QUỐC TẾ
Cập nhật 12:53 | 19/03/2019 (GMT+7)
.
Thanh niên và Nghị viện

Tăng tỷ lệ nghị sĩ trẻ - giải pháp vì tương lai

07:44 | 23/12/2018
Có rất nhiều yếu tố tác động đến khả năng tham gia của giới trẻ vào cơ quan lập pháp, từ hệ thống bầu cử, độ tuổi đủ điều kiện tranh cử, hạn ngạch thanh niên, hệ thống tài chính chính trị hay khả năng cân bằng giữa công việc và cuộc sống. Tìm ra giải pháp tốt nhất cho các yếu tố đó sẽ thổi một luồng gió “trẻ trung” cho các Nghị viện trên toàn thế giới.

Yếu tố đầu tiên nằm ở hệ thống bầu cử. Hệ thống bầu cử theo đại diện tỷ lệ thường nhắc nhở các đảng chính trị cân bằng danh sách ứng viên với các đặc điểm khác nhau từ độ tuổi, trình độ đến giới tính… Ngược lại, hệ thống bầu cử dựa trên đa số lại thường tập trung chú ý vào các ứng cử viên riêng lẻ. Do đó, các nhà lãnh đạo đảng thường có xu hướng đề cử những người đang đương chức, phần lớn là nam giới và ở tuổi trung niên. Dựa trên các dữ liệu phân tích, người ta nhận ra rằng, tỷ lệ nghị sỹ trẻ ở những quốc gia có hệ thống bầu cử tỷ lệ và hệ thống bầu cử hỗn hợp (kết hợp giữa bầu cử tỷ lệ và bầu cử đa số) cao hơn đáng kể. 

Yếu tố thứ hai là độ tuổi đủ điều kiện ứng cử. Trong số các Nghị viện được nghiên cứu, 65% áp dụng “thời gian chờ” giữa tuổi được phép bầu cử và tuổi đủ điều kiện để ứng cử. Ở đây, mặc dù 18 tuổi là độ tuổi đi bỏ phiếu tối thiểu gần như phổ biến, nhưng công dân phải “chờ” đến 20 - 25 tuổi mới đủ tiêu chuẩn để chạy đua giành ghế tại cơ quan lập pháp. Đối với Thượng viện, thời gian chờ thường dài hơn so với Hạ viện hay Nghị viện đơn viện. Chẳng hạn, thời gian chờ trung bình ở Thượng viện là 9,7 năm, trong khi ở Hạ viện và Nghị viện đơn viện là khoảng 3,4 năm.


Giảm độ tuổi cử tri đi bầu là một trong những yếu tố giúp tăng số lượng nghị sĩ trẻ

Nhân khẩu học theo độ tuổi cũng là yếu tố cần xem xét vì phần lớn những người phản hồi đều cho rằng, mục tiêu nâng cao tỷ lệ thanh niên trong Nghị viện cần gắn liền với tỷ lệ giới trẻ trên tổng dân số. Các số liệu hiện nay cho thấy, mặc dù số thanh niên trên tổng dân số khá lớn nhưng số đại diện cho họ tại các cơ quan dân cử lại quá nhỏ. Điều đó dẫn đến rất nhiều thiệt thòi đối với những quốc gia có dân số trẻ.

Tiếp đến là yếu tố hạn ngạch thanh niên. Tại hầu hết các quốc gia, việc áp dụng hạn ngạch thanh niên tham gia ứng cử vào Nghị viện là khá phổ biến. Mặc dù hạn mức này còn nhỏ, nhưng nó đang ngày càng được nâng cao tại nhiều khu vực từ châu Phi, châu Á, châu Âu, đến Mỹ Latin hay Trung Đông. Hồi năm 2017, một dự luật ở Costa Rica đã đề xuất phải có ít nhất 20% ứng viên mà các đảng phái chính trị chỉ định tham gia tranh cử Nghị viện và các cuộc bầu cử địa phương phải nằm trong độ tuổi từ 20 - 35 tuổi. Thậm chí, với một số nước, hạn ngạch trên còn phải bảo đảm yếu tố cân bằng giới, nhất là ở Rwanda và Kenya.

