VĂN HÓA - GIÁO DỤC
Cập nhật 17:20 | 20/08/2018 (GMT+7)
.
Xem - Nghe - Đọc

Những sự thật mà Chúa biết

08:55 | 14/01/2018
Cùng điểm lại một số đầu sách dịch đáng chú ý trong năm 2017 và vừa mới lên kệ...

1.“Chúa biết sự thật nhưng chẳng nói ngay” - Lev Tolstoy (Trần Thị Phương Phương dịch)

Một tuyển tập gồm 6 truyện ngắn của đại văn hào Tolstoy với đầy cảm hứng tôn giáo được chuyển dịch tuyệt vời. Ngắn gọn, chỉ 115 trang, Tolstoy thể hiện một phong cách viết đơn giản song đầy ám ảnh, với nhiều triết lý sâu xa, về cuộc đời, Chúa, con người, số phận... Một trong những truyện viết cuối đời của ông, “Alyosha Nồi đất” kể về cậu bé Alyosha hiền lành, hay lam hay làm và ngoan ngoãn chịu đựng số phận khiến tôi thấy bồn chồn rất lâu sau khi đọc. Cùng với “Người tù Kavkaz” và “Chúa biết sự thật nhưng chẳng nói ngay”, đây quả là hình mẫu hoàn hảo cho thể loại truyện ngắn.

2. “Chân dung chàng nghệ sĩ” - James Joyce (Nguyễn Vân Hà dịch)

Một tác phẩm cực kỳ quan trọng của James Joyce (thực ra ông viết không nhiều nên cuốn nào cũng đáng được coi là quan trọng), lần thứ 4 được dịch ra tiếng Việt. Mang rất nhiều yếu tố tự truyện, nơi nhân vật chính Stephen Dedalus được cho là tự họa của tác giả Joyce, “Chân dung chàng nghệ sĩ” phác họa lại cuộc đời Stephen từ lúc còn bé đến lúc thanh xuân, trên con đường đi tìm ý nghĩa sống. Là một tác phẩm quan trọng bởi sau này Stephen sẽ xuất hiện trong “Ulysses”, đại giai phẩm của thế kỷ XX, và ai đọc “Chân dung...” rồi thì sẽ dễ hiểu nhiều chi tiết hơn.

Đây là bản dịch được chú giải cẩn thận, rất tiếc lại không có lời nói đầu với một ấn phẩm như thế này.

3. “Búp bê” - Boleslaw Prus (Nguyễn Chí Thuật dịch)

Dịch giả Nguyễn Chí Thuật vừa giành được giải thưởng dịch thuật của Hội Nhà Văn Hà Nội 2017 cho bản dịch cuốn tiểu thuyết kinh điển của văn học Ba Lan (tác giả). Dày “ma chê quỷ hờn” (2 cuốn khổ lớn với hơn 1200 trang), nhưng khó mà bỏ qua vì đây là cuốn tiểu thuyết được nhiều người cho là vĩ đại nhất của văn học xứ “bạch dương sương trắng nắng tràn”.

4. “Chúng tôi” - Yevgeny Zamyatin (Phạm Ngọc Thạch dịch)

Điều trước hết đập vào mắt bất kỳ ai đọc cuốn này, đấy là “Thế giới mới tươi đẹp” của Aldous Huxley hẳn phải phần nào thoát thai từ đó. Cả hai cuốn đều nói về cuộc quật khởi của tinh thần người nguyên thủy chống lại một thế giới đã lý tính hóa, máy móc hóa để tiệt trừ đau đớn, và cả hai đều diễn ra vào mốc khoảng sáu trăm năm sau hiện tại. Bầu không khí trong hai cuốn tương tự nhau, xã hội được miêu tả cũng thuộc một loại hao hao nhau, dù cuốn của Huxley thể hiện một cấp độ ý thức chính trị thấp hơn mà lại chịu ảnh hưởng của các thuyết sinh học, tâm lý học gần đây nhiều hơn.

