VĂN HÓA - GIÁO DỤC
Cập nhật 07:17 | 26/09/2018 (GMT+7)
.
75 năm ra đời “Đề cương về văn hóa Việt Nam”:

Chắp cánh cho hoạt động sáng tạo

16:18 | 08/06/2018
Nhân kỷ niệm 75 năm ra đời Đề cương về văn hóa Việt Nam của Đảng Cộng sản Việt Nam (1943 - 2018), sáng 8.6, Bảo tàng Lịch sử Quốc gia phối hợp với Bảo tàng Văn học Việt Nam tổ chức khai mạc trưng bày chuyên đề Văn học - Nghệ thuật trong kháng chiến (1945 - 1954).

Nguyên tắc dân tộc, khoa học và đại chúng

Trưng bày Văn học- Nghệ thuật trong kháng chiến (1945 - 1954) giới thiệu gần 200 hình ảnh, hiện vật, hình ảnh, bản trích, bản viết đang được lưu giữ tại Bảo tàng Lịch sử Quốc gia và Bảo tàng Văn học Việt Nam. Phần thứ nhất, Đề cương về văn hóa Việt Nam và đường lối văn hóa của Đảng, thể hiện rõ ý nghĩa của Đề cương về văn hóa Việt Nam (1943), những nhận xét, đánh giá của học giả, nhà văn hóa, văn nghệ sỹ; một số văn kiện của Đảng nói về văn hóa văn nghệ. Các hiện vật tiêu biểu được trưng bày gồm: Bản Đề cương về văn hóa Việt Nam do đồng chí Trường Chinh soạn thảo được Hội nghị Thường vụ Trung ương Đảng Cộng sản Đông Dương thông qua tháng 2.1943 và được đăng toàn văn trên Tạp chí Tiên Phong số 1 - Cơ quan vận động Văn hóa Mới thuộc Hội Văn hóa Cứu quốc Việt Nam xuất bản, số 1 ra ngày 10.11.1945; Tác phẩm Nhật ký trong tù năm 1943 của Chủ tịch Hồ Chí Minh trong các trang văn xuôi có ghi chép những suy nghĩ của Người về xây dựng nền văn hóa Việt Nam mới; Văn kiện Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ VIII của Đảng...

Nhớ lại việc truyền bá bản Đề cương về văn hóa Việt Nam, trong tác phẩm Một chặng đường văn hóa (NXB Tác phẩm mới 1985), đồng chí Lê Quang Đạo có viết: “Mùa hè năm 1943, chúng tôi họp ở số nhà 124 phố Blockhaus Nord (phố Phó Đức Chính ngày nay). Có bốn người dự họp là các anh Vũ Quốc Uy, Như Phong, Tô Hoài và tôi. Tôi cố gắng trình bày lại những vấn đề trong bản đề cương... Bản Đề cương về văn hóa đã hấp dẫn tôi ngay từ đầu về cách đặt vấn đề: quan hệ giữa văn hóa với chính trị, kinh tế, văn hóa là một mặt trận, cuộc cách mạng chính trị và cách mạng văn hóa phải do Đảng Cộng sản lãnh đạo...”.

Một góc triển lãm Ảnh: Ng. Phương

Phần thứ hai, Văn học - Nghệ thuật trong kháng chiến (1945 - 1954), cho thấy Đề cương về văn hóa Việt Nam đã chắp cánh cho hoạt động sáng tạo của các nhà báo, nhà văn, nghệ sĩ ngày càng phong phú và sắc bén. Họ luôn bám sát nhiệm vụ cách mạng, phản ánh sắc sảo, sinh động đời sống thực tiễn đấu tranh của quân - dân, kịp thời động viên, cổ vũ toàn dân, toàn quân thi đua tăng gia sản xuất, giết giặc lập công, xây dựng đời sống văn hóa mới. Các hiện vật được giới thiệu là kỷ vật của các văn nghệ sĩ; sưu tập hiện vật về các tác phẩm văn học của các tác giả (Tú Mỡ, Tế Hanh, Nguyễn Đình Thi…); nhóm tranh cổ động và những bản nhạc thời kỳ kháng chiến...

Trưng bày dự kiến diễn ra đến hết tháng 9. TS. Nguyễn Văn Cường, Giám đốc Bảo tàng Lịch sử Quốc gia cho biết, trưng bày mới giới thiệu một phần tác giả, tác phẩm trong những năm 1945 - 1954, nhưng qua đó cũng phần nào thể hiện Đề cương về văn hóa Việt Nam với những nội dung cơ bản, với phương châm và nguyên tắc dân tộc, khoa học và đại chúng đã định hướng cho tinh thần và trí tuệ của giới trí thức, của người Việt Nam nhận thức sâu sắc về cội nguồn và đường đi của cách mạng Việt Nam. Cùng thời điểm đó, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã nói một câu bất hủ: Văn hóa soi đường cho quốc dân đi...

