QUỐC TẾ
Cập nhật 22:39 | 21/09/2017 (GMT+7)
.
Quy định pháp luật về thu hồi tài sản tham nhũng

Kiểm soát thực chất tài sản thu nhập

07:27 | 06/08/2017
Kiểm soát được thu nhập, tài sản của người có chức vụ, quyền hạn chính là giải pháp mang tính phòng ngừa sự hình thành tài sản tham nhũng và là tiền đề để thực hiện hiệu quả các biện pháp thu hồi tài sản tham nhũng về sau.

Để phát hiện, ngăn chặn những thu nhập, tài sản bất minh của người có chức vụ, quyền hạn, đồng thời phát hiện kịp thời hành vi “tẩu tán” tài sản đó, thì cơ quan có thẩm quyền phải có cơ chế theo dõi, nắm bắt biến động về tài sản, thu nhập của họ ở mọi thời điểm. Đồng thời, phải có những chế tài cụ thể xử lý và thu hồi tài sản tham nhũng thì hoạt động kiểm soát mới hiệu quả. Một số nước đã áp dụng biện pháp kiểm soát hiệu quả, thể hiện qua các khía cạnh sau:

Thứ nhất, xác định đúng đối tượng cần kê khai thực chất. Theo đó, các nước này thường chỉ xác định những đối tượng có nguy cơ tham nhũng cao mới buộc phải kê khai, minh bạch tài sản, chứ không phải đối với tất cả công chức. Chẳng hạn các nước Bắc Âu như Đan Mạch, Thụy Điển, Na Uy… chỉ yêu cầu kê khai, minh bạch tài sản đối với thành viên nghị viện và chính phủ. Hay chỉ các quan chức/chính trị gia cao cấp mới phải kê khai như ở Singapore, Australia, Pháp, Italy, Bồ Đào Nha, Anh, Hungary… Quan chức ở đây là công chức cấp cao ở các bộ, ngành và người đứng đầu cơ quan và những chính trị gia cao cấp là người có chức vụ do được bầu. Ngoài ra, những người có liên quan đến các đối tượng bị kiểm soát nói trên cũng nằm trong diện phải kê khai, đó là: Vợ/chồng, con, bố, mẹ, ông, bà, anh chị em ruột…

Thứ hai, nội dung kê khai tài sản, thu nhập chặt chẽ, triệt để. Các nước này thường yêu cầu người có chức vụ, quyền hạn kê khai con số chính xác về tất cả các khoản thu nhập, tài sản (tiền lương, thưởng, quà tặng, các khoản phí, lợi nhuận từ kinh doanh, kể cả thưởng từ công việc kinh doanh, bán hay cho thuê tài sản, đền bù bảo hiểm, trúng xổ số, thừa kế; các loại tài sản như nhà cửa, đất đai, phương tiện đi lại…) và xác định rõ nguồn gốc của thu nhập đó. Chẳng hạn ở Anh, thành viên Nghị viện phải cung cấp chính xác từng khoản được thanh toán, bất kể lớn nhỏ hoặc thu nhập có được từ đất và tài sản (phải kê khai nếu thu nhập đó lớn hơn 10% so với lương hiện tại của một nghị sĩ). Ở Đức, nghị sĩ phải kê khai những quà tặng có giá trị trên 5.000 euro. Trong khi đó, nghị sĩ Pháp phải kê khai bất kỳ quà tặng nào, bất kể giá trị của nó là bao nhiêu. Nhiều quốc gia còn yêu cầu kê khai cả các khoản chi tiêu, nhất là khoản chi tiêu có giá trị lớn, kể cả các lợi ích phi vật chất như hứa hẹn về việc làm của vợ, chồng, con cái của người có chức vụ, quyền hạn…

Thứ ba, có các biện pháp đồng bộ để kiểm soát tài sản, thu nhập của người có chức vụ, quyền hạn, như kiểm soát chung về thu nhập của mọi công dân thông qua kê khai nộp thuế và quản lý thuế thu nhập cá nhân; áp dụng các biện pháp hạn chế sử dụng tiền mặt và kiểm soát các giao dịch có giá trị lớn; có cơ quan thực hiện chức năng và thẩm quyền theo dõi, kiểm soát các khoản thu nhập, chi tiêu của người có chức vụ, quyền hạn khi xác định có tài sản tăng bất thường nhằm kịp thời phát hiện hành vi tham nhũng; có kênh theo dõi giao dịch của các tổ chức tín dụng và có hệ thống đăng ký quyền sở hữu tài sản để giám sát các khoản chi tiêu nhằm phát hiện trường hợp chi tiêu của công chức không cân xứng so với thu nhập chính thức mà họ đã kê khai hoặc tìm cách chuyển tiền ra nước ngoài; sử dụng kênh giám sát xã hội bằng cách thông tin tài sản, thu nhập của công chức được đăng tải trên báo chí hay internet và ngoài những nội dung được đăng tải thì người dân, cơ quan truyền thông hay cơ quan công quyền khác có thể yêu cầu được tiếp cận thông tin không được công khai… Những quốc gia có hệ thống quản lý thu nhập quốc dân tốt là Đức, Anh, Mỹ, Nhật Bản, các nước Bắc Âu… Điển hình cho mô hình này là hệ thống công khai tài chính điện tử để phòng, chống xung đột lợi ích của Mỹ.

Thứ tư, có chế tài nghiêm khắc trong xử phạt vi phạm. Đối với việc kê khai hoặc kê khai không đầy đủ, kê khai gian dối, một số quốc gia sẽ xem xét xử lý theo Luật Hành chính hoặc Luật Hình sự. Ví dụ ở Pháp, khi người phải kê khai cố ý không khai báo một phần đáng kể tài sản hoặc cung cấp định giá sai về tài sản của họ, thì sẽ bị phạt đến 30.000 euro, có thể kèm theo việc cấm các quyền dân sự hoặc đình chỉ chức vụ. Thậm chí Bộ luật Hình sự Trung Quốc quy định hành vi không thông báo về thông tin tài khoản mở ở ngân hàng nước ngoài là tội phạm.

Đặc biệt, những cá nhân, tổ chức liên quan thiếu hợp tác, gây cản trở quá trình xác minh tài sản, thu nhập cũng bị quy định chế tài xử lý nghiêm khắc (có cả xử lý hình sự). Ví dụ như ở Hy Lạp, sau mỗi cuộc bầu cử Quốc hội, các thành viên Chính phủ, nghị sĩ và gia đình họ sẽ bị kiểm tra việc kê khai tài sản. Xác minh của cơ quan chức năng cần đến sự hỗ trợ của các ngân hàng, dịch vụ thuế, kinh doanh trong việc truy cập vào tất cả tài liệu và dữ liệu họ cần. Việc thiếu hợp tác, gây cản trở có thể bị phạt ít nhất sáu tháng tù giam.

Đàm Lan
Xem tin theo ngày:
Quay trở lại đầu trang