QUỐC TẾ
Cập nhật 12:25 | 20/09/2017 (GMT+7)
.
Đạo luật Kim Young-ran

Chống tham nhũng từ văn hóa

08:50 | 10/09/2017
Vào dịp Tết Trung thu Chuseok hay Tết Nguyên đán Seollal, người Hàn Quốc thường có truyền thống tặng quà cho đối tác hay cấp trên. Nhưng kể từ năm 2016, việc tặng quà, thậm chí là liên hoan, mời nhau đi ăn ngoài cũng trở thành vấn đề vô cùng nhạy cảm. Đó là bởi một đạo luật chống tham nhũng mạnh mẽ mang tên Luật Kim Young-ran đã chính thức có hiệu lực, làm thay đổi cơ bản văn hóa tiếp đãi của Hàn Quốc, vốn được cho là môi trường của nạn tham nhũng, hối lộ.

Được Chính phủ trình ra Quốc hội sau thảm họa chìm phà Sewol năm 2014 - sự kiện phần nào phơi bày mối liên hệ mờ ám giữa cơ quan quản lý và ngành công nghiệp vận tải biển, dự luật được lấy theo tên Kim Young-ran của người đề xuất. Bà là cựu thẩm phán của Tòa án Tối cao và cựu Chủ tịch Ủy ban Chống tham nhũng và Dân quyền Hàn Quốc.

Trọng tâm của luật là xử phạt các hành vi nhận quà tặng, thiết đãi vượt quá hạn mức quy định, bất kể hành vi đó có mang tính chất trao đổi hay không. Trong thời gian qua, nhiều hành vi tham nhũng, nhận hối lộ không thể bị xử phạt do không chứng minh được tính chất trao đổi của những hành vi này. Luật Kim Young-ran được kỳ vọng sẽ chấm dứt hoàn toàn những căn nguyên của nạn tham nhũng, hối lộ, từ trước tới nay vẫn được che đậy dưới lớp vỏ bọc mang tên “thông lệ”. Đối tượng áp dụng của Luật là các công chức, lãnh đạo các cơ quan, doanh nghiệp nhà nước, nghị sĩ Quốc hội, người làm trong ngành báo chí, giáo viên các trường học tư thục.

Luật “3-5-10”

Luật Kim Young-ran gồm ba nội dung chính là cấm các hành vi nhờ vả không minh bạch; quy định mức trần quà tặng, thiết đãi và hạn mức về chi phí thuyết trình, giảng dạy của công chức ở bên ngoài cơ quan.

Theo đó, Luật quy định về 14 loại hành vi nhờ vả không minh bạch như cấp giấy phép, can thiệp nhân sự, tuyên dương khen thưởng, chấm điểm tuyển sinh, thành tích tại trường học, kiểm tra quân ngũ, bố trí đơn vị công tác. Bất kỳ hành vi nhờ vả nào có liên quan tới công việc đều sẽ bị coi là nhờ vả không minh bạch và bị xử phạt.

Về mức trần, Luật quy định đối tượng sẽ bị phạt hành chính nếu nhận thiết đãi bữa ăn hơn 30.000 won (khoảng 26 USD), quà tặng có trị giá hơn 50.000 won (khoảng 43 USD), tiền hiếu hỷ hơn 100.000 won (khoảng 86 USD). Điều khoản này khiến Luật còn được gọi tắt là “luật 3 - 5 - 10” (dựa theo mức tiền bị giới hạn).

Ngoài ra, người vi phạm có thể đối mặt với nguy cơ bị truy tố hình sự trong một số trường hợp nghiêm trọng như nhận quà trị giá hơn 1 triệu won (tương đương 856 USD), hoặc tổng trị giá quà cáp nhận trong một năm vượt quá 3 triệu won (2.570 USD).

Những công chức tham gia giảng dạy, thuyết trình bên ngoài cơ quan chỉ có thể được nhận số tiền thù lao tối đa là 200.000 won (182 USD) một giờ đối với công chức bậc năm trở xuống, và tối đa là 500.000 won (454 USD) đối với quan chức cấp Bộ trưởng.

