QUỐC TẾ
Cập nhật 00:28 | 15/12/2017 (GMT+7)
.
Quan hệ Mỹ - Cuba

Giảm tốc chứ không đảo chiều

08:28 | 19/06/2017
Trong một quyết định được coi là đi ngược lại xu thế phát triển của quan hệ Mỹ - Cuba thời gian qua, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã công bố một số thay đổi trong chính sách của Washington đối với La Habana. Phạm vi điều chỉnh của những thay đổi này phần nào phản ánh nhãn quan thực dụng của vị Tổng thống doanh nhân.

Những duy trì và thay đổi

Mặc dù Tổng thống Donald Trump tiếp tục duy trì quan hệ ngoại giao giữa hai nước, hoạt động của 2 đại sứ quán, cũng như cho phép các hãng hàng không và vận tải biển của Mỹ khai thác dịch vụ tới đảo quốc Carib, tuy nhiên, ông cũng thay đổi một số chính sách với Cuba từ thời chính quyền tiền nhiệm. Theo đó, siết chặt các quy định về đi lại, nghiêm cấm công dân Mỹ làm ăn với bất kỳ doanh nghiệp quốc doanh nào có quan hệ với quân đội và lực lượng an ninh Cuba, chấm dứt mọi hoạt động giao lưu nhân dân và chỉ cho phép tiến hành các chuyến đi thăm thân. Bảo vệ cho quyết định của mình, Tổng thống Donald Trump tuyên bố chính sách của ông nhằm tạo điều kiện cho người dân Cuba, chứ không phải quân đội Cuba và các tập đoàn quốc phòng.

Cùng ngày, Nhà Trắng cũng đã công bố văn bản Chỉ đạo Chính sách của Tổng thống gồm 5 điểm, trong đó nhấn mạnh Chính phủ Mỹ quyết định điều chỉnh chính sách với Cuba “vì lợi ích then chốt của an ninh quốc gia và bày tỏ sự đoàn kết với người dân Cuba”. Tổng thống Donald Trump hối thúc Chính phủ Cuba thực thi “các bước cải cách cụ thể” trước khi cải thiện hơn nữa quan hệ song phương, đồng thời khẳng định mọi thay đổi trong quan hệ giữa Washington và La Habana sẽ phụ thuộc vào những tiến triển thật sự trong quá trình đáp ứng các tiêu chí này.

Bước đi thực dụng của doanh nhân

Dù mang màu sắc chính trị, song không thể phủ nhận thực tế là trong quyết định này, chất doanh nhân của Tổng thống Donald Trump bao trùm hầu hết quyết định mà bề ngoài nhìn vào tưởng như là xóa bỏ một trong những di sản đối ngoại nổi bật của người tiền nhiệm Obama. Điều đó thể hiện ở việc trước sức ép từ cộng đồng doanh nghiệp Mỹ và một số “người nhà” trong đảng Cộng hòa vốn phản đối cải thiện quan hệ với Cuba, Tổng thống Donald Trump quyết định giữ nguyên nhiều bước đi trong tiến trình bình thường hóa quan hệ với La Habana của chính quyền ông Obama, song tập trung hạn chế các giao dịch giữa doanh nghiệp Mỹ và Tập đoàn doanh nghiệp Quân đội (GAESA) thuộc sở hữu quân đội Cuba. Một số ngoại lệ trong chính sách mới bao gồm đi lại bằng đường không và đường biển. Điều này được cho là giúp bảo vệ cho các hãng hàng không và công ty tàu thuyền Mỹ đang hoạt động tại Cuba. Và trái với lo ngại của nhiều người ủng hộ cải thiện quan hệ với Cuba, ông chủ Nhà Trắng không thực hiện các bước đi cứng rắn hơn, như đóng cửa Đại sứ quán hay phá bỏ quan hệ ngoại giao vừa được khôi phục năm 2015. Ông cũng không cắt các chuyến bay trực tiếp Mỹ - Cuba được nối lại gần đây, dù cho chính sách mới của ông dường như nhằm hạn chế đáng kể những quan hệ kinh tế mới được thiết lập giữa hai bên.

Theo Giáo sư Jorge Domínguez, Chủ tịch Học viện Nghiên cứu Mỹ Latin thuộc Đại học Havard, việc giảm tốc tiến trình hiện tại phụ thuộc vào việc đánh giá các lợi ích thực tế của các biện pháp mà cựu Tổng thống Obama đã triển khai, mà theo quan điểm của dư luận trong nước Mỹ nói chung là rất có lợi đối với Mỹ. Các bản ghi nhớ (MOU) trong lĩnh vực môi trường, bảo vệ hệ sinh thái chung, các loài chim di cư giữa hai nước, hay chống tràn dầu, cũng như hợp tác trong lĩnh vực nghiên cứu y tế, trao đổi thông tin chống tội phạm, hợp tác chống buôn lậu ma túy, tìm kiếm cứu nạn trên biển mà hai bên đã ký có thể nói là không có bất cử rủi ro hay “phí tổn” chính trị nào.

Thỏa thuận về hàng không dân dụng qua đó cho phép nối lại các chuyến bay thẳng định kỳ bị ngừng từ năm 1963 vẫn gạt sang một bên hãng hàng không dân dụng nhà nước Cubana de Aviación. Do đó, những doanh nghiệp hưởng lợi trực tiếp là các hãng hàng không thương mại của Mỹ. Sự đồng điệu của tân Tổng thống Mỹ với giới doanh nghiệp khiến ông không thể đảo ngược thỏa thuận này, đặt các khoản đầu tư cũng như các hoạt động kinh doanh của một số doanh nghiệp Mỹ với Cuba vào vòng nguy hiểm.

Tư duy logic của một doanh nhân và một người làm chính trị buộc tân Tổng thống Donald Trump khó lòng lựa chọn từ bỏ chính sách ngoại giao mới đối với Cuba, thay vào đó ông chỉ giảm nhịp độ. Tuy nhiên, trên cương vị là người giành chiến thắng trong cuộc đua vào Nhà Trắng, ông không thể chối bỏ trách nhiệm thực hiện một cam kết của mình. Với mục tiêu rõ ràng là thu hút phiếu bầu, chỉ tới những ngày tranh cử cuối cùng, tỷ phú dân túy của Mỹ mới tích hợp quan điểm diều hâu cứng rắn của giới Cuba lưu vong chống đối nhà nước Cuba tại Miami vào các bài diễn văn của mình. Sau đó, với tư cách tổng thống đắc cử, ông nhấn mạnh sự cần thiết phải thương lượng “một thỏa thuận tốt hơn” đối với Cuba. Rõ ràng, Tổng thống Donald Trump có những lý do hợp lý để nương nhẹ với mối quan hệ mới tan băng và hứa hẹn những tiềm năng lớn cho các doanh nhân Mỹ này.

Thành An
Xem tin theo ngày:
Quay trở lại đầu trang