VĂN HÓA - GIÁO DỤC
Cập nhật 22:08 | 20/08/2017 (GMT+7)
.
Liên hoan âm nhạc dân gian “Hà thành 36 phố phường”

Lan tỏa chất men say

08:47 | 09/08/2017
Có tiết mục dàn dựng chỉ để vui nhân lúc nông nhàn, có làn điệu nằm lòng cốt thỏa niềm đam mê... nhưng lên sân khấu, tất cả đều lấp lánh. Chính thông qua các “nghệ sĩ” không chuyên, chất men âm nhạc cổ truyền được lan tỏa một cách tự nhiên...

Lưu truyền trong quần chúng

“Liên hoan âm nhạc dân gian năm nay, chúng tôi kêu gọi quần chúng nhân dân tham gia, để thấy rằng hành trình bảo tồn, phát huy giá trị truyền thống không phải của đơn độc cơ quan, viện nghiên cứu nào. Cái yếu ở địa phương hiện nay là họ không chuyên, không ai chỉ cho họ cái hay, cái dở, giới thiệu cho họ nên tiếp thu, loại bỏ cái gì… Sau khi sân chơi này khép lại, chúng tôi sẽ cử bộ phận truyền dạy, đào tạo xuống cơ sở, tập huấn cho chủ nhiệm các CLB, mặc dù bước đầu điều kiện khó khăn, có thể làm chưa được nhiều”.

Nhạc sĩ Thao Giang
Giám đốc Trung tâm Phát triển  Nghệ thuật Âm nhạc Việt Nam

“Trong quan họ chứa chất mộc mạc, lắng sâu của người xưa, những khúc hát, lời ca thấm vào lòng người làm mình say lúc nào không biết. Rồi tôi tự học, tự hát không kể giờ giấc. Liên hoan là cơ hội để những người như tôi được thể hiện mình, làm đẹp tâm hồn, cuộc sống của mình” -  bà Trịnh Thị Huệ, Câu lạc bộ (CLB) Thơ ca Nghĩa Tình (Văn Chương, Hà Nội) chia sẻ tại Liên hoan âm nhạc dân gian “Hà thành 36 phố phường” (diễn ra từ ngày 5.8 - 3.9). Hơn 80 tiết mục tham dự vòng chung khảo được tuyển chọn từ hàng trăm tiết mục trên mọi miền đất nước. Đây là dịp hội tụ nhiều loại hình nghệ thuật dân gian đặc sắc như độc tấu, hòa tấu nhạc cụ truyền thống, dân ca 3 miền, hát trống quân, xẩm, chầu văn, chèo, ca trù, múa dân gian… Chính sự không chuyên của những người tham gia đã giúp phác họa bức tranh đa sắc về đời sống văn hóa dân gian hiện nay.

Bằng tình yêu đối với nghệ thuật truyền thống, nhiều người lập nhóm để chia sẻ, học hỏi, thực hành lời ca, điệu nhạc dân tộc. Như CLB Hương Xuân (Nam Từ Liêm và Bắc Từ Liêm, Hà Nội) ra đời 3 năm trước, có 20 hội viên chuyên biểu diễn các làn điệu dân ca, nhạc cổ truyền. Chủ nhiệm CLB Nguyễn Thị Mỹ cho biết: “Chúng tôi mời thầy về dạy để chắp nhịp, chắp phách, rồi thường xuyên đi giao lưu nên nắm bắt được nhiều khúc dân ca. Một là thỏa mãn đam mê nhưng cũng góp phần bảo tồn các làn điệu dân ca của đất nước”. Ông Dương Văn Hà, CLB Chiếu chèo xứ Đông trên mạng xã hội Facebook, chia sẻ: “Chúng tôi là những người lao động chân tay nhưng rất mê chèo. Anh em tứ xứ cùng lập ra CLB, đăng bài lên để mọi người thưởng thức, góp ý, trau chuốt cho nhau. Thỉnh thoảng tổ chức gặp gỡ, giao lưu, hát chèo, lấy đó làm niềm vui cuộc đời”.

