QUỐC TẾ
Cập nhật 11:40 | 21/10/2018 (GMT+7)
.
Căng thẳng ngoại giao Canada - Ảrập Xêút

Thử lòng đồng minh?

07:14 | 09/08/2018
Trong vài ngày qua, tranh cãi ngoại giao giữa Riyadh - Ottawa đã gia tăng lên mức khủng hoảng, sau khi Ảrập Xêút trục xuất Đại sứ Canada về nước, đồng thời đình chỉ hợp tác song phương trong nhiều lĩnh vực. Giới phân tích cho rằng, việc Ảrập Xêút không ngần ngại “gây chiến” ngoại giao với Canada thực chất nhằm thử thái độ của một số nước được coi là đồng minh của Riyadh.

Bộ trưởng ngoại giao Canada

Ngày 7.8, chính quyền Ảrập Xêút thông báo đình chỉ mọi dịch vụ kinh doanh và hoạt động đầu tư liên quan tới Canada, hủy mọi chuyến bay thẳng sang Toronto của hãng hàng không quốc gia cũng như dừng chương trình điều trị bệnh nhân của nước này tại Canada. Theo quyết định trên, quốc gia vùng Vịnh đang phối hợp với cơ quan chức năng nhằm đưa toàn bộ bệnh nhân từ những bệnh viện ở Canada sang các nước khác. Ngoài ra, Ảrập Xêút còn tuyên bố ngừng nhập lúa mì và lúa mạch từ Canada. Các thương gia châu Âu cho biết, đã nhận được thông báo chính thức từ Tổ chức Ngũ cốc Saudi Arabia (SAGO), theo đó, từ ngày 7.8, SAGO không chấp nhận lúa mạch hoặc lúa mì xay có xuất xứ nguồn gốc từ Canada. Thống kê của Chính phủ Canada cho thấy, kim ngạch xuất khẩu lúa mì và lúa mạch sang quốc gia Trung Đông này lần lượt là 66.000 và 132.000 tấn trong năm 2017. Trước đó, ngày 5.8, Riyadh đã triệu hồi Đại sứ Ảrập Xêút tại Ottawa về nước, đồng thời yêu cầu Đại sứ Canada trong vòng 24 giờ phải rời khỏi nước này, với lý do “không chấp nhận sự can thiệp vào công việc nội bộ” từ bên ngoài.

Căng thẳng ngoại giao giữa hai nước khởi phát từ việc Bộ Ngoại giao Canada bày tỏ quan ngại về vụ chính quyền Ảrập Xêút bắt giữ một số nhà hoạt động nhân quyền ở quốc gia Trung Đông, trong đó có Samar Badawi; đồng thời, hối thúc Riyadh “trả tự do ngay lập tức” cho những nhân vật này. Badawi còn là em gái của blogger Raif Badawi, người bị bắt và tuyên án tù năm 2012 vì những bài viết chỉ trích Hồi giáo. Bản thân Badawi trước đó cũng bị chính quyền áp lệnh cấm đi lại năm 2014 và một lần bị bắt năm 2016, nhưng sau đó sớm được thả. Chồng cô Badawi là luật sư và nhà hoạt động nhân quyền nổi tiếng Waleed Abu al-Khair.

Trong một dòng chia sẻ trên mạng xã hội Twitter tuần trước, Bộ trưởng Ngoại giao Canada Chrystia Freeland cho rằng, cảm thấy rất đáng báo động trước việc Samar Badawi bị tống giam ở Ảrập Xêút. Bà Freeland còn nhấn mạnh, Canada sẽ sát cánh cùng gia đình Badawi trong thời điểm khó khăn này và tiếp tục kêu gọi mạnh mẽ việc trả tự do cho cả Raif và Samar Badawi. Tuy nhiên, Bộ Ngoại giao Ảrập Xêút chỉ trích thái độ tiêu cực và bất ngờ của Canada, đồng thời gọi lập trường của nước này là sự can thiệp trắng trợn vào công việc nội bộ của Vương quốc Hồi giáo. Đáp lại Canada khẳng định, luôn lên tiếng bảo vệ quyền con người, trong đó có quyền của phụ nữ và quyền tự do bày tỏ chính kiến trên khắp thế giới. Ottawa nhấn mạnh, Chính phủ Canada sẽ không bao giờ ngần ngại thúc đẩy những giá trị này và tin rằng đối thoại liên quan đến vấn đề này có ý nghĩa hệ trọng đối với ngoại giao quốc tế. 

Theo các nhà phân tích, quyết định đóng băng quan hệ thương mại của Ảrập Xêút với Canada được cho là mang tính biểu tượng nhiều hơn là có tác động đáng kể đến nền kinh tế Canada, trong bối cảnh thương mại hai chiều giữa hai nước tương đối khiêm tốn, với giá trị tổng cộng khoảng hơn 3 tỷ USD năm 2017. Ảrập Xêút chỉ chiếm 0,24% xuất khẩu của Canada trong năm 2016. Tuy nhiên, Canada vẫn chịu thiệt hại kinh tế không nhỏ nếu quốc gia Trung Đông quyết định hủy hợp đồng mua xe bọc thép trị giá khoảng 15 tỷ USD được hai bên ký năm 2014.

Trước căng thẳng ngoại giao giữa Canada và Ảrập Xêút, Mỹ đã chọn đứng ngoài cuộc và cho rằng, hai bên cần tự giải quyết thông qua con đường ngoại giao. Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Mỹ Heather Nauert nhấn mạnh, cả Canada và Ảrập Xêút đều là những đồng minh thân thiết của Mỹ. Theo giới phân tích, trên thực tế, Ảrập Xêút không ký kết bất kỳ hiệp ước đồng minh với Mỹ, trong khi Canada là đồng minh của Mỹ trong NATO. Tuy nhiên, Riyadh lâu nay vẫn được đánh giá là đồng minh quan trọng của Washington ở khu vực, đặc biệt trong lĩnh vực dầu mỏ và trong các chính sách đối đầu với Iran.

Giống như Mỹ, Bộ Ngoại giao Anh cũng hối thúc Ảrập Xêút và Canada kiềm chế và giải quyết căng thẳng giữa hai bên. Ủy ban châu Âu thì cho hay, đang xác minh thông tin về vụ bắt giữ các nhà hoạt động nhân quyền ở Ảrập Xêút. Trong khi đó, các nước Ảrập anh em của Ảrập Xêút như Ai Cập, Các tiểu vương quốc Ảrập thống nhất (UAE) và Bahrain đều ủng hộ lập trường của Riyadh trong những căng thẳng với Ottawa.

Giới phân tích cũng nhận định, không phải ngẫu nhiên mà Ảrập Xêút lại “làm căng” với Canada, mà đây được coi là “phép thử” với một số nước đồng minh của của Ảrập Xêút, cũng như thách thức phương Tây, vốn luôn chỉ trích Riyadh về những chính sách nội bộ của nước này. Theo Ayham Kamel, nhà phân tích về khu vực Trung Đông và Bắc Phi của viện nghiên cứu Eurasia Group, sự thiếu vắng tiếng nói của Mỹ trong bảo vệ các giá trị về quyền con người và dân chủ càng  khuyến khích chính quyền Ảrập Xêút phớt lờ lời khuyên của phương Tây về cải cách chính trị và quản lý nhà nước.

Ngọc Khánh
Xem tin theo ngày:
Quay trở lại đầu trang