VĂN HÓA - GIÁO DỤC
Cập nhật 22:08 | 20/08/2017 (GMT+7)
.
Chống vi phạm bản quyền sách

Bài cuối: Không thể đơn độc

08:10 | 12/08/2017
Câu chuyện sách lậu, sách giả luôn là đề tài “nóng”. Không ít hội thảo tham vấn ý kiến chuyên gia, các đơn vị liên quan, song thực tế vẫn như “muối bỏ biển”. Trong cuộc chiến này, các nhà xuất bản, đơn vị phát hành không thể tiếp tục đơn thương độc mã, mà cơ quan quản lý cũng phải có biện pháp xử lý mạnh tay, hiệu quả hơn.

Tem toàn quốc không khả thi

Mới đây, Cục Xuất bản, In và Phát hành, Bộ Thông tin và Truyền thông có công văn gửi các bộ, ban, ngành liên quan về việc xây dựng Thông tư “Dán tem phòng chống in lậu, in giả, sao chép trái phép xuất bản phẩm”. Theo đề xuất này, mỗi NXB sẽ dán tem “chống sách lậu” lên xuất bản phẩm. Trên tem gồm 4 thông tin: Mã số sách tiêu chuẩn quốc tế (ISBN); số xác nhận đăng ký xuất bản của Cục Xuất bản, In và Phát hành; số quyết định xuất bản của giám đốc NXB; số thứ tự theo số lượng xuất bản phẩm được in. Nhiều ý kiến đã lên tiếng phản đối, bởi không gì bảo đảm tem lậu sẽ không được sản xuất theo để dán cho sách lậu. Chủ tịch HĐQT, Tổng Giám đốc Công ty Sách Thái Hà, TS. Nguyễn Mạnh Hùng chỉ ra những hệ lụy nếu dán tem chống giả toàn quốc: “Để có một cuốn sách ra đời đến tay bạn đọc đã cần đến 6 loại giấy tờ. Nếu Cục in tem tức lại thêm một giấy phép nữa. Hơn nữa, các nhà xuất bản và công ty sách có uy tín đều đã tự sản xuất tem để dán, chống sách lậu, nay dán thêm một tem nữa sẽ mất thẩm mỹ. Tiền mua tem cũng không rẻ, trong khi ngành sách còn khó khăn”.


Sách giả, sách lậu bày bán công khai

Phó Chủ tịch Thường trực Hội Xuất bản Việt Nam Nguyễn Kiểm cho rằng, thông tư dán tem chống giả, chống in lậu cần phải cân nhắc thận trọng. Phân tích kỹ thuật, tem chống giả được làm dựa trên chiếu tia laze làm chùm quang phổ, tạo ra hiệu ứng, chiếu lệch theo từng góc để nhận biết sách lậu, sách giả. “Bí mật” trên tem phải thay đổi theo từng năm để tránh làm giả, và nếu số tem in ra không sử dụng hết thì sẽ gây lãng phí. Ví dụ, NXB đăng ký dự kiến năm nay in 400 triệu bản, cần 400 triệu tem, nhưng thực tế chỉ làm 50 triệu bản, số tem thừa không thể sử dụng cho năm sau, còn lại vứt đi. “Nếu phát hành tem chống tin lậu, giá sơ bộ hiện nay khoảng 200 đồng/tem x 300 triệu bản/năm, nghĩa là mất 60 tỷ đồng. Ngành có nên bỏ 60 tỷ đồng/năm cho việc này không? Trong khi năm vừa rồi, NXB Giáo dục Việt Nam có lợi nhuận lớn nhất cả nước, cũng chỉ được khoảng 60 tỷ đồng. Vậy là coi như mất đi toàn bộ lợi nhuận của một NXB”. Theo ông Kiểm, dán tem là đặt vào lợi ích sát sườn của các NXB nên cứ để họ tự bảo vệ mình. Nhà nước không ôm đồm, mà nên chú tâm vào nội dung, bản quyền sở hữu trí tuệ.

