Mọi vấn đề bất cập của ngành sư phạm và các trường sư phạm như thiếu cơ sở vật chất, đội ngũ giảng viên, cán bộ quản lý, nội dung chương trình giảng dạy… sẽ được đầu tư thỏa đáng nhằm nâng cao chất lượng đào tạo. Đó là nội dung các đề án thuộc Chương trình phát triển ngành sư phạm và các trường sư phạm 2011 - 2020 được Bộ GD – ĐT tổ chức hội thảo góp ý xây dựng trong tuần này.
Chưa là đầu tàu
Theo Nghị quyết Đại hội Đảng lần thứ XI, ngành sư phạm và các trường sư phạm được đặt ở vị trí đặc biệt quan trọng là đầu tàu của đổi mới giáo dục căn bản, toàn diện. Bộ GD – ĐT đánh giá: hệ thống các trường đào tạo sư phạm đã cung cấp đội ngũ giáo viên cơ bản đủ về số lượng, chuẩn hóa và nâng chuẩn trình độ đào tạo, tương đối hợp lý về cơ cấu môn học của các cơ sở giáo dục mầm non, phổ thông. Các cơ sở đào tạo sư phạm được tăng cường về đội ngũ và cơ sở vật chất; nghiên cứu khoa học và hợp tác quốc tế trong đào tạo giảng viên và nghiên cứu khoa học được chú trọng; công tác quản lý các trường sư phạm đã có những tiến bộ nhất định.
Hiện cả nước có 133 cơ sở bồi dưỡng nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục; 14 trường sư phạm, 39 trường cao đẳng sư phạm với gần 4.500 giảng viên. trong đó giáo sư chiếm 18%, phó giáo sư 5%, tiến sỹ 13%, thạc sỹ 46%. So với năm 2006, có thêm 11 trường đại học được đào tạo mã ngành sư phạm. Số lượng trường, sinh viên tăng nhanh, phần nào đáp ứng được nhu cầu đào tạo giáo viên cho các vùng miền.
Tuy nhiên, tại Hội thảo góp ý vào các Đề án của Chương trình phát triển ngành sư phạm và các trường sư phạm 2011 – 2020, Thứ trưởng Bộ GD – ĐT Nguyễn Vinh Hiển thẳng thắn nhìn nhận: thực tế năng lực ngành sư phạm và các trường sư phạm còn rất yếu kém nhiều mặt, chưa đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ làm đầu tàu cho công cuộc đổi mới toàn diện nền giáo dục.
Cụ thể, năng lực của các trường sư phạm còn hạn chế, tỷ lệ GS, PGS, TS thấp hơn các trường đại học, cao đẳng trong cả nước. Công tác kiểm tra đánh giá cán bộ, giảng viên, sinh viên sư phạm chưa có gì đổi mới, trước làm sao, bây giờ vẫn làm vậy. Chương trình, nội dung đào tạo không cân đối ngành nghề giữa các trường, dẫn đến việc ngành thừa giáo viên, ngành thiếu giáo viên. Thậm chí, nhiều trường sư phạm chuyển đổi sang đào tạo thêm những ngành nghề khác theo thị trường nhân lực dẫn đến chất lượng đào tạo sư phạm giảm. Khoa học giáo dục sư phạm chưa có những thành tựu quan trọng.
Bên cạnh đó, những nguyên nhân như thiếu kinh phí đầu tư, chiến lược phát triển, chính sách đặc thù… đã làm lỡ nhịp phát triển giáo dục. Đơn cử, tính đặc thù và cần được ưu tiên của ngành sư phạm chưa được quan tâm đúng mức, từng địa phương và cả nước đều chưa có quy hoạch mạng lưới các trường sư phạm và quy hoạch đội ngũ giáo viên dẫn đến quá trình đào tạo sư phạm xa rời thực tế, chưa dựa trên nhu cầu về chất, lượng và cơ cấu chuyên môn đội ngũ giáo viên và những đổi mới của giáo dục phổ thông và giáo dục mầm non.
Công bố định kỳ chất lượng các trường sư phạm
Với mục tiêu đổi mới căn bản và toàn diện của ngành sư phạm, Bộ GD - ĐT đã có Chương trình phát triển ngành sư phạm và các trường sư phạm từ năm 2011-2020. Và để thực hiện Chương trình này, Bộ GD – ĐT đang triển khai xây dựng 7 Đề án: Củng cố mạng lưới cơ sở đào tạo giáo viên; Tăng cường cơ sở vật chất của các trường sư phạm; Phát triển đội ngũ giảng viên các trường, khoa sư phạm; Đổi mới công tác quản lý và điều hành các cơ sở đào tạo giáo viên; Nâng cao vai trò của các trường sư phạm trong công tác phát triển đội ngũ giáo viên mầm non, phổ thông, giáo dục thường xuyên; Tăng cường vai trò của các trường sư phạm trong công tác bồi dưỡng hiệu trưởng trường mầm non, phổ thông và giám đốc trung tâm giáo dục thường xuyên và công chức sở, phòng giáo dục và đào tạo; Nâng cao chất lượng hoạt động khoa học công nghệ và hợp tác quốc tế của các trường sư phạm; Kiểm định chất lượng các trường sư phạm.
Đặc biệt, lần đầu tiên, Bộ GD-ĐT có đề án về xây dựng bộ công cụ chuẩn để đánh giá kiểm định chương trình đào tạo giáo viên và kiểm định chất lượng các trường sư phạm. Các trường sẽ được đánh giá và công bố định kỳ chất lượng nhằm hướng đến chuẩn khu vực và quốc tế, kết quả đánh giá chương trình đào tạo sẽ được công nhận tiêu chuẩn chất lượng. Bộ GD – ĐT xác định, ĐH Sư phạm Hà Nội và ĐH Sư phạm TP Hồ Chí Minh là các cơ sở đào tạo có trình độ cao làm nòng cốt nghiên cứu và thực hiện những chủ trương đổi mới lớn của ngành, đồng thời tạo liên kết có hệ thống giữa các trường để xây dựng đội ngũ giảng viên sư phạm chất lượng cao.