VĂN HÓA - GIÁO DỤC
Cập nhật 22:18 | 16/12/2018 (GMT+7)
.

Áp lực gia tăng, lo lắng chưa giảm

07:50 | 06/06/2018
Bộ Giáo dục và Đào tạo từng tuyên bố giữ ổn định phương án tổ chức kỳ thi trung học phổ thông quốc gia và xét tuyển sinh vào đại học, cao đẳng đến năm 2020, và chỉ điều chỉnh kỹ thuật trên cơ sở rút kinh nghiệm tổ chức thi và tuyển sinh từng năm. Tuy nhiên, cái gọi là “điều chỉnh kỹ thuật” của Bộ cũng đủ khiến giáo viên và học sinh điêu đứng.

Mỗi năm thêm áp lực

Trao đổi với Đoàn khảo sát của Ủy ban Văn hóa, Giáo dục, TN, TN và NĐ mới đây, thầy và trò Trường Marie Curie (Hà Nội) đã rất bức xúc với những thay đổi trong thi cử thời gian qua. Bộ Giáo dục và Đào tạo khẳng định, “việc đổi mới thi, tuyển sinh theo phương án sẽ làm cho thi cử trở nên gọn nhẹ, giảm áp lực cho thí sinh và xã hội; đồng thời không gây xáo trộn lớn đối với giáo viên và học sinh, tạo thuận lợi và tạo thêm nhiều cơ hội để thí sinh trúng tuyển vào đại học, cao đẳng”. Nhưng thực tế không hoàn toàn như vậy. Năm 2017, việc áp dụng hình thức thi trắc nghiệm (trừ môn Văn) và tổ hợp (Khoa học tự nhiên, Khoa học xã hội) khiến thầy và trò phải “đánh vật”, học ngày học đêm. Khi chưa thi dạng tổ hợp, mỗi buổi chỉ thi 1 môn, còn giờ thi 3 môn/buổi. Trong khi đó thi trắc nghiệm lại yêu cầu kiến thức tổng hợp, học sinh không đủ kiến thức, thời gian để làm tốt bài thi.

Học sinh Trường Marie Curie quan tâm học để làm gì, chứ không phải học để thi
Ảnh: Ng. Anh

Đáng nói nhất là việc áp dụng thi trắc nghiệm đối với môn Toán. “Đến tận lớp 11 chúng em mới được làm quen với dạng bài thi trắc nghiệm. Nó thay đổi hoàn toàn nhận thức cũng như kỹ năng làm bài, cả trong cách truyền tải kiến thức từ giáo viên” - Nguyễn Lê Vũ, học sinh lớp 11, cho biết. Theo cô Minh Thùy (giáo viên Toán), với hình thức thi này, học sinh hoang mang không biết phải học cái gì, vì kiến thức quá nhiều và rộng; còn giáo viên hoang mang vì đề thi quá khó, thậm chí có những câu dành cho thi học sinh giỏi. “Hiện chúng tôi phải dạy học sinh kiến thức nặng gấp 5 lần sách giáo khoa thì các em mới có thể thi đỗ đại học. Rất nhiều thầy cô không thể giải nổi một số câu hỏi trắc nghiệm trong đề thi minh họa. Khủng khiếp như thế làm sao học sinh có thể làm được 50 câu trắc nghiệm trong vòng 90 phút?”.

Theo báo cáo của Bộ Giáo dục và Đào tạo gửi tới ĐBQH tại Kỳ họp thứ Năm về kết quả thực hiện Nghị quyết số 33 về chất vấn và trả lời chất vấn tại Kỳ họp thứ Hai, QH Khóa XIV, kỳ thi THPT Quốc gia năm 2018 tiếp tục có “một số điều chỉnh về kỹ thuật”, “bảo đảm ngày càng gọn nhẹ, thiết thực, hiệu quả để có thể áp dụng ổn định đến năm 2020”. Thế nhưng “gọn nhẹ, thiết thực, hiệu quả” chưa thấy, chỉ biết rằng, “hàng nghìn giáo viên và hàng vạn học sinh sống dở chết dở” (lời thầy Hiệu trưởng Trường Marie Curie Nguyễn Xuân Khang). Bởi không gói gọn ở chương trình lớp 12 như các năm trước, 20% nội dung đề thi năm nay thuộc chương trình lớp 11 và đến năm 2019 sẽ bao gồm cả chương trình THPT. “Như thế không chỉ thi tổ hợp mà còn tổng hợp kiến thức, học sinh chết là chắc” - thầy Nguyễn Xuân Khang nói.

