VĂN HÓA - GIÁO DỤC
Cập nhật 22:08 | 20/08/2017 (GMT+7)
.
Chống vi phạm bản quyền sách

Bài 1: Tùy sức xoay xở

09:30 | 11/08/2017
Tự tìm hiểu, mở chiến dịch kiểm tra trên quy mô toàn quốc, hay rà soát một số điểm có tiếng về kinh doanh sách lậu, sách giả để báo cáo cơ quan chức năng xử lý; phối hợp tuyên truyền, nâng cao nhận thức cho độc giả về bản quyền sách… Đây là cách mà các nhà xuất bản, công ty phát hành đang làm để bảo vệ uy tín và lợi ích của mình.

Ngang nhiên vi phạm

Đã hơn 10 năm từ khi Việt Nam có Luật Sở hữu trí tuệ nhưng vấn nạn sách lậu không hề giảm, thậm chí nhức nhối hơn do sự phát triển của công nghệ, điện tử. Trong bối cảnh đó, các nhà xuất bản, công ty phát hành sách vẫn loay hoay tự bảo vệ mình. Cơ quan quản lý cũng liên tục đưa ra giải pháp song chưa thực sự hiệu quả.

In, đẩy giá bìa lên cao rồi bán với mức giá giảm tới 40 - 50%. Đây là chiêu thức quen thuộc của giới làm sách lậu, tạo cảm giác được mua rẻ cho người đọc. Tiếp tay tiêu thụ loại sách này chủ yếu là các sạp bán vỉa hè, cửa hàng tạp phẩm. Hiện trạng này không khó bắt gặp trên các đường phố, thậm chí được bán ngang nhiên trên các trang mạng. Chủ tịch HĐQT, Tổng Giám đốc Công ty sách Thái Hà, TS. Nguyễn Mạnh Hùng dẫn chứng, sách Thái Hà bị một số đơn vị ngang nhiên vi phạm bản quyền. “Chẳng hạn, cuốn Nhân tố Enzyme bị làm lậu ngay khi chưa kịp in sách. Khi chúng tôi liên lạc với đơn vị xuất bản cuốn sách này họ mới xin lỗi và cam kết không bán, in lậu sách nữa. Hay chúng tôi cũng phát hiện ra bộ sách đang rất hot - Tứ thư lãnh đạo, bị làm lậu rồi bán công khai trên một trang online, và đã yêu cầu họ ngay lập tức gỡ xuống”.

Đây chỉ là rất ít trong số rất nhiều trường hợp sách in lậu được phát hiện. Thực tế, nhiều đơn vị làm sách vẫn đang “ngậm trái đắng” khi nạn vi phạm bản quyền tiếp tục hoành hành. Thời gian qua, NXB Giáo dục Việt Nam liên tục phải đối mặt với thực trạng in lậu sách giáo khoa tràn lan từ Bắc vào Nam, nhiều nhất là sách và băng đĩa tiếng Anh, ảnh hưởng lớn đến doanh thu, lợi nhuận. Hầu hết những cuốn sách bán chạy của các đơn vị như NXB Trẻ, NXB Phụ nữ, NXB Kim Đồng, sách Thái Hà, First New… đều bị làm lậu.

Giám đốc NXB Kim Đồng Phạm Quang Vinh băn khoăn, từ năm 2004 khi Công ước Berne có hiệu lực, 100% sách yêu cầu phải có bản quyền. Kim Đồng và nhiều NXB khác đã nghiêm túc thực hiện. Tuy nhiên, nạn sách giả, sách lậu đang làm ảnh hưởng xấu đến những người làm sách chân chính. “Từ hình thức xuất bản không có bản quyền trước đây đã chuyển sang hình thức sách lậu, sách giả; hầu hết những cuốn sách bán tốt đều bị làm nhái, làm giả, trong đó có sách của Kim Đồng…”.