Đặc biệt, tài chính là một trong những yếu tố quan trọng đáng phải lưu ý. Ở nhiều quốc gia, các chiến dịch tranh cử thường tốn rất nhiều tiền. Theo một nghiên cứu ở Mỹ, nhu cầu gây quỹ cho các chiến dịch chính trị là điểm rất dễ ngăn cản thanh niên muốn ứng cử. Tuy nhiên, ở một số quốc gia khác, chẳng hạn như Thụy Điển, các đảng phái chính trị thường thanh toán hết các chi phí tranh cử nên các ứng cử viên không cần phải dùng đến tiền túi của mình. Điều này đã tạo cơ hội cho nhiều nhóm ứng viên, trong đó có giới trẻ tham gia vào cơ quan lập pháp hoặc các cơ quan dân bầu khác. Thậm chí, một số ứng cử viên trẻ trên thế giới còn tìm ra những cách rất sáng tạo để vượt qua các hàng rào tài chính. Chẳng hạn một nghị sĩ trẻ ở Các tiểu vương quốc Ả rập thống nhất đã được bầu nhờ chạy chiến dịch tranh cử trên các mạng xã hội, vừa không tốn phí lại vừa tiếp cận được nhiều cử tri.

Ngoài ra, tăng số lượng cử tri trẻ cũng là yếu tố tăng sự hiện diện của các nghị sĩ trẻ, bởi cử tri này thường có thiên hướng bầu cho những người tuổi đời còn dài. Một nghiên cứu về cuộc bầu cử địa phương ở Na Uy hồi năm 2011 cho thấy kết quả rất đáng kinh ngạc. Sau khi tuổi được phép bỏ phiếu được hạ từ 18 xuống 16 tuổi, số ủy viên hội đồng địa phương từ 18 - 24 tuổi được bầu đã tăng lên gấp đôi. 

Cuối cùng là làm thế nào để giúp giới trẻ cân bằng giữa công việc và cuộc sống là yếu tố không kém phần quan trọng để khích lệ thanh niên tham gia vào cơ quan lập pháp. Để thích ứng với các nhu cầu của thế hệ trẻ, các cơ quan của Nghị viện đang ngày càng quan tâm, đưa ra các chính sách từ nghỉ phép trông con đến cung cấp các cơ sở trông trẻ để giúp các nghị sĩ trẻ, cả nam lẫn nữ, yên tâm làm việc.

Trong năm bầu cử 2016, 2017, 3 nước có mức tăng đáng chú ý số lượng các nghị sĩ trẻ là Montenegro, Venezuela và Pháp. Ở Montenegro, thành tích trên có được là nhờ việc thành lập ra một đảng chính trị mới, gồm tập hợp các nam, nữ đảng viên trẻ. Đảng này sau đó đã trở thành đảng lớn thứ hai ở Nghị viện. Còn ở Venezuela, các nghị sĩ trẻ chiếm khá đông ở phe đối lập sau bầu cử. Trong khi đó, tại Pháp, cuộc bầu cử năm 2017 chứng kiến sự nổi lên của một đảng chính trị mới mang tên Tiến bước do ông Emmanuel Macron, vị Tổng thống trẻ nhất nước Pháp từ trước tới nay, lãnh đạo. Đảng trên đã giành được đa số ghế Hạ viện. Quan điểm của đảng Tiến bước là tiến cử những ứng viên có các kỹ năng đổi mới hơn là kinh nghiệm chính trị, nên điều đó đã giúp tăng số lượng nghị sĩ trẻ. Kết quả là độ tuổi trung bình của các nghị sĩ Pháp đã giảm từ 54 tuổi vào năm 2012 xuống còn 48 tuổi 8 tháng vào năm 2017.

Ngọc Minh
Xem tin theo ngày:
Quay trở lại đầu trang