QUỐC TẾ
Cập nhật 00:28 | 15/11/2018 (GMT+7)
.
Hội nghị Thượng đỉnh thường niên của NATO

Sứ mệnh tái khẳng định

07:49 | 06/07/2018
Đến hẹn lại lên, liên minh quân sự lâu đời nhất thế giới sẽ họp mặt tại Brussel, Bỉ để tái khẳng định sự thống nhất, sức mạnh và khả năng giải quyết các vấn đề của mình. Như thường lệ, năm nay, Hội nghị Thượng đỉnh thường niên của Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) được tổ chức vào 11 - 12.7, là cơ hội để các thành viên thảo luận về những vấn đề cấp bách nhất.

Rạn nứt xuyên Đại Tây dương

 Dự kiến, Hội nghị Thượng đỉnh NATO sẽ thảo luận 5 vấn đề chính. Đó là tăng cường khả năng ngăn chặn và phòng thủ với cách tiếp cận 360 độ, tăng cường an ninh trong và xung quanh châu Âu, hợp tác chặt chẽ hơn với EU, hiện đại hóa NATO để giải quyết các thách thức an ninh mới, và đạt được sự đồng thuận liên quan đến chia sẻ gánh nặng tài chính giữa các đồng minh.

Hiện nay, vấn đề nóng nhất trong liên minh là chênh lệch đóng góp tài chính giữa Mỹ và các thành viên khác. Tổng thống Donald Trump vừa qua đã gửi thư tái khẳng định yêu cầu đồng minh NATO, trong đó có Đức, Bỉ, Na Uy và Canada phải gia tăng đóng góp nhằm giảm gánh nặng tài chính cho Mỹ, dù xứ cờ hoa là nền kinh tế trị giá tới 18,5 nghìn tỷ USD. Năm 2017, 74% tổng chi tiêu quốc phòng của NATO là do Mỹ đóng góp với 703,7 tỷ USD. Thực tế, kể từ khi còn đang trong chiến dịch tranh cử, ông Trump từng tuyên bố các đồng minh NATO đã dựa không công bằng vào Mỹ để chi trả cho các hóa đơn quốc phòng.

Tháng 5 năm ngoái, Tổng thống Trump còn không ủng hộ Điều 5 của NATO về quyền phòng vệ tập thể, theo đó quy định một cuộc tấn công vào đồng minh là cuộc tấn công vào toàn bộ liên minh. Theo ông, Mỹ sẽ chỉ hỗ trợ đồng minh NATO nếu họ thực hiện đầy đủ nghĩa vụ với Mỹ, ám chỉ các thành viên trong khối chưa dành đủ 2% GDP cho quốc phòng. Động thái đó khiến các đồng minh hoài nghi Mỹ có sẵn sàng trợ giúp khi NATO bất ngờ bị tấn công hay không.

Trong thời điểm hiện tại, chỉ 8/29 thành viên NATO đáp ứng đủ hoặc dự kiến trong năm nay sẽ đáp ứng đủ mục tiêu 2%. Đó là Mỹ, Anh, Hy Lạp, Ba Lan, Latvia, Estonia, Romania và Litva. Mục tiêu này được thiết lập tại Hội nghị Thượng đỉnh Wales năm 2014, nơi các thành viên nhất trí hiện thực hóa nó vào năm 2024.

Một số căng thẳng khác cũng đang làm rạn nứt quan hệ xuyên Đại Tây dương. Trong cuộc họp thượng đỉnh G7 gần đây, Tổng thống Trump đã khiến các đồng minh không mấy hài lòng khi tuyên bố nên cho phép Nga trở lại Nhóm này sau khi bị khai trừ do sáp nhập Crimea năm 2014, một động thái mà các quốc gia phương Tây cho là bất hợp pháp. Cũng tại Hội nghị, ông chủ Nhà Trắng còn chỉ trích NATO là “tệ như NAFTA”, vốn là thỏa thuận thương mại Bắc Mỹ mà ông muốn đàm phán lại hoặc rút ra. Hội nghị Thượng đỉnh Nga - Mỹ dự kiến sẽ diễn ra ở Helsinki , Phần Lan vào ngày 16.7 tới cũng khiến nhiều nước NATO lo lắng bởi họ sợ sau khi ký tuyên bố chung Helsinki, ông Trump có thể ra lệnh ngừng các cuộc tập trận chung Mỹ - NATO ở Ba Lan và các nước vùng Baltic, vốn bị Nga phản đối từ lâu. Chưa hết, châu Âu còn tỏ ra bất mãn khi Mỹ quyết định rút khỏi thỏa thuận hạt nhân với Iran. Bởi châu Âu phải đấu tranh để tìm cách bảo vệ doanh nghiệp của mình khỏi sự trừng phạt của Mỹ trong nỗ lực cứu thỏa thuận.

Câu hỏi về sứ mệnh chính

Một vấn đề quan trọng và cấp thiết hơn việc chia sẻ gánh nặng tài chính mà các thành viên NATO đang phải đối mặt là sứ mệnh của liên minh trong một thế giới xa lạ, đa chiều và phức tạp hơn trong khi tổ chức được thành lập từ năm 1949 với chỉ 14 thành viên ban đầu. Trong suốt thời kỳ Chiến tranh lạnh, sứ mệnh của NATO rất rõ ràng: Bảo vệ Tây Âu trong sự đối kháng với Liên Xô. Tuy nhiên, sau khi Liên Xô tan rã, khối quân sự này vẫn mải miết đi tìm sứ mệnh cho mình. Ngày nay, NATO với 29 thành viên có quá nhiều hoạt động đa dạng, từ huấn luyện lực lượng chống khủng bố của Iraq cho tới giải cứu những người di cư bị mắc kẹt ở biển Địa Trung Hải… Nhiều nhiệm vụ đang trở nên khó thực hiện khi các nước thành viên ngày càng bị chia rẽ về vấn đề an ninh quốc gia, trong đó chủ đề Nga, di cư, khủng bố là đáng chú ý nhất.

NATO có thể tìm thấy sứ mệnh cần thiết, phù hợp cho thế giới ngày nay không? Khối có thể tồn tại nếu vẫn tiếp tục phụ thuộc hoàn toàn vào tiền bạc, năng lực quân sự… của Mỹ hay không? Câu trả lời cũng không đến nỗi quá khó khăn nếu như liên minh quân sự này tìm ra được những giải pháp chung. Theo một số nhà phân tích, các nhà lãnh đạo chính trị của NATO nên bắt đầu khám phá một cơ chế trách nhiệm chính thức giúp neo giữ tất cả thành viên vào cùng một tiêu chuẩn. Chẳng hạn, nếu thành viên nào không đáp ứng mục tiêu đóng góp chi phí quốc phòng cho NATO sẽ bị đình chỉ cho tới khi giải quyết được vấn đề. Hoặc chính phủ nào không thể thực hiện các cam kết có thể bị ngăn không được đảm nhiệm vị trí chỉ huy luân phiên các đơn vị của NATO. Tiếp đến, NATO phải có sự đồng thuận rõ ràng về những nhiệm vụ ưu tiên của mình. Đó có thể kể đến các sứ mệnh chống khủng bố và tấn công mạng, nạn buôn người, hiện diện nhiều hơn ở biển Đen, tham gia các hoạt động sơ tán, chương trình đối tác bảo vệ quốc gia…

Làm được những điều đó, NATO mới có thể đứng vững trước bước ngoặt trong lịch sử tồn tại 70 năm của mình hiện nay. 

Linh Anh
Xem tin theo ngày:
Quay trở lại đầu trang