QUỐC TẾ
Cập nhật 10:10 | 20/11/2017 (GMT+7)
.
Bầu cử Tổng thống Iran

Phương Tây nín thở

07:31 | 19/05/2017
Ngày 19.5, cử tri Iran sẽ đi bỏ phiếu trong cuộc bầu cử Tổng thống đầu tiên kể từ khi đạt được thỏa thuận hạt nhân lịch sử giữa Iran và nhóm P5+1. Giới quan sát nhận định, cuộc bầu cử Tổng thống 2017 sẽ quyết định, liệu các phe phái cứng rắn ở Iran có giành lại quyền lực, hay chính quyền trung dung cấp tiến sẽ tiếp tục lãnh đạo đất nước?

Cạnh tranh giữa bảo thủ và cấp tiến

Danh sách các ứng cử viên Tổng thống Iran ban đầu gồm có 6 người: Tổng thống đương nhiệm Hassan Rouhani; Phó Tổng thống thứ nhất Eshaq Jahangiri; giáo sĩ Ebrahim Raisi; Thị trưởng Tehran Mohammad Bagher Ghalibaf và hai đại diện của các đảng phái nhỏ gồm Mostafa Mir-Salim và Mostafa Hashemitaba.

Tuy nhiên, cuộc bầu cử năm nay được xem là cuộc đối đầu gay gắt giữa phe cấp tiến, đại diện là Tổng thống Rouhani, và phe bảo thủ, đại diện là ông Raisi, nhân vật thân tín của Đại giáo chủ Iran Ayatollah Ali Khamenei. Trước thềm cuộc bầu cử, Phó Tổng thống thứ nhất Eshaq Jahangiri đã tuyên bố rút lui nhằm dồn sự ủng hộ dành cho ông Rouhani. Cơ hội chiến thắng cho ứng cử viên Raisi cũng tăng lên, sau khi ứng cử viên Tổng thống, Thị trưởng Tehran Ghalibaf hồi đầu tuần cũng đã tuyên bố rút khỏi cuộc đua.
Trong vòng đầu tiên của cuộc bầu cử diễn ra ngày 19.5, nếu không có ứng cử viên nào giành được hơn 50% số phiếu, Iran sẽ tổ chức vòng đối đầu trực tiếp vào ngày 26.5. Kết quả cuộc thăm dò dư luận cho thấy, ông Rouhani vẫn đang dẫn đầu với khoảng 55% số phiếu ủng hộ. Tuy nhiên, tìm kiếm nhiệm kỳ Tổng thống thứ hai trong cuộc bầu cử năm nay, nhà lãnh đạo theo đường lối thực dụng đối mặt với những chỉ trích mạnh mẽ của phe bảo thủ về những yếu kém trong việc vực dậy nền kinh tế.

Các nhà quan sát cho rằng, kết quả cuộc bầu cử Tổng thống phụ thuộc nhiều vào việc Đại giáo chủ, lãnh tụ tinh thần tối cao Iran “bỏ phiếu” cho ai. Tuy nhiên, nhà lãnh đạo Rouhani vẫn chưa hết hy vọng, bởi trong lịch sử Iran, kể từ năm 1981, chưa từng có Tổng thống đương nhiệm nào thất bại trong việc tìm kiếm thêm một nhiệm kỳ nữa.

Hai vấn đề trọng tâm

Giới quan sát cho biết, hai vấn đề trọng tâm trong cuộc bầu cử năm nay là kinh tế và thỏa thuận hạt nhân. Ông Rouhani coi việc đạt được thỏa thuận hạt nhân là bước ngoặt quan trọng, giúp mở cửa nền kinh tế bị kìm kẹp bởi các lệnh trừng phạt khắc nghiệt của phương Tây trong nhiều thập kỷ trước. Nhà lãnh đạo này từng dự đoán, sau khi các lệnh cấm vận kinh tế Iran được dỡ bỏ, quốc gia Hồi giáo có thể thu hút 50 tỷ USD đầu tư nước ngoài mỗi năm, giúp nền kinh tế đạt tốc độ tăng trưởng 8%. Song, 16 tháng kể từ ngày thỏa thuận hạt nhân có hiệu lực, các mục tiêu này vẫn khá mờ mịt. Các ngân hàng lớn của châu Âu và châu Á vẫn từ chối hợp tác với Iran, trước lo ngại các lệnh trừng phạt liên quan tới vấn đề hạt nhân Iran có thể bị áp đặt trở lại và bầu không khí “căng thẳng” giữa Iran với Mỹ dưới thời Tổng thống Donald Trump.

Theo báo cáo mới nhất của Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF), tăng trưởng trong năm ngoái của Iran đạt 6,6%, nhưng những thay đổi mà thỏa thuận hạt nhân mang lại vẫn không có tác động đến đời sống hàng ngày của người dân Iran, do tỷ lệ thất nghiệp vẫn cao, hiện ở ngưỡng 10,7% năm 2016, theo thống kê của CIA. Trong đó, tỷ lệ thất nghiệp ở thanh niên ở mức 27%, theo báo Financial Times.

Trong khi đó, ông Raisi cam kết sẽ tạo hàng triệu việc làm, nhằm thu hút lá phiếu của những cử tri nghèo. Luật gia 56 tuổi này còn tuyên bố, Iran không cần sự giúp đỡ của nước ngoài và hứa sẽ khôi phục các giá trị của cuộc Cách mạng Hồi giáo 1979.

Tương lai quan hệ Iran - phương Tây

Các nhà quan sát còn cho rằng, cuộc bầu cử Tổng thống sẽ là cuộc bỏ phiếu tín nhiệm của cử tri đối với nhà lãnh đạo Rouhani và thỏa thuận hạt nhân. Ông Rouhani được xem là kiến trúc sư chính trong công trình thỏa thuận hạt nhân lịch sử. Nhà lãnh đạo theo đường lối ôn hòa cũng là người dẫn dắt các nỗ lực bình thường hóa quan hệ với phương Tây.

Cuộc bầu cử Tổng thống ở Iran diễn ra trong bối cảnh quá trình bình thường hóa quan hệ với phương Tây bị chững lại, sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump lên nắm quyền với tuyên bố có thể bãi bỏ thỏa thuận hạt nhân với Iran. Vì vậy, cuộc bầu cử Tổng thống Iran còn có ý nghĩa quyết định tương lại của quan hệ giữa Iran với phương Tây. Nếu ứng cử viên của phe bảo thủ theo đường lối cứng rắn lên nắm quyền, thỏa thuận hạt nhân có thể đối mặt với nguy cơ đổ vỡ, do các nhân vật có ảnh hưởng theo đường lối cứng rằng ở Iran vẫn chỉ trích ông Rouhani nghiêng về phương Tây.  

Nhật An
Xem tin theo ngày:
Quay trở lại đầu trang