Luật Kim Young-ran có thể coi là một biện pháp mang tính bước ngoặt trong nỗ lực quét sạch nạn tham nhũng tại Hàn Quốc bởi còn có chế tài xử phạt với cả hành vi hối lộ, tặng quà hay đề xuất chiêu đãi, do vậy không chỉ quan chức, mà dân thường nếu có hành vi trên đều sẽ bị xử phạt.

Khuyến khích người dân giám sát

Đạo luật mới còn bảo đảm khen thưởng hậu hĩnh có thể lên tới 200 triệu won (khoảng 171.232 USD) cho người tố giác, bắt quả tang hành vi tham nhũng của các quan chức, nhân viên Chính phủ. Điều này khiến người dân Hàn Quốc đổ xô đến các lớp học kỹ năng làm paparazzi (thợ săn ảnh), tạo nên một làn sóng “dân tham gia chống tham nhũng”. Ước tính, số người đến các trường học paparazzi đã tăng gấp 3 lần kể từ khi Luật Chống tham nhũng mới được áp dụng.

Tại một lớp học dành cho “ran-parazzi” (chữ “ran” trong Kim Young-ran + paparazzi) - cách gọi người chỉ điểm quan tham, với khoảng 15 học viên, người ta dễ nhận thấy hầu hết học viên đều ở trong độ tuổi 40 và 50. Học viên Song Byung-soo, 60 tuổi, chia sẻ: “Tôi từng ngập ngừng bởi nghĩ rằng mình có thể gây tổn thương cho ai đó khi làm việc này. Nhưng sau khi được đào tạo, tôi nghĩ nó là điều bình thường, bởi nếu những người như chúng tôi có thể khiến cho xã hội minh bạch hơn thì đó là mục đích tốt”.

Kỳ vọng và lo ngại

Kể từ khi đạo luật Kim Young-ran có hiệu lực, các nhà hàng gần các cơ quan nhà nước đã đưa ra “thực đơn Kim Young-ran” với bữa ăn dưới 30.000 won/suất theo đúng hạn mức quy định của luật. Lượng đặt chỗ ở các sân golf cao cấp cũng giảm mạnh. Các đám cưới vắng khách hơn. Tại các bệnh viện, ban quản lý thậm chí còn dán thông báo yêu cầu không tặng quà cho bác sĩ. Các nhóm thực khách đề nghị tách hóa đơn, điều gần như chưa từng xảy ra ở Hàn Quốc. Đây có thể được xem là dấu hiệu đáng khích lệ.

Tuy nhiên, theo Viện Nghiên cứu kinh tế Hàn Quốc, luật này cũng còn nhiều bất cập khi làm giảm nhu cầu tiêu thụ trong nước, khiến các công ty giải trí và tiêu dùng có thể mất khoảng 11,6 nghìn tỷ won (hơn 10 tỷ USD). Hiệp hội Ngành công nghiệp thủy sản Hàn Quốc cho biết một lượng hải sản trị giá 8.900 tỷ won được bán tại nước này hồi năm ngoái, trong đó 21% được tiêu thụ trong dịp Tết Nguyên đán và Tết Trung thu. Vì thế, họ ước tính doanh thu sẽ giảm khoảng 1.100 tỷ won nếu những sản phẩm đắt tiền, như bào ngư, không còn được lựa chọn làm quà tặng.

Ngoài ra, Liên đoàn Hợp tác xã Nông nghiệp quốc gia Hàn Quốc cho rằng luật mới sẽ gây thiệt hại cho nông dân bởi hơn 50% giỏ quà trái cây và 98% sản phẩm quà thịt bò đã có giá trên 50.000 won. Trong khi đó, theo Liên đoàn Doanh nghiệp vừa và nhỏ Hàn Quốc, nên nâng mức hạn chế về giá trị bữa ăn lên 70.000 won nhằm ngăn sự suy giảm của ngành công nghiệp thực phẩm.

Đối mặt những phàn nàn trên, Ủy ban Chống tham nhũng và Dân quyền Hàn Quốc cho biết sẽ tiếp tục thu thập ý kiến của công chúng để có sự điều chỉnh hợp lý.

Quốc Đạt
Xem tin theo ngày:
Quay trở lại đầu trang