QUỐC TẾ
Cập nhật 08:13 | 18/12/2017 (GMT+7)
.

Chiến thắng bầu cử, thất bại chính trị

08:22 | 19/04/2017
Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Recep Tayyip Erdogan tuyên bố chiến thắng trong cuộc trưng cầu dân ý về cải cách Hiến pháp nước này hôm 16.4. Tuy nhiên, với số phiếu phản đối lên đến gần 49%, các chuyên gia cho rằng, ông Erdogan thất bại về chính trị. Thổ Nhĩ Kỳ có thể đang bước vào một giai đoạn bất ổn, chia rẽ nội bộ và cô lập về đối ngoại.

Kết quả cuộc trưng cầu ý dân về sửa đổi Hiến pháp Thổ Nhĩ Kỳ không nằm ngoài dự đoán của giới phân tích. Với 51,4% số phiếu ủng hộ, cánh cửa đã rộng mở đối với Tổng thống đương nhiệm Recep Tayyip Erdogan trong nỗ lực củng cố quyền lực. Phát biểu tại Istanbul, ông Erdogan nhấn mạnh: “Lần đầu tiên trong lịch sử, Thổ Nhĩ Kỳ đã quyết định sự thay đổi quan trọng bằng ý chí của Quốc hội và nhân dân. Lần đầu tiên tiên trong lịch sử của nước Cộng hòa, chúng ta sẽ thay đổi hệ thống cầm quyền thông qua nền chính trị dân sự. Đó là lý do tại sao điều này hết sức quan trọng”.

Kết quả cuối cùng dự kiến được công bố trong vòng 12 ngày nữa. Nếu không có gì thay đổi, ông Erdogan sẽ được trao nhiều quyền lực trong sự lo ngại và chỉ trích về nguy cơ xuất hiện chế độ độc tài. Bởi theo dự luật sửa đổi Hiến pháp được Quốc hội Thổ Nhĩ Kỳ thông qua hồi tháng 2, Tổng thống Erdogan, người sáng lập đảng Công lý và Phát triển (AKP) cầm quyền, có thể tiếp tục nắm giữ cương vị Tổng thống đến năm 2029 với 2 nhiệm kỳ, sau khi nhiệm kỳ hiện tại kết thúc vào năm 2019. Điều đó có nghĩa là sau 2 nhiệm kỳ làm Thủ tướng, 2 nhiệm kỳ làm Tổng thống, ông Erdogan đang tìm kiếm thêm 2 nhiệm kỳ nữa để nâng tổng số thời gian tại nhiệm của mình lên tới 3 thập kỷ. Cùng với những quy định khác cho phép Tổng thống được ban hành các sắc lệnh, ban bố tình trạng khẩn cấp, bổ nhiệm các quan chức nhà nước cấp cao và giải tán Quốc hội, không ít người cho rằng, đây là hành động thâu tóm quyền lực.

Sự chia rẽ của “3 nước Thổ”

Ngay sau khi kết quả được công bố, khoảng 300 người đã thể hiện “nỗi thất vọng bầu cử” bằng cách tuần hành ở khu phố Besiktas, trung tâm Istanbul. Mặc dù chiến thắng đã thuộc về Tổng thống Erdogan, nhưng tại Istanbul, thành trì của đảng AKP cầm quyền, cử tri đã quay lưng với ông Erdogan, người từng là Thị trưởng. Tại quận Besiktas, hơn 80% số cử tri đã bỏ phiếu phản đối kế hoạch cải tổ Hiến pháp.