Marie Curie là một trường có mô hình đào tạo chất lượng cao, cơ sở vật chất hiện đại, học sinh chủ yếu là người Hà Nội, mà còn kêu “oai oái” như thế, huống hồ học sinh ở các tỉnh khác, hay vùng sâu, vùng xa. Vì thế, có thể nói việc đổi mới tổ chức thi và tuyển sinh chưa đạt mục tiêu “nhẹ nhàng, giảm áp lực” cho thí sinh và phụ huynh, như Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo báo cáo trước Quốc hội.

Học để làm gì?

Trong khi lâu nay chúng ta cứ quẩn quanh với chuyện học - thi, học để thi, dạy cũng để thi, thi gì học nấy, thì: “Học sinh lớp 11 ở Mỹ mới học Toán đến hằng đẳng thức, nhưng các bạn rất tự tin trong cuộc sống, có thể bàn về vấn đề Biển Đông. Kỹ năng sống của các bạn cũng hơn chúng em rất nhiều. Ta có nên học hỏi họ không?” - Đặng Nhật Minh, học sinh lớp 11, Trường Marie Curie đặt câu hỏi với Đoàn khảo sát. Minh kể, tiếp xúc, trao đổi với các bạn ở Đức, Mỹ… em luôn được hỏi: “Các bạn học (nhiều) thế để làm gì?”. Mỗi khi học Toán, Lý, Hóa… trong đầu em lại đặt ra câu hỏi đó. “Kiến thức Toán duy nhất em có thể thực hiện trong đời sống 11 năm qua là cấp số cộng và cấp số nhân, điều mà ít người học để thi. Còn lại, thi xong, nhiều kiến thức không dùng đến và chúng em cũng quên gần hết” - Đặng Nhật Minh nêu thực tế. Vì vậy, “chúng em không quan tâm chương trình, sách giáo khoa mới ra sao, bài thi tích hợp, tổ hợp các thể loại thế nào, mà quan trọng là học để làm gì, kiến thức có được áp dụng vào thực tế không”.

Trong Đề án phê duyệt chương trình, sách giáo khoa mới ở phần mục tiêu đã nói tương đối đầy đủ các yếu tố cấu thành của triết lý giáo dục Việt Nam. Đó là nhằm vào mục tiêu như UNESCO đã nói: “Học để biết, học để làm, học để chung sống, học để tự khẳng định”, để phát triển con người Việt Nam toàn diện về đức - trí - thể - mỹ và hướng tới công dân toàn cầu, khuyến khích sáng tạo, phát huy tài năng, trí tuệ của học sinh và giáo viên… Với những học sinh như Đặng Nhật Minh, chỉ đơn giản là “học để làm người, biết thêm về đời sống xã hội... Những cái đó quan trọng hơn rất nhiều. Kiến thức khoa học chúng em học xong rất dễ quên, nhưng kiến thức xã hội, kiến thức nền tảng thì nhớ lâu”.

Rất tiếc, nếu chương trình mới được cải tiến theo hướng này thì cũng không được áp dụng với Đặng Nhật Minh và các bạn đồng niên, vì sang năm các em đã tốt nghiệp THPT. Tuy nhiên, Minh cũng cho rằng, học là vậy nhưng vẫn phải thi, và kỳ thi tốt nghiệp THPT là một dấu mốc quan trọng. Để kỳ thi thực sự nhẹ nhàng, đồng thời bảo đảm công bằng, khách quan, theo Minh, chúng ta có thể tham khảo cách làm của Mỹ, vẫn có bài kiểm tra sau lớp 12 nhưng điểm bài kiểm tra đó chỉ chiếm 30% tổng điểm của kỳ thi tốt nghiệp, còn lại là điểm trung bình cộng của 3 năm THPT. “Như vậy, nếu bạn nào học giỏi trong 3 năm, nhưng không may trong kỳ thi, vẫn có thể qua được nhờ thành tích cả quá trình học”. 