 
Hầu hết những cuốn sách bán chạy đều bị làm giả

Tự bảo vệ mình

Trước thực trạng trên, các nhà xuất bản, công ty phát hành sách phải tự tìm cách bảo vệ mình. Một số đơn vị thành lập tổ kiểm tra thường xuyên rà soát, nắm bắt tình hình thị trường; phối hợp với cơ quan chức năng phát hiện các vụ in lậu, làm sách giả; áp dụng biện pháp nhằm ngăn chặn nạn vi phạm bản quyền sách từ trong “trứng nước”, như trong hợp đồng xuất bản, phát hành đều đề cập đến chống vi phạm bản quyền; đầu tư gia công ấn phẩm; đặt ra các điều khoản về quá trình phân phối sách… Giám đốc Công ty Cổ phần Xuất bản và Giáo dục Quảng Văn Trịnh Minh Tuấn cho biết: “Chúng tôi lựa chọn những đối tác in ấn uy tín, chặn cơ hội cho các đối tượng “in lậu” với hệ thống thiết bị dây chuyền đồng bộ. Không có đội ngũ kỹ thuật và nhân công lành nghề, không thể có sách giả chất lượng như sách thật được. Đồng thời, thực hiện các chiến dịch truyền thông giúp độc giả phân biệt đâu là sách lậu, sách giả. Biện pháp này tương đối hiệu quả. Nhiều độc giả đã gửi bản sách lậu, chỉ cho chúng tôi nơi bán. Trong các hợp đồng phân phối, có điều khoản là nhà phân phối cam kết không bán sách vi phạm bản quyền sách của Quảng Văn. Nếu họ bán, chúng tôi dừng giao hàng, độc giả trung thành của Quảng Văn sẽ tẩy chay, không mua sách ở đó nữa. Chính chế tài này làm các nhà sách phải bán sách thật”.

Các thông số theo tiêu chuẩn của xuất bản quốc tế, như: ISBN, mã vạch, tem có logo công ty (bảo vệ nhãn hiệu của công ty quy định trong Luật Sở hữu trí tuệ), CIP, QR code… góp phần hạn chế tình trạng vi phạm bản quyền. Ngoài ra, nhiều đơn vị làm sách đầu tư thiết kế tem chống giả, ứng dụng công nghệ hiện đại, cập nhật hàng năm để ngăn chặn làm giả tem. Giám đốc Marketing NXB Giáo dục Việt Nam Phạm Thúy Lan cho biết, NXB Giáo dục Việt Nam hàng năm tiến hành rà soát, trên cơ sở đó hệ thống những đơn vị vi phạm bản quyền, gửi công văn đề nghị họ giải quyết. Với đơn vị không thực hiện, NXB sẽ có công văn gửi Cục Xuất bản, In và Phát hành xử lý... Hay như NXB Trẻ nhiều năm nay đã ứng dụng “tem thông minh” trên các ấn phẩm để sách giả khó bắt chước. Theo đó, mỗi cuốn sách có mã riêng, độc giả có thể cào mã, nhắn tin về tổng đài hoặc đăng nhập vào trang web của NXB để kiểm tra nguồn gốc sản phẩm…

Rõ ràng, vì uy tín và lợi ích của mình, các nhà làm sách không thể thờ ơ trước tình trạng sách lậu, sách giả. Thời gian qua, phần lớn vụ việc in lậu được phát hiện là nhờ sự vào cuộc mạnh mẽ của chính các nhà xuất bản, công ty phát hành. Theo TS. Nguyễn Mạnh Hùng, một mặt, các đơn vị đang tham gia tích cực vào cuộc chiến chống nạn sách giả, sách lậu. Mặt khác, đáng mừng là bạn đọc ngày càng ý thức lên án sách lậu, sách không có bản quyền. Tuy nhiên, vấn đề đặt ra là công tác xử lý từ phía lực lượng chức năng có đủ sức răn đe đến nơi đến chốn hay không. “Tôi cho rằng, chống sách lậu không khó, bởi ai cũng biết sách lậu bày bán ở đâu. Vấn đề là các cơ quan chức năng có thực sự làm dứt điểm và dứt khoát hay không” - TS. Nguyễn Mạnh Hùng nói. 

Thái Minh
Xem tin theo ngày:
GIÁO DỤC
15:29 20/04/2017
Sáng 20.4, Đoàn giám sát của Ủy ban Văn hóa, Giáo dục, TN, TN và NĐ do Phó Chủ nhiệm Ủy ban Ngô Thị Minh làm Trưởng đoàn đã làm việc với Sở GD - ĐT Lâm Đồng về thực hiện chính sách, pháp luật đối với đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục giai đoạn 2010 - 2016.
Quay trở lại đầu trang