Không chỉ ở Istanbul, với gần 49% số phiếu phản đối, lực lượng phản đối bản Hiến pháp sửa đổi cũng hùng hậu không kém những lá phiếu ủng hộ. “Tổng thống đã chiến thắng trong bầu cử nhưng thất bại trong chính trị”, nhà nghiên cứu chính trị Thổ Nhĩ Kỳ Ahmet Insel nhận định. “Ông Erdogan đã để mất sự ủng hộ ở những thành phố lớn của Thổ Nhĩ Kỳ mà đứng đầu là Istanbul, thành trì của chính AKP, cũng là trung tâm kinh tế lớn nhất đất nước, thành phố năng động và cởi mở bậc nhất” của quốc gia nằm vắt giữa hai bờ Á - Âu này. Còn nhà bình luận của tờ Cumhuriyet cho rằng: “Cuộc trưng cầu dân ý đã cho thấy rõ ràng về sự tồn tại của “3 nước Thổ” riêng biệt: Một nước Thổ Nhĩ Kỳ thế tục, dân chủ nghị viện, thân châu Âu ở phía Tây và phía Nam và vùng duyên hải; một nước Thổ của người Kurd ở Đông Nam, nơi phần lớn cử tri bỏ phiếu phản đối; và cuối cùng là một nước Thổ bảo thủ với chủ nghĩa cá nhân toàn trị, ủng hộ xu hướng chuyên chế của Tổng thống tập trung ở vùng Anatolie và Biển Đen”. Sự nứt vỡ của Thổ Nhĩ Kỳ theo bản đồ bầu cử sẽ đưa đến những mâu thuẫn và phản kháng khi “phần Thổ Nhĩ Kỳ hiện đại, tiến bộ, cởi mở và phát triển về kinh tế” buộc phải đặt dưới những luật lệ và sự quản lý của “một nước Thổ kém phát triển hơn, kém cởi mở hơn nếu không muốn nói là bảo thủ”, nhà bình luận của tờ Hürriyet Daily News cho biết.

Rạn nứt với EU

Về phương diện đối ngoại, kết quả trên có thể làm gia tăng rạn nứt giữa Thổ Nhĩ Kỳ và Liên minh châu Âu, xuất phát từ nỗi lo Ankara đang trượt dài về phía chế độ chuyên quyền. Không có gì khó hiểu khi Liên minh châu Âu (EU) và Hội đồng châu Âu kêu gọi xã hội Thổ Nhĩ Kỳ đối thoại và đồng thuận trong khi thận trọng tiếp nhận kết quả cuộc trưng cầu dân ý. “Với kết quả sát sao, lãnh đạo Thổ Nhĩ Kỳ cần thận trọng xem xét những bước đi kế tiếp” - Tổng Thư ký Hội đồng châu Âu Thorbjorn Jagland khuyến cáo.

Hiện rất khó để dự đoán phản ứng của Tổng thống Erdogan sau cuộc trưng cầu dân ý. Một số cho rằng, nhiều khả năng ông sẽ nhũn nhặn hơn bởi dù ít dù nhiều, chiến thắng cũng đã thuộc về ông. Nhưng cho đến nay chưa xuất hiện bất kỳ dấu hiệu nào theo hướng này. Trái lại, chỉ vài phút sau khi kết quả bỏ phiếu được công bố, ông Erdogan đã có bài phát biểu “nhắc nhở” về ý định tổ chức một trưng cầu dân ý mới nhằm khôi phục án tử hình. Trước đây, châu Âu từng tuyên bố bất kỳ quyết định khôi phục án tử hình nào của Thổ Nhĩ Kỳ sẽ là hành động “đoạn tuyệt với những giá trị châu Âu”. Đó là giới hạn đỏ cho tiến trình đàm phán gia nhập Liên minh của Thổ Nhĩ Kỳ. Vậy nhưng, giới hạn đó đã được chính ông Erdogan tuyên bố ngay sau khi giành chiến thắng trong trưng cầu dân ý, báo hiệu một mối quan hệ không suôn sẻ giữa Ankara và Brussels trong tương lai.

Ông Erdogan cũng ngay lập tức triệu tập cuộc họp Hội đồng An ninh trong tối 17.4 để kéo dài Lệnh tình trạng khẩn cấp, được áp đặt sau cuộc đảo chính bất thành hồi tháng 7.2016, điều mà EU cũng không hài lòng. Trong suốt thời gian áp dụng sắc lệnh này, khoảng hơn 43.000 người đã bị bắt, hơn 100.000 công chức đã bị sa thải và hàng trăm cơ quan thông tấn, báo chí bị đóng cửa.

Có vẻ như sóng gió mới chỉ bắt đầu nếu ông Erdogan không khôn khéo để tránh đẩy đất nước vào một thời kỳ hỗn loạn mới trong khi cắt đứt cây cầu vốn lỏng lẻo nối với châu Âu

Quỳnh Vũ
Xem tin theo ngày:
Quay trở lại đầu trang