QUỐC TẾ
Cập nhật 23:46 | 20/07/2018 (GMT+7)
.
Kinh nghiệm quốc tế về thuế tài sản

Điều tiết sử dụng tài sản xã hội

07:38 | 08/07/2018
Hiện nay trên thế giới có 174/193 nước thực hiện thu thuế tài sản (thuế thu hàng năm, trong quá trình sử dụng tài sản). Con số này cho thấy việc áp dụng thuế tài sản là một xu thế tất yếu bởi những lợi ích mà loại thuế này mang lại: Từ việc điều tiết lại của cải trong xã hội cho đến là nguồn thu quan trọng đối với ngân sách nhà nước.

Thuế tài sản là gì?

Thuế tài sản là loại tên gọi chung của các sắc thuế đánh vào quyền sở hữu hoặc quyền sử dụng tài sản, được thu hàng năm một lần. Sắc thuế tài sản phổ biến nhất là thuế bất động sản (ở một số nước, chính quyền tách bất động sản thành nhà ở, đất ở và tương ứng là hai sắc thuế riêng). Có một sắc thuế tài sản được thu khi phát sinh sự thay đổi quyền sở hữu và quyền sử dụng tài sản như thuế trước bạ, thuế thừa kế.

Việc đánh thuế tài sản sẽ tránh được sự méo mó trong thuế thu nhập, đó là việc chuyển hóa thu nhập thành tài sản. Thuế tài sản thường chỉ đánh trong những trường hợp sau: Khi hình thành hoặc chấm dứt quyền sở hữu tài sản; thuế đăng ký tài sản, thuế chuyển quyền sở hữu tài sản; trong quá trình sử dụng tài sản: Trong trường hợp này, thuế tài sản thường đánh với những tài sản lớn, có giá trị như máy bay, du thuyền, biệt thự...

Do tài sản là những thứ khó di chuyển qua biên giới giữa các địa phương, nên thuế tài sản thường được xác định là một nguồn thu của ngân sách địa phương.

Thuế tài sản được áp dụng ở nhiều quốc gia trên thế giới với nhiều tên gọi khác nhau như thuế bất động sản (đánh trên nhà hoặc đất, thu định kỳ hàng năm); thuế chuyển nhượng tài sản (vốn, trái phiếu, nhà, đất...); thuế đăng ký tài sản; thuế thừa kế, thuế quà tặng (đánh vào tài sản được thừa kế hoặc được tặng biếu).

Thúc đẩy công bằng xã hội

Vai trò của thuế tài sản rất lớn, không chỉ là nguồn thu của ngân sách mà mục tiêu quan trọng hơn là điều tiết hành vi sử dụng các tài sản của xã hội, đặc biệt là những tài sản hữu hạn về số lượng. Trong những loại tài sản được đánh thuế trên thế giới, phổ biến nhất là bất động sản như nhà đất, bởi đây được quan niệm là tài sản hữu hạn. Nếu một nhóm người có tiềm lực kinh tế chiếm hữu quá nhiều tài sản này sẽ dẫn đến không còn cơ hội cho những người yếu thế hơn. Từ đó, xảy ra tình trạng bất bình đẳng trong cơ hội tiếp cận nhà ở, một quyền rất cơ bản của con người. Thuế tài sản chính là nhằm điều tiết hành vi đó. Dù không ai cấm sở hữu tài sản, nhưng khi sở hữu nhiều tài sản thì người sở hữu phải nộp một khoản thuế cao để vừa hạn chế hành vi, vừa phân phối lại thu nhập, tạo cơ hội cho người yếu thế hơn. 

Như vậy, rõ ràng mục tiêu đầu tiên và cơ bản nhất của thuế tài sản là bảo đảm sự công bằng trong xã hội, bảo đảm quyền cơ bản của mọi người được tôn trọng.

Nguồn thu đáng kể và ổn định

Xem xét xu hướng cải cách thuế tài sản trên thế giới cho thấy, hiện nay thuế tài sản được coi là một nguồn thu quan trọng của ngân sách nhà nước và ngân sách địa phương do nhiều ưu điểm như thuế tài sản có cơ sở tính thuế ít thay đổi theo các biến động có tính chu kỳ của nền kinh tế. Theo thống kê, thuế tài sản hiện chiếm tỷ lệ trung bình 3 - 4% so với tổng thu thuế ở các nước phát triển, một số nước tỷ lệ này lên đến 8% như Nhật Bản. Ở các nước đang phát triển và chuyển đổi, tỷ lệ này thấp hơn. Xét trong giai đoạn 2005 - 2013, tỷ lệ thu thuế tài sản so với GDP ở các nước phát triển và một số nước đang phát triển ở khu vực châu á là khoảng 2%/GDP.

Các nước thường sử dụng thuế thu từ đất và tài sản gắn với đất để nâng cấp và phát triển đô thị, hạ tầng thay vì sử dụng ODA và nguồn khác để phát triển đô thị bởi đây là nguồn thu ngân sách “đáng kể và ổn định”, để cho đầu tư phát triển mà không cần trông chờ các nguồn vay vốn khác từ nước ngoài.
Bên cạnh đó, thuế tài sản còn được coi là sắc thuế phù hợp nhất để phân cấp vì gắn kết được lợi ích cơ bản của các dịch vụ công do chính quyền địa phương cung ứng với giá trị của nhà, đất trên địa bàn, phản ánh được nguyên tắc lợi ích trong việc đánh thuế. Những nơi có hạ tầng tốt do ngân sách đầu tư nhiều thì giá nhà, đất cũng cao hơn.

Hiện nay chính quyền địa phương của nhiều quốc gia có trách nhiệm trong huy động và quản lý nguồn thu từ thuế tài sản như ở Australia, Trung Quốc, Hàn Quốc, Indonesia, Thái Lan, Nepal, Philippines, Campuchia… Cụ thể, ở Nepal, theo quy định của Luật Quản trị địa phương, trách nhiệm thu thuế được phân cấp cho các cơ quan địa phương. ở Indonesia, từ năm 1985 thuế tài sản đã được áp dụng đối với nhà và đất với vai trò là thuế trung ương, tuy nhiên sau các lần cải cách thuế vào các năm 1994, 1997 và 2010, thuế tài sản đã được phân cấp cho chính quyền địa phương trong giai đoạn 4 năm.

Quỳnh Vũ
Xem tin theo ngày:
Quay trở lại đầu trang