QUỐC TẾ
Cập nhật 10:08 | 19/07/2018 (GMT+7)
.
Luật Giáo dục Đại học Phần Lan:

Đóng góp lớn cho phát triển kinh tế

09:40 | 01/07/2018
Giáo dục là chính sách quốc gia được ưu tiên ở Phần Lan trong suốt hơn 3 thập kỷ qua, nhờ đó nước này luôn đạt những thứ hạng cao nhất trong hệ thống giáo dục đẳng cấp thế giới. Đặc biệt, các trường đại học của xứ sở băng và mặt trời đã có nhiều đóng góp cho nền kinh tế quốc dân và được pháp luật đặc biệt quan tâm phát triển.

Xây dựng nền kinh tế tri thức

Bắt đầu từ những năm 1970, các nhà hoạch định chính sách Phần Lan đã nhận ra rằng họ không còn dựa được vào nguồn tài nguyên thiên nhiên hay những ngành công nghiệp cốt lõi nhỏ của mình để phát triển kinh tế. Thay vào đó, họ bắt đầu tập trung xây dựng nền kinh tế tri thức, trao sứ mệnh đó cho hệ thống giáo dục. 

Một trong những nguyên tắc cơ bản của quốc gia Bắc Âu này là mọi người có quyền tiếp cận bình đẳng với giáo dục và đào tạo chất lượng cao. Cơ hội đó không phân biệt nguồn gốc dân tộc, độ tuổi, khả năng tài chính, ngôn ngữ hay quê quán. Quyền cơ bản về giáo dục và văn hóa đã được ghi rõ trong Hiến pháp, trong khi giáo dục miễn phí được áp dụng ở tất cả các cấp từ sơ cấp đến đại học. Những cải cách gần đây nhằm phát triển hơn nữa các trường học cũng như thúc đẩy quyền tự chủ của sinh viên trong cuộc sống học đường.

Hệ thống giáo dục đại học của Phần Lan gồm 2 khối song song: Đại học ứng dụng (Polytechnics) và đại học nghiên cứu (Universities). Các trường đại học ứng dụng chuyên dạy những môn xuất phát từ nhu cầu đào tạo nghề và chuyên môn, cấp bằng liên quan nhiều đến thực tế làm việc. Các trường đại học nghiên cứu chuyên về nghiên cứu khoa học và giáo dục nâng cao, cấp bằng học vị Cử nhân và Thạc sĩ cũng như các chứng chỉ sau đại học và Tiến sĩ.

Theo nghiên cứu năm 2017 của BiGGAR Economics, một công ty khảo sát có uy tín châu Âu của Scotland, các trường đại học Phần Lan đã tạo ra 14,2 tỷ euro tổng giá trị gia tăng cho nền kinh tế trong nước, cũng như hỗ trợ tạo ra 136.000 việc làm. Con số đó tương ứng với 6,6% sản lượng kinh tế quốc gia, và 5,5% tổng số việc làm của đất nước. Có thể nói, cứ một đồng euro được đầu tư vào các trường đại học sản sinh ra trung bình 5,26 euro cho nền kinh tế.

Khuôn khổ pháp lý chặt chẽ

Luật Giáo dục Đại học của Phần Lan có hiệu lực từ năm 2009 và được sửa đổi năm 2011 gồm 11 chương bao phủ tất cả các quy định từ vấn đề nghiên cứu, giảng dạy, cơ cấu tổ chức, quyền lợi, nghĩa vụ cho sinh viên, cho đến vấn đề tài chính của trường… Nó đã tạo ra khuôn khổ pháp lý để phát triển hệ thống giáo dục các trường đại học nghiên cứu.

Như đã nói ở trên, sứ mệnh của giáo dục đại học ở Phần Lan rất lớn và điều này được ghi rõ trong luật. Nó sẽ có nghĩa vụ đào tạo cho sinh viên có đủ tri thức để phục vụ Tổ quốc và nhân loại. Trong quá trình hoạt động, các trường phải thúc đẩy học tập suốt đời, bảo đảm các hoạt động, nghiên cứu, giáo dục và giảng dạy tiêu chuẩn quốc tế cao.

Chính vì thế, Luật đã trao quyền tự chủ cho các trường nhằm bảo đảm sự tự do của giáo dục bậc cao. Quyền tự chủ ở đây liên quan đến quyền quyết định trong những vấn đề thuộc nội bộ trường. Đặc biệt, Luật ghi rõ khi soạn thảo các luật có liên quan đến trường đại học, họ cũng được trao cơ hội bày tỏ quan điểm của mình về vấn đề đó.

Mặc dù các trường đại học ở Phần Lan miễn học phí cho tất cả sinh viên nhưng họ vẫn được phép tính phí đối với những ai được nhận vào một chương trình học bằng ngoại ngữ. Việc tính phí sẽ có điều kiện đối với trường đại học có chương trình học bổng, vốn có thể được sử dụng để hỗ trợ khi cần thiết các nghiên cứu của sinh viên tham gia chương trình thạc sĩ không thu phí. Tuy nhiên, các trường không được tính phí đối với các công dân của những quốc gia thuộc Khu vực Kinh tế châu Âu hoặc những người có quyền cư trú vĩnh viễn ở Phần Lan theo Đạo luật dành cho người nước ngoài (2004)… Nói chung, các quy định về chương trình học phí, tính phí do Bộ Giáo dục và Văn hóa Phần Lan quy định.

Đối với cơ cấu tổ chức của các trường, trong đó có việc thành lập Hội đồng Quản trị nhà trường, Luật quy định rõ, thành viên Hội đồng phải đại diện cho các nhóm như giáo sư đại học, giáo viên, đội ngũ nghiên cứu, các nhân sự khác và sinh viên. Ít nhất 40% thành viên Hội đồng phải là người không đang làm việc tại trường, trong đó có Chủ tịch Hội đồng Quản trị. Hiệu trưởng sẽ do Hội đồng bầu ra dựa trên các tiêu chuẩn như có bằng tiến sĩ, có năng lực và kỹ năng lãnh đạo chuyên nghiệp cần thiết để đảm đương các nhiệm vụ.

Đối với đối tượng trung tâm của nền giáo dục, ngoài những quyền lợi về học tập, nghiên cứu… sinh viên còn được luật cho phép thành lập Hội Sinh viên tự quản, với nhiệm vụ đặc biệt là chỉ định sinh viên đại diện trong các tổ chức của trường.

Vấn đề tài chính cũng được ghi chi tiết trong Luật. Chẳng hạn, Bộ Giáo dục và Văn hóa sẽ cấp kinh phí hoạt động cho các trường đại học để thực hiện nhiệm vụ theo phạm vi ngân sách quốc gia cho phép. Ngân sách cho các trường có thể được điều chỉnh tăng theo mức tăng liên quan đến chi phí hàng năm trong chỉ số đại học. Chỉ số đại học bao gồm chỉ số thu nhập tiền lương, chỉ số giá tiêu dùng và chỉ số giá bán lẻ.

Đặc biệt, ở cấp quản lý vĩ mô, Luật Giáo dục Đại học Phần Lan còn yêu cầu Chính phủ phải thông qua kế hoạch phát triển giáo dục và nghiên cứu cho một số năm cố định tại một thời điểm, trong đó đặt ra mục tiêu phát triển chung cho các trường đại học. Các quy định khác liên quan kế hoạch trên sẽ được ban hành trong Nghị định Chính phủ.

Ngọc Minh
Xem tin theo ngày:
Quay trở lại đầu trang