Những lời ca, điệu hát, nhịp phách cổ truyền không chỉ vang lên trên sân khấu, không chỉ có mặt ở nơi sản sinh ra nó, mà còn tỏa ra nhiều vùng miền, lan truyền qua nhiều thế hệ. Chủ nhiệm CLB Còn duyên (Vĩnh Phúc) Nguyễn Hồng Nhân cho biết, suốt 4 năm qua, các hội viên CLB đã đi nhiều tỉnh, tìm gặp nghệ nhân học hát chèo, lối chơi quan họ, hát xẩm… “Chúng tôi diễn cho nhau xem, trước bà con trong làng, trên phố rồi mang vốn cổ đó về nhà, mỗi người lại dạy cho con trẻ. Tối đến, tôi ru các cháu ngủ bằng những làn điệu dân ca. Dù đời sống hiện đại hơn nhưng vẫn giữ các nếp vui tinh thần như vậy”. 

Tiết mục xẩm tàu điện Dấu giày kim cổ Hà Nội 36 phố phường Ảnh: Thái Minh

Khơi lọc vốn quý

Niềm đam mê của các “nghệ sĩ” không chuyên đã cho thấy sức sống của âm nhạc dân gian trong quần chúng nhân dân. Giám đốc Trung tâm Phát triển Nghệ thuật Âm nhạc Việt Nam, nhạc sĩ Thao Giang cho rằng, các tiết mục đã đem đến bất ngờ cho những người làm nghệ thuật truyền thống. “Ta nói truyền thống đang mai một, một số loại hình phải bảo vệ khẩn cấp, nhưng nếu nhìn kỹ, sẽ thấy nó vẫn sống trong lòng quần chúng và nhân dân vẫn ưa chuộng nhạc cổ truyền. Quan trọng phải tạo sân chơi, tạo điều kiện cho họ được biểu diễn, không thổi bùng nó lên thì chỉ chìm đắm trong phạm vi địa phương”.

Không chỉ minh chứng cho sức sống âm nhạc cổ truyền mà liên hoan cũng góp phần phát hiện các giá trị còn tiềm ẩn trong dân gian. Theo Trưởng ban chỉ đạo Liên hoan, nghệ nhân dân gian Ngô Văn Đảm, Liên hoan “Hà thành 36 phố phường” giống như sân chơi của quần chúng nhân dân, song cũng là của chính các học giả, qua đó, vốn âm nhạc cổ truyền được nghiên cứu, sưu tầm một cách đầy đủ. “Suốt vòng sơ khảo tới giờ, tôi đã nhìn thấy những viên ngọc sáng trong nhân dân nhưng lâu nay, cả giới nghiên cứu cũng chưa biết đến. Nhiều tiết mục mang lên sân khấu, quen thuộc đấy nhưng chính trong ấy phát ra âm điệu cổ khó tìm. Một số bài hát theo lề lối, lời cổ tưởng thất truyền mà tìm lại được, như điệu Lưu không trong xẩm, hay bài Hạ vị trong chèo ở Thái Bình… Đó chính là “kho vàng” của dân gian, làng quê mà khai thác được bao nhiêu, tốt bấy nhiêu”.

Nghệ nhân dân gian Ngô Văn Đảm cho rằng, qua 5 đêm chung khảo Liên hoan “Hà thành 36 phố phường”, ý nghĩa nhất là khơi lọc được đâu là chất cổ, đâu là cái mới. Tinh hoa nơi quần chúng được phát lộ rồi tìm cách phát huy, những gì cách điệu quá mức, sai lệch lề lối của người xưa thì cũng từ đó mà gạn bỏ. “Những cái trước nay chỉ diễn cho vui, nhiều tích trò chỉ có nơi quần chúng, lời ca điệu hát chỉ ở chỗ dọc ngang bến nước, thì bây giờ nâng lên như thế nào? Liên hoan lần này coi như một thí nghiệm. Thí nghiệm ấy có cả nhà nghiên cứu, nhân dân cùng vào cuộc. Tôi kỳ vọng sẽ khai thác, phát huy được nhiều nhất giá trị âm nhạc cổ truyền, mục đích cuối cùng là nâng cao nghệ thuật âm nhạc dân gian Việt Nam”.

Lê Thư
Xem tin theo ngày:
GIÁO DỤC
15:29 20/04/2017
Sáng 20.4, Đoàn giám sát của Ủy ban Văn hóa, Giáo dục, TN, TN và NĐ do Phó Chủ nhiệm Ủy ban Ngô Thị Minh làm Trưởng đoàn đã làm việc với Sở GD - ĐT Lâm Đồng về thực hiện chính sách, pháp luật đối với đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục giai đoạn 2010 - 2016.
Quay trở lại đầu trang