nội dung này, có lẽ việc thu hút khoảng 40% nhà giáo ra công tác tại các trường tư chất lượng cao sẽ còn nhiều trở ngại và chủ trương của Đảng về lương nhà giáo phải được xếp cao nhất... sẽ rất khó đi vào cuộc sống trong điều kiện NSNN hạn hẹp như hiện nay (vì hiện tại, với số lượng trên 1,3 triệu nhà giáo nhưng có tới hơn 90% nhà giáo đang giảng dạy trong các trường công lập). 

Mặt khác, ngoài việc quy định rõ trách nhiệm của nhà nước, dự thảo Luật cần quy định cơ chế đủ mạnh để thu hút và bảo vệ quyền lợi hợp pháp cho nhà đầu tư, kể cả công tác quy hoạch mạng lưới trường lớp phải tính đủ cho cả 2 loại trường công và tư, bảo đảm sự gắn kết với quy hoạch nguồn nhân lực và quy mô phát triển dân số từng thời kỳ; bảo đảm cơ chế giám sát, kiểm tra việc thực hiện XHH... Theo tôi, đây là giải pháp phù hợp cần được tính đến trong dự thảo Luật để Nghị quyết 29 của Đảng được khả thi, xứng đáng với vị thế và đặc thù nghề nhà giáo.

ĐBQH Ngô Thị Minh (Quảng Ninh)
Xem tin theo ngày:
GIÁO DỤC
08:13 11/08/2018
Từ ngày 29.7 - 11.8, Đoàn công tác gồm các giảng viên Học viện Báo chí và Tuyên truyền cùng đại diện một số cơ quan báo chí trung ương và địa phương của Việt Nam đã tham gia chương trình đào tạo, bồi dưỡng về truyền thông chính sách tại Trường Đại học Báo chí và truyền thông, ĐH Hàn Quốc. Chương trình nằm trong khuôn khổ dự án “Nâng cao năng lực thực thi các chính sách của chính phủ” của Học viện Báo chí và Tuyên truyền, do Cơ quan Hợp tác quốc tế Hàn Quốc (KOICA) hỗ trợ.
Quay trở lại đầu trang