Vào cuộc quyết liệt hơn

 “Cơ quan quản lý cần hướng đến các tiêu chuẩn và thông lệ của ngành xuất bản quốc tế, có chiến lược thực hiện chiến dịch truyền thông nâng cao nhận thức của độc giả về tình trạng vi phạm bản quyền. Ở các quốc gia phát triển, tình trạng vi phạm bản quyền không phổ biến như ở Việt Nam, vì công dân những nước đó ý thức rất rõ về hành vi này. Kiến thức về quyền sở hữu trí tuệ được dạy cho học sinh, sinh viên ngay từ khi ngồi trên ghế nhà trường. Đây là giải pháp lâu dài cần học tập để góp phần chống nạn sách lậu, sách giả”.

Giám đốc Công ty Cổ phần Xuất bản và Giáo dục Quảng Văn Trịnh Minh Tuấn

Nhìn tổng thể, việc làm sách giả, sách lậu, sách photocopy kiểu truyền thống đã phần nào suy giảm do đặc thù sách điện tử và trào lưu đọc sách trên máy tính, thiết bị cầm tay… Tuy nhiên, chính vì sự tăng trưởng của sách điện tử (ebook) và phát triển đặc biệt lớn số lượng thiết bị đọc mà thực trạng vi phạm bản quyền lại gia tăng một cách đáng lo ngại. Giám đốc Công ty CP Văn hóa và Truyền thông Nhã Nam Nguyễn Nhật Anh băn khoăn, hiện tại, hầu như toàn bộ xuất bản phẩm bán chạy của các đơn vị xuất bản như Nhã Nam đều bị sao chép, phát tán, thu lợi bất chính trên internet, mà không đơn vị làm sách nào có thể đơn độc ngăn chặn nổi. “Đây là một thực tế bào mòn đáng kể nguồn lực của các đơn vị xuất bản, rất cần cơ quan quản lý nhà nước quan tâm tháo gỡ. Chúng tôi mong muốn một mặt tuyên truyền nâng cao ý thức bản quyền với cộng đồng, mặt khác có chế tài, phương cách xử lý đích đáng các tác nhân vi phạm để bảo vệ và phát triển ngành xuất bản, phát hành sách về lâu dài”.

Đứng ở góc độ pháp luật, các quy định xử phạt, ngăn chặn vi phạm bản quyền tương đối đầy đủ, song thực tế chưa đủ sức răn đe các đối tượng làm lậu. Mức phạt đối với hành vi này còn tương đối nhẹ. Nhiều vụ việc được các đơn vị phát hiện, báo cáo cơ quan chức năng có thẩm quyền giải quyết nhưng xử lý quá lâu, thiếu quyết liệt… Theo ý kiến nhiều nhà xuất bản, đơn vị phát hành, giải quyết nạn in lậu phải đi từ “lỗ hổng” trong công tác quản lý liên kết xuất bản, bản quyền, phối hợp chặt chẽ với các đơn vị xuất bản…

TS. Nguyễn Mạnh Hùng nhận định, trên thực tế số vụ sách lậu, sách giả bị xử lý đến nơi đến chốn rất ít, các biện pháp xử lý còn rất nhẹ. Có đoàn kiểm tra thị trường sách nhưng nhiều vụ ra quân không hiệu quả, bởi những nơi sản xuất, bán sách lậu đều biết để tẩu tán. “Do vậy, trước hết nên tập trung xử lý, phạt nặng những điểm làm sách lậu, sách giả. Tăng cường kiểm tra bí mật để phát hiện sách lậu, sách giả. Đồng thời, các cơ quan nhà nước như Cục Xuất bản cần phát huy vai trò “bà đỡ”, giúp các NXB cho ra mắt nhiều sách hay, giá trị, từ đó nuôi dưỡng sách thật…”.

Thái Minh
Xem tin theo ngày:
GIÁO DỤC
15:29 20/04/2017
Sáng 20.4, Đoàn giám sát của Ủy ban Văn hóa, Giáo dục, TN, TN và NĐ do Phó Chủ nhiệm Ủy ban Ngô Thị Minh làm Trưởng đoàn đã làm việc với Sở GD - ĐT Lâm Đồng về thực hiện chính sách, pháp luật đối với đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục giai đoạn 2010 - 2016.
Quay trở lại đầu trang