QUỐC TẾ
Cập nhật 09:14 | 25/02/2018 (GMT+7)
.

Vì một ASEAN tự cường và sáng tạo

09:03 | 10/02/2018
Tuần qua, đã diễn ra Hội nghị hẹp Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN (AMM Retreat) và Hội nghị hẹp Bộ trưởng Quốc phòng ASEAN (ADMM Retreat) tại Singapore. Đây là những hoạt động cấp bộ trưởng đầu tiên của ASEAN do Singapore chủ trì trong năm 2018, năm thứ 3 triển khai Cộng đồng ASEAN. Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Phạm Bình Minh dẫn đầu đoàn Việt Nam tham dự.

Tăng cường vai trò trung tâm

 Thách thức lớn nhất của ASEAN chính là tranh chấp lãnh thổ - lãnh hải ở Biển Đông. Theo kế hoạch, các cuộc đàm phán về Quy tắc Ứng xử của các bên ở Biển Đông (COC) sẽ bắt đầu vào tháng 3 tới. Liên quan vấn đề này, nhà lãnh đạo Singapore đã nhấn mạnh rằng: “Bằng cách xử lý tốt vấn đề Biển Đông, chúng ta có thể giữ cho quan hệ ASEAN - Trung Quốc theo chiều hướng tích cực”. Khi được hỏi làm thế nào Singapore, trên cương vị là Chủ tịch ASEAN, có thể ngăn các quốc gia thành viên bị phân cực nếu Mỹ và Trung Quốc mâu thuẫn, Thủ tướng Lý Hiển Long nói: “Không thể ngăn các quốc gia thành viên đứng về bên này hoặc bên kia. Điều ASEAN có thể làm được trên cương vị một khối chính là tăng cường hợp tác với cả Trung Quốc và Mỹ. ASEAN đánh giá cao quan hệ với hai cường quốc này, và họ cũng rất chú tâm dến mối quan hệ với ASEAN”.

Tại AMM Retreat, các Bộ trưởng ngoại giao ASEAN đã kiểm điểm việc triển khai kết quả Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ 31 diễn ra tại Thủ đô Manila, Philippines tháng 11.2017, xác định trọng tâm ưu tiên hợp tác ASEAN 2018, định hướng quan hệ đối ngoại của ASEAN, tăng cường vai trò trung tâm của ASEAN trong khu vực và trao đổi về các vấn đề khu vực, quốc tế cùng quan tâm.

Các Bộ trưởng bày tỏ nhất trí cao với chủ đề ASEAN 2018 là xây dựng “ASEAN tự cường và sáng tạo”, nhấn mạnh cần nâng cao tính tự cường mọi mặt của khu vực, cả trong chính trị - an ninh lẫn hợp tác kinh tế - thương mại nhằm nâng cao tình đoàn kết và vai trò trung tâm của ASEAN. Theo đó, các Bộ trưởng kiến nghị lãnh đạo cấp cao thông qua Tuyên bố Tầm nhìn các lãnh đạo ASEAN về một ASEAN tự cường và sáng tạo và Tuyên bố các lãnh đạo về hợp tác an ninh mạng.

Về quan hệ đối ngoại, các Bộ trưởng khẳng định việc tăng cường quan hệ với các đối tác của ASEAN là hết sức cần thiết, tranh thủ thêm nguồn lực để xây dựng Cộng đồng. Tuy nhiên, ASEAN cần đoàn kết, thống nhất, duy trì các quy định, quy trình, không để bên ngoài tác động, chia rẽ, nhất là cần nâng cao hiệu quả các cơ chế do ASEAN thành lập và dẫn dắt, từ đó bảo đảm các định hướng của cấu trúc khu vực.

Trong khi đó, ADMM Retreat “nóng” do tình hình an ninh khu vực hiện nay có nhiều vấn đề phải giải quyết liên quốc gia, đặc biệt là trong khuôn khổ ASEAN. Nếu như trước kia chúng ta chỉ nghe đến khái niệm an ninh truyền thống và phi truyền thống, thì trong thời điểm hiện nay đã xuất hiện khái niệm mới, đó là “thách thức an ninh cũ” và “thách thức an ninh mới”. Trên cơ sở đó, năm 2018, các quốc gia sẽ tập trung thảo luận về những “thách thức an ninh mới” - mà thường được gọi tên là “mặt trái của cách mạng khoa học công nghệ 4.0”.