Cơ sở xây dựng nền văn hóa mới

75 năm trước, vào tháng 2.1943 Hội nghị Thường vụ Trung ương Đảng Cộng sản Đông Dương đã thảo luận và thông qua Đề cương về văn hóa Việt Nam - Cương lĩnh văn hóa đầu tiên của Đảng. Những nội dung tư tưởng của Đề cương đã đáp ứng kịp thời đòi hỏi của sự nghiệp xây dựng nền văn hóa cách mạng, là định hướng quan trọng cho sự ra đời nền văn hóa, văn nghệ Việt Nam mới dưới sự lãnh đạo của Đảng. Những quan điểm quan trọng về văn hóa thể hiện trong Đề cương về văn hóa Việt Nam đã dần được bổ sung, hoàn thiện theo yêu cầu của các giai đoạn phát triển cách mạng sau này.

Dưới ánh sáng của Đề cương về văn hóa Việt Nam, nhiều tác phẩm đã ra đời trong giai đoạn 1945 - 1954
Ảnh: Ng. Phương

PGS. TS. Phạm Mai Hùng - Ủy viên Hội đồng Di sản văn hóa quốc gia cho rằng: Thời điểm ấy, các tác phẩm văn học nghệ thuật không kịp thời phản ánh những bước tiến của thực tế xã hội. Bế tắc trong tư duy, nhiều trí thức đóng cửa ngồi im trong nhà, không đi ra ngoài đường, và dần dần, quên mất nghĩa vụ công dân với Tô quốc. Trong bối cảnh như vậy, Đảng ta đã chủ trương một mặt sử dụng báo chí đã có để tuyên truyền những điều phản thực tế, phản lịch sử, không phù hợp với thuần phong mỹ tục của người Việt để thức tỉnh trái tim của các nhà văn, họa sĩ, nhạc sĩ. Điều đó đã thu được kết quả bước đầu, nhưng chưa phải căn bản. Cái căn bản là phải định ra được đường lối cho phát triển văn hóa nghệ thuật trong bối cảnh đó. Vì thế, Đề cương văn hóa Việt Nam đã ra đời, xác định trách nhiệm của văn nghệ sĩ với đất nước, với dân tộc, đồng thời vạch trần những tội ác của hai thế lực thù địch mà dân tộc ta đang phải đương đầu là thực dân Pháp và phát xít Nhật. Cương lĩnh cũng tạo ra cơ sở để chúng ta xây dựng nền văn hóa mới với 3 nguyên tắc cơ bản: Khoa học, dân tộc và đại chúng. Cương lĩnh này đã phát huy hiệu quả tối đa trong 9 năm kháng chiến chống thực dân Pháp. Trong đó, các tác phẩm trưng bày lần này chỉ là phần nhỏ trong kho tàng cống hiến của giới văn học nghệ thuật.

Các nhạc sĩ đang biểu diễn trong thời kỳ kháng chiến chống Pháp Ảnh TL

Trưng bày được tổ chức sau 75 năm ra đời của Đề cương về văn hóa Việt Nam. giúp công chúng, đặc biệt là thế hệ trẻ hiểu hơn giá trị soi đường, tác dụng định hướng của Đề cương về văn hóa Việt Nam, cống hiến của các văn nghệ sĩ lớp đầu tiên đã tiếp nhận những nội dung, tư tưởng của Đề cương; qua đó nhận thức đúng hơn nghĩa vụ và trách nhiệm công dân đối với sự nghiệp xây dựng, phát triển nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc trong giai đoạn mới. Theo PGS. TS. Phạm Mai Hùng: Triển lãm vẫn có ý nghĩa trong giai đoạn hiện nay, khi đất nước hội nhập sâu rộng với quốc tế. Để hội nhập tốt mà không bị hòa tan thì phải có nội lực tốt, với nền tảng về trí tuệ, tinh thần cực kỳ to lớn, vì vậy văn hóa vẫn luôn luôn giữ vai trò quan trọng.

Ngọc Phương
Xem tin theo ngày:
GIÁO DỤC
00:01 20/09/2018
Sáng 19.9, Trường Cao đẳng Công nghệ và Thương mại Hà Nội tổ chức Lễ Khai giảng năm học 2018-2019. Với khẩu hiệu "Nói không với thất nghiệp", nhà trường không ngừng đổi mới phương pháp giảng dạy, nghiên cứu khoa học, từ đó học trò năng động, sáng tạo đáp ứng yêu cầu trong bối cảnh mới.
Quay trở lại đầu trang