ĐBQH Đàng Thị Mỹ Hương (Ninh Thuận)

Trả lời câu hỏi của tôi, Bộ trưởng khẳng định (phương án thi THPT Quốc gia năm 2017 - BTV) là có áp lực cho học sinh nhưng có thể chấp nhận được, nhưng theo tôi đó là người lớn tự chấp nhận chứ học sinh rất khó.

Tôi rất băn khoăn với trả lời của Bộ trưởng về thay đổi về cách tổ chức thi. Thi trong hai ngày với 9 môn, trong đó 3 môn bắt buộc, 6 môn ghép cơ học trong 2 bài thi tổ hợp liên môn khoa học xã hội và khoa học tự nhiên, thời gian thi đối với bài thi tổ hợp là 150 phút, mỗi môn thi là 50 phút 40 câu hỏi. Bộ trưởng cho rằng đây là giải pháp để khắc phục tình trạng học lệch, học tủ, phát huy năng lực và sở trường của học sinh. Tôi thiết nghĩ việc học sinh học lệch, học tủ và chưa phát huy được năng lực, sở trường thì trước hết ta phải xem lại cách tổ chức giáo dục, dạy học. Để khắc phục được tình trạng này phải có thời gian, kiểm tra, theo dõi, và tổ chức đánh giá trong quá trình dạy học và giáo dục, chứ không phải là trong hai ngày thi với các môn thi, thời gian như vậy.

(lược ghi tại Phiên chất vấn và trả lời chất vấn, Kỳ họp thứ Hai, Quốc hội Khóa XIV)

ĐBQH Dương Minh Tuấn (Bà Rịa - Vũng Tàu)

Tôi đánh giá cao tinh thần cầu thị của Bộ trưởng Bộ Giáo dục - Đào tạo trong việc trả lời những ý kiến chưa được làm rõ tại Kỳ họp thứ Hai. Tuy nhiên, nội dung trả lời còn chung chung, chưa cụ thể. Thực tế, thi cử chỉ là một khâu để đánh giá kết quả quá trình dạy và học. Trong khi chương trình, sách giáo khoa chưa thay đổi, phương pháp dạy và học vẫn theo cách truyền thống, thì đổi mới công tác thi và tuyển sinh chỉ giải quyết được phần ngọn những vấn đề của ngành giáo dục hiện nay.

Có một vấn đề nữa là ngành giáo dục xây dựng quá nhiều chương trình, dự án nhưng lại không theo đuổi đến cùng từng dự án; xây dựng mục tiêu quá cao nhưng không có lộ trình, bước đi cụ thể, thiếu sự quyết liệt, nên dẫn đến nhiều bất cập. Chương trình VNEN là một ví dụ - quá trình thử nghiệm, chưa có bước đi vững chắc mà đã vội vàng triển khai nhiều nơi. Kết quả là một số tỉnh không dạy được, vừa lãng phí, vừa gây xáo trộn cho học sinh và nhà trường.

Đề nghị, Bộ trưởng cần khẩn trương rà soát tất cả các chương trình, chương trình nào không khả thi, phải dừng ngay (như chương trình dạy ngoại ngữ theo Đề án 2020, đến năm 2018 phải dạy ngoại ngữ cho học sinh lớp 3 trên toàn quốc); không nên “thay tên đổi họ” các chương trình không khả thi để tiếp tục thực hiện.

Nhân đây, tôi cũng đề nghị Bộ trưởng phải xử lý quyết liệt nạn bạo lực học đường, bạo lực trẻ mầm non.

Thái Bình ghi

Anh Minh
Xem tin theo ngày:
GIÁO DỤC
07:55 22/10/2018
Trong khuôn khổ chương trình Nghiên cứu trọng điểm về khoa học giáo dục, nhóm nghiên cứu của Đại học Quốc gia Hà Nội (ĐHQGHN) đã khảo sát xã hội học hơn 4.000 người liên quan về những chuyển biến trong giáo dục và đào tạo. Nhóm đã thực hiện phân tích và đối sánh với dữ liệu nền năm 2013 ở những chỉ số tương ứng, hoặc với mục tiêu chính sách và thấy rằng, đã có chuyển dịch tích cực thực sự trong giáo dục Việt Nam.
Quay trở lại đầu trang