Vào thế kỷ XXVI, theo bức tranh của Zamyatin, cư dân của xã hội Không tưởng đã mất sạch tính cá thể, chỉ còn được đánh số để phân biệt. Họ sống trong những căn nhà bằng kính (cuốn này viết trước thời có tivi), để nhà chức trách tiện bề theo dõi. Cứ sau mỗi khoảng thời gian xác định, họ lại được cho phép buông rèm che quanh căn hộ tường kính trong một giờ (gọi là “giờ riêng tư”). Họ mặc đồng phục, sống nhờ thức ăn tổng hợp và thay cho “người ấy” thì gọi là “mã số ấy” hay “đồng phục ấy”...

Về mặt ý tưởng thì đây là một cuốn kiệt xuất vì quá mới mẻ, nhưng về mặt văn phong thì đọc rất oải.

5. “Phố Academy” - Mary Costello (Hà Nguyễn dịch)

Một chu trình bé - em - nàng - bà: Cuốn tiểu thuyết đầu tay, nhỏ xinh, được viết bằng giọng văn nhẹ nhàng mà cực kỳ sâu lắng, kể về cuộc đời đầy nỗi buồn của nhân vật Tess từ khi là một em bé bảy tuổi ở vùng nông thôn Ireland đến một cô gái kín tiếng, cô đơn, nhu thuận, thích quan sát, luôn giữ mọi chuyện trong lòng, mạnh mẽ, với một tình yêu như định mệnh, đến một người mẹ yêu con và chứng kiến con cái dần lìa bỏ mình, đến khi là một bà già cô độc trở về quê hương. Không bi lụy và ồn ào lên gân, “Phố Academy” đã chạm vào những vấn đề lớn của cuộc sống con người, đặc biệt là cuộc đời của người phụ nữ: Nỗi khao khát được yêu thương và được thuộc về, quan hệ giữa con cái với bố mẹ, giữa anh chị em trong một nhà, gia đình và nền tảng gia đình trong cuộc đời mỗi người, di cư và hình ảnh cố hương...

Bản dịch xuất sắc của dịch giả Hà Nguyễn bảo đảm sẽ khiến độc giả cảm nhận được trọn vẹn những nỗi niềm trong cuộc đời “số con rệp” của Tess, từ niềm vui, đến nỗi đau, đến sự lạc lõng, đến nỗi cô đơn dàn trải, đến những ký ức thân thương về mẹ, về chị gái, về ngôi nhà xưa, như là những sợi tơ mỏng manh để nhân vật bấu víu trong đời...

6. “Ký ức đen” - Jennifer Egan (Lê Nguyễn Lê dịch)

Điểm tôi thích nhất ở cuốn sách đoạt giải Pulitzer 2011 này là hình thức của các truyện. “Ký ức đen” quả là một tập hợp độc đáo của các thể nghiệm: Mỗi câu chuyện đều mới mẻ khi được viết ở một phong cách khác, khi thì là truyện kể từ ngôi thứ 2, khi là một bài báo lá cải nhưng thực ra lại là báo cáo dưới hình thức độc thoại tuyệt đối của nhân vật, khi từ ngôi thứ 1, khi lại kể từ thời hiện tại, khi thì là hình thức báo chí... Không ai không cảm thấy rợn ngợp và kính nể trước những sáng tạo về mặt hình thức của cái văn bản vừa tiểu thuyết vừa tuyển tập truyện ngắn vừa không phải là cái nào tuyệt đối này. Nhưng ngoài một số câu chuyện thực sự gây được sự đồng cảm, thì “Ký ức đen” luôn có chút gì đó hùn hụt ở khả năng cấy cảm xúc, bởi các câu chuyện đều nhàn nhạt...

Zét Nguyễn
Xem tin theo ngày:
GIÁO DỤC
08:13 11/08/2018
Từ ngày 29.7 - 11.8, Đoàn công tác gồm các giảng viên Học viện Báo chí và Tuyên truyền cùng đại diện một số cơ quan báo chí trung ương và địa phương của Việt Nam đã tham gia chương trình đào tạo, bồi dưỡng về truyền thông chính sách tại Trường Đại học Báo chí và truyền thông, ĐH Hàn Quốc. Chương trình nằm trong khuôn khổ dự án “Nâng cao năng lực thực thi các chính sách của chính phủ” của Học viện Báo chí và Tuyên truyền, do Cơ quan Hợp tác quốc tế Hàn Quốc (KOICA) hỗ trợ.
Quay trở lại đầu trang