QUỐC TẾ
Cập nhật 20:26 | 21/11/2018 (GMT+7)
.

Tác quyền thời kỹ thuật số

08:41 | 13/09/2018
Cuộc chiến xung quanh cải cách bản quyền của châu Âu dường như vẫn chưa tìm được hồi kết cho dù các nghị sĩ vừa bỏ phiếu lần hai về những sửa đổi đối với dự thảo Chỉ thị bản quyền. Văn bản vốn được soạn thảo với mục đích cập nhật những quy tắc tác quyền trong thời đại internet.

Tranh cãi xung quanh đánh thuế đường link

Các nhà lập pháp châu Âu cho rằng internet đã và đang cơ bản thay đổi mọi thứ và trở thành thị trường chính phân phối cũng như truy cập các nội dung được bảo vệ bản quyền. Tại thị trường này, không giống như các mô hình kinh doanh truyền thống, nhà sản xuất, phát hành nội dung và sở hữu bản quyền gặp rất nhiều khó khăn trong bảo vệ quyền cũng như kiếm tiền từ tác phẩm của mình. Theo các nghị sĩ, đây là điều có thể gây ra rủi ro đối với sự phát triển cũng như khả năng sản xuất nội dung sáng tạo. Vì vậy, lục địa già đang ra sức xây dựng và củng cố hệ thống pháp luật mạnh hơn để bảo vệ tác quyền.

Dẫu vậy, kể từ khi được đưa ra, dự thảo Chỉ thị trên đã vướng phải khá nhiều tranh cãi, nhất là Điều 11 và Điều 13, liên quan đến việc đánh thuế các đường link (liên kết) và áp dụng bộ lọc đối với những nội dung được tải lên mạng. Cụ thể, Điều 11 yêu cầu các trang web phải trả một khoản phí để được liên kết đến các ấn phẩm tin tức hoặc sử dụng những đoạn trích từ các bài viết. Mục đích là để tạo ra tác quyền tương đương cho nhà xuất bản báo chí. Trong khi đó, Điều 13 yêu cầu các nền tảng như Google hay Facebook lọc và kiểm tra nội dung xem có vi phạm bản quyền không.

Chính vì thế, dự thảo luật trên đã từng bị “từ chối” thông qua hồi tháng 7, cho dù nó có thể được coi là “vũ khí pháp lý”, cho phép châu Âu thương lượng vấn đề chia sẻ doanh thu tốt hơn với những hãng khổng lồ như Google, Apple, Facebook, Amazon (GAFA)... Đây gần như đã trở thành cổng thông tin chính, phát tin tức, âm nhạc, video miễn phí… và thu tiền quảng cáo liên quan mà chẳng trả khoản tiền nào cho tác giả thực sự. Thực tế, GAFA đang gần như thống trị thị trường quảng cáo trực tuyến. Hôm 6.9, khoảng 20 hãng thông tấn lớn nhất châu Âu đã cáo buộc Google và Facebook “cướp cơm” khi cung cấp tin tức của họ miễn phí cho người dùng. Họ yêu cầu các hãng trên phải chia sẻ một phần lợi nhuận. Các phương tiện truyền thông châu lục còn tung ra chiến dịch nâng cao nhận thức của công chúng. Ngoài ra, tại Liên hoan phim Venice diễn ra từ 28.8 - 8.9 vừa qua, 165 nhà sản xuất phim và biên kịch cũng kêu gọi châu Âu phải thông qua luật bản quyền.  

Vì sao dự thảo Chỉ thị bị tắc?

Đương nhiên, hai nhóm phản đối gay gắt nhất những cải cách bản quyền của châu Âu là các nền tảng internet lớn như GAFA, Twitter… và những người ủng hộ internet miễn phí. Nhóm đầu tiên không bao giờ muốn bị hạn chế thêm trên quy mô châu lục như châu Âu, nên liên tục vận động hành lang để buộc Brussels phải nghe lập luận của mình. Theo đó, Chỉ thị sẽ khiến các hãng phải bỏ thêm chi phí và nhà phát triển mới gặp khó khăn hơn. Nhóm thứ hai, do nghị sĩ của Đức Julia Reda dẫn đầu, lại cho rằng văn bản này chẳng khác nào “máy kiểm duyệt”, còn việc đánh thuế đường link cản trở truyền bá tự do kiến thức, sự sáng tạo lẫn tác phẩm. Ngoài ra, người sử dụng internet ở châu Âu sẽ bị hạn chế khả năng đăng tải trực tuyến trong khi lĩnh vực mã nguồn mở phần mềm bị ảnh hưởng nghiêm trọng, gây hại cho doanh nghiệp nhỏ. Như thế, các trang web từ một nền tảng mở cho phép chia sẻ, đổi mới, sẽ bị biến thành công cụ giám sát tự động và kiểm soát người dùng.

Tuy nhiên, nếu lần này Nghị viện châu Âu (EP) thông qua dự luật trên, EP sau đó sẽ vẫn phải tiếp tục đàm phán với Hội đồng châu Âu và Ủy ban châu Âu để hoàn thiện văn bản trước khi đưa ra bỏ phiếu lần cuối cùng, có thể vào tháng 1.2019. Và khi đó, nó sẽ thành luật quốc gia của mỗi thành viên EU và được thảo luận, thông qua tại từng Quốc hội. Ước tính, thủ tục phải mất tối thiểu một năm. Tiếp đến, châu Âu sẽ phải thành lập các tổ chức quản lý quyền tập thể để giúp thương lượng với những ông lớn như GAFA. Có vẻ như lục địa già đang đi đầu trong cuộc đấu tranh nhằm tái định nghĩa mối quan hệ giữa người dùng internet với các công ty công nghệ. Tháng 5 vừa qua, Luật Quy tắc bảo vệ dữ liệu chung (GDPR), giúp bảo vệ dữ liệu và quyền riêng tư cho tất cả cá nhân tại châu Âu, đã chính thức có hiệu lực.

Ngược lại, nếu dự thảo trên bị các nghị sĩ châu Âu lắc đầu, nó cũng chỉ được coi là một sự kết thúc thuần túy. Bởi đơn giản Brussels không có đủ thời gian kết thúc các cuộc thảo luận trước cuộc bầu cử châu Âu sẽ diễn ra vào tháng 5 năm sau. 

Linh Anh
Xem tin theo ngày:
Quay trở lại đầu trang