Có thể nhận diện những thách thức an ninh dựa trên công nghệ cao như an ninh mạng; các loại vũ khí tác chiến mạng, vũ khí hóa học, sinh học, vũ khí cao phân tử và các hoạt động khủng bố có vũ trang và phi vũ trang. Vấn đề này đã nhận được sự quan tâm rất lớn của tất cả các nước tại hội nghị và các bộ trưởng đều nhất trí cho rằng xã hội ngày càng phát triển, xu hướng hòa bình, ổn định ngày càng lan rộng và phổ biến, song thách thức an ninh không những bị đẩy lùi mà còn phát triển theo. Điều này đòi hỏi không chỉ nỗ lực của từng nước, mà còn cần sự chung tay của cả ASEAN.

Lựa chọn đúng đắn

Lựa chọn chủ đề “ASEAN tự cường và sáng tạo” xuyên suốt năm 2018, nước Chủ tịch Singapore đã khẳng định, trong bối cảnh môi trường chiến lược quốc tế diễn biến phức tạp và khó lường như hiện nay, ASEAN sẽ tăng cường đoàn kết, nâng cao khả năng ứng phó linh hoạt với các thách thức, đón nhận thời cơ; đồng thời cũng nhắc nhở các quốc gia thành viên cần nắm lấy cơ hội, chủ động đối phó với các thách thức do cuộc cách mạng công nghệ số tạo ra, trang bị kỹ năng cần thiết cho người dân để cùng hướng tới một ASEAN tự cường và sáng tạo. Ngoài ra, chủ đề trên cũng sẽ giúp ASEAN tiếp tục phát huy vai trò trung tâm, tạo ra động lực để phối hợp ứng phó với các thách thức, đón nhận thời cơ.

Singapore đã soạn dự thảo tuyên bố “Tầm nhìn của các nhà lãnh đạo ASEAN vì một ASEAN tự cường và sáng tạo” đề xuất lãnh đạo các nước thành viên trong khối thông qua tại Hội nghị Cấp cao ASEAN vào tháng 4 tới. Trong văn kiện trên, Singapore đã đưa ra 10 nguyên tắc cơ bản, bao gồm “thống nhất và tập trung”, “chỉ đạo dựa trên các quy định” và “nắm bắt công nghệ”, cùng 30 lĩnh vực ưu tiên đòi hỏi lãnh đạo các nước ASEAN đưa ra cam kết cụ thể. Các lĩnh vực ưu tiên gồm thúc đẩy hiệp ước dẫn độ giữa các nước ASEAN nhằm chống tội phạm xuyên quốc gia, thuyết phục Trung Quốc ký COC, thiết lập mạng lưới thành phố thông minh ASEAN hay đưa ra các sáng kiến chống khủng bố và cực đoan hóa.

Văn kiện do Singapore soạn thảo cũng đề cập đến một loạt thách thức mà các nước ASEAN đang phải đối mặt, như sự không rõ ràng ngày càng tăng trong bức tranh chiến lược toàn cầu, bạo lực bắt nguồn từ chủ nghĩa cực đoan, biến đổi khí hậu và các vấn đề hàng hải. Tất cả những vấn đề được Singapore đề cập trong văn kiện dài 7 trang nhằm tạo dựng một ASEAN có sức mạnh để “đối chọi với những thách thức trên tinh thần hợp tác, thống nhất và đạt hiệu quả cao”.

Về nguyên tắc thống nhất và tập trung, văn kiện của Singapore nhấn mạnh: “ASEAN sẽ đoàn kết đối mặt với các thế lực gây chia rẽ từ bên ngoài”. Dự thảo Tuyên bố cũng tái xác nhận nguyên tắc đồng thuận ra quyết định của ASEAN. Văn kiện nhấn mạnh khối sẽ xây dựng một cấu trúc khu vực mở, minh bạch, toàn diện và dựa trên luật  pháp. Thêm vào đó, dự thảo tái khẳng định nguyên tắc của ASEAN không can thiệp vào công việc nội bộ của các nước.

Theo giới phân tích, Singapore đã có sự lựa chọn chủ đề xác đáng khi Trung Quốc tiếp tục trỗi dậy mạnh mẽ, Mỹ ngày càng thiên về bảo thủ, còn khu vực đang đối mặt với hai nguy cơ lớn là vấn đề hạt nhân Triều Tiên và chủ nghĩa khủng bố. Những thực tế này đặt lên Singapore trọng trách dẫn dắt và duy trì tốt quan hệ đoàn kết nội bộ trong bối cảnh trật tự thế giới cùng kinh tế toàn cầu đang biến đổi sâu sắc, đồng thời thúc đẩy ASEAN ngày càng phát triển, giành được những thành tựu lớn hơn trên các lĩnh vực kinh tế và thương mại.

Hải Hồ
Xem tin theo ngày:
Quay trở lại đầu trang