VĂN HÓA - GIÁO DỤC
Cập nhật 16:15 | 17/12/2017 (GMT+7)
.
Xây dựng thư viện trên môi trường số

Minh bạch và sáng tạo

08:53 | 07/12/2017
Cục Bản quyền tác giả đang lấy ý kiến cho kế hoạch xây dựng thư viện số nhằm số hóa toàn bộ dữ liệu về bản quyền, tạo cơ chế khuyến khích sáng tạo cho các tác giả trong lĩnh vực văn học - nghệ thuật.

Nhà đối chiếu sáng tạo

Kế hoạch xây dựng thư viện số mà Cục Bản quyền tác giả đang xây dựng nhằm đối chiếu, phát hiện các trường hợp vi phạm bản quyền một cách nhanh chóng, đầy đủ và đúng luật định. Đây là những bước đi song song với Đề án Ứng dụng công nghệ thông tin vào công tác ngăn ngừa và phòng chống vi phạm quyền tác giả, quyền liên quan trên internet đang được Cục Bản quyền tác giả nỗ lực triển khai.

Chia sẻ bên lề hội thảo “Quyền tác giả, quyền liên quan trong môi trường kỹ thuật số và các hiệp ước về internet của WIPO” ngày 6.12, ông Đặng Đình Long, Giám đốc Công ty Cổ phần Giải pháp công nghệ và Truyền thông Aibiz cho rằng, về nguyên tắc, môi trường số phải có thư viện đối chiếu và vai trò của thư viện này ngày càng được đề cao. Ví dụ, khi một website nào đó phát ca khúc, cần có thư viện để đối chiếu, nhằm mục đích nắm được thông tin chính xác website đó đang phát tác phẩm của ai, ai đang giữ bản quyền. “Tôi nghĩ Việt Nam là nước đi sau vừa bất lợi, vừa có lợi. Thực tế, công nghệ đang phát triển chóng mặt theo từng ngày, từng giờ. Tại các nước phát triển, thư viện số đã ra đời từ những năm 1990, có số lượng bạn đọc lớn, trở thành nhà sáng tạo, đồng sáng tạo của nội dung số”.

Ông Đặng Đình Long đưa ví dụ, trong lĩnh vực âm nhạc, không cần mô tả từng mẫu, dạng tác phẩm để đưa vào thư viện. Các hãng âm nhạc lớn như Sony, Universal đã có hàng triệu tác phẩm trong thư viện của họ, nên việc đối chiếu tác quyền rất nhanh. Nhiều khi, một tác phẩm được đưa lên Youtube không chứng minh được quyền tác giả, lập tức họ có cảnh báo và khóa tài khoản người đưa tác phẩm lên. “Trên thực tế, khi xây dựng thư viện số, Youtube đã có nhiều thuật toán đối chiếu. Đơn cử, việc giải quyết dễ dàng một số trường hợp ca sĩ Việt đưa tác phẩm âm nhạc lên Youtube vừa qua cho thấy, các tổ chức, đơn vị bản quyền trong nước nên áp dụng cách làm sáng tạo này. Song, để có được thư viện tốt cần có sự vào cuộc của nhiều đơn vị”, ông Đặng Đình Long nói.


Google từng hợp tác với các chuyên gia nghệ thuật để thiết lập thư viện số lưu giữ hình ảnh tác phẩm trên internet

Bảo vệ quyền lợi

Rõ ràng, việc xây dựng thư viện số không chỉ là nhu cầu mà còn là xu hướng tất yếu của các cá nhân, doanh nghiệp, tổ chức. Với khả năng lưu trữ thông tin dường như vô hạn, tác động nhanh, mạnh tới mọi người dùng ở mọi lúc, mọi nơi, vấn đề xây dựng thư viện số ở Việt Nam đang trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết. Tuy nhiên, sự ràng buộc với tác quyền khiến các thư viện số ở Việt Nam đứng trước những thách thức không nhỏ trong quá trình xây dựng và vận hành. NSND Thanh Hoa, Chủ tịch Hiệp hội Bảo vệ quyền của nghệ sĩ biểu diễn âm nhạc Việt Nam (APPA) cho rằng, chính sự ràng buộc với bản quyền tác giả nên việc trước tiên là cần sự tự giác của nhiều đơn vị.

“Xét riêng vấn đề xây dựng thư viện số trong bảo vệ bản quyền tác giả âm nhạc, với APPA sẽ là những bước đi chậm mà chắc. Bởi khi APPA được thành lập là để bảo vệ các nghệ sĩ Việt Nam thì quyền lợi của nghệ sĩ phải được đặt lên hàng đầu, trong đó trước tiên là sự minh bạch. Cụ thể, số tiền mà các đơn vị sử dụng phải khớp với số tiền họ trả và quyền lợi của các nghệ sĩ khi được hưởng phải là những con số chính xác. Tất nhiên, để có sự chính xác này chỉ có thể là thư viện số”. Cũng theo NSND Thanh Hoa, APPA không thu tiền theo kiểu tổng hợp hay thu khoán, mà chỉ thực hiện khi đã có ủy quyền từ phía nghệ sĩ. Vì vậy, sử dụng thư viện số để xác minh tên tác giả, tên bài hát được phát tại những thời điểm chính xác để thu phí là rất cần thiết. Đó cũng là minh chứng đầy đủ cho việc phản bác thông tin không chính xác về vấn đề quản lý phí bản quyền của APPA gần đây.

Bà Susan Warren, đại diện Thư viện Gold Coast City, Australia cho hay, từ cuối những năm 1990, các thư viện ở đất nước này đã có số lượng bạn đọc lớn về các nội dung số. Đặc biệt, bắt đầu từ năm 2015, khi chiến dịch Khúc mắc bản quyền do Hiệp hội Thư viện và Thông tin Australia phát động, đã đưa ra những sáng kiến sửa đổi Luật Bản quyền tác giả, nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho việc cải cách bảo tồn lưu trữ nội dung số. Trong đó, có những điều khoản hài hòa về lưu trữ trong thư viện, tạo ra các chương trình chia sẻ, hình thành và bảo vệ thế giới văn hóa - nghệ thuật của những người tham gia. Đây là một gợi ý hữu ích cho Việt Nam và nhiều nước trong xây dựng môi trường thư viện số để bảo vệ quyền lợi tác giả nói riêng cùng các cá nhân, tổ chức tham gia nói chung.

Hương Sen
Xem tin theo ngày:
GIÁO DỤC
15:29 20/04/2017
Sáng 20.4, Đoàn giám sát của Ủy ban Văn hóa, Giáo dục, TN, TN và NĐ do Phó Chủ nhiệm Ủy ban Ngô Thị Minh làm Trưởng đoàn đã làm việc với Sở GD - ĐT Lâm Đồng về thực hiện chính sách, pháp luật đối với đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục giai đoạn 2010 - 2016.
Quay trở lại đầu trang