QUỐC TẾ
Cập nhật 08:49 | 18/10/2017 (GMT+7)
.
TRƯNG CẦU DÂN Ý SỬA ĐỔI HIẾN PHÁP THỔ NHĨ KỲ

Bắt buộc chiến thắng ?

08:57 | 14/04/2017
Đánh dấu 20 năm ngày mất của Alparslan Turkes, tác giả của chủ nghĩa dân tộc hiện đại Thổ Nhĩ Kỳ và cũng là người sáng lập đảng Phong trào dân tộc (MHP) thuộc phe đối lập, Tổng thống Recep Tayyip Erdogan đã đến thăm mộ của bậc tiền bối tại Ankara. Theo giới chuyên gia, hành động này không chỉ mang tính biểu tượng mà còn kèm theo thông điệp rõ ràng khi gắn với cuộc trưng cầu ý dân về trao thêm quyền hạn cho Tổng thống đương nhiệm, dự kiến diễn ra vào ngày 16.4 tới.

Động thái bất ngờ

Cho tới khi qua đời năm 1997, Turkes vẫn là chính khách có tầm ảnh hưởng lớn đối với MHP, chính đảng ông thành lập năm 1969. Ông được coi là biểu tưởng cho chủ nghĩa dân tộc đương đại của Thổ Nhĩ Kỳ và có vai trò lớn trong cuộc đảo chính quân sự năm 1960, dẫn tới sự sụp đổ của chính quyền Thủ tướng Adnan Menderes, một trong những thần tượng của Tổng thống đương nhiệm Erdogan. Vì vậy, việc ông Erdogan đến viếng mộ nhân vật này là động thái gây bất ngờ khi hiện tại, MHP là chính đảng đối lập với đảng Phát triển và công lý (AKP) có gốc rễ Hồi giáo của Tổng thống Erdogan. Tuy nhiên, khi đặt trong bối cảnh an ninh và chính trị chung tại Thổ Nhĩ Kỳ hiện nay, động thái này là không quá khó hiểu.

Theo giới chuyên gia, những chính khách theo đường lối dân tộc cực đoan như MHP nắm trong tay quyền quyết định đối với tương lai của Tổng thống Erdogan, người đang nỗ lực có thêm quyền hạn sau cuộc trưng cầu ý dân vào cuối tuần này. Samim Akgonul, chuyên gia thuộc Trung tâm Quốc gia Pháp về nghiên cứu khoa học, nhận định lá phiếu của những chính khách này có ý nghĩa quan trọng đối với hệ thống hành pháp của Thổ Nhĩ Kỳ, trong đó Tổng thống giữ vai trò tối cao. Trong khi tình trạng chia rẽ trong chính giới, đặc biệt là các phe phái đối lập về kế hoạch sửa đổi hiến pháp của chính quyền là khá rõ ràng, mỗi lá phiếu ủng hộ đều rất quan trọng. Vì thế, có thể nói, động thái của ông Erdogan đã cho thấy những tính toán thực dụng.

Theo các cuộc thăm dò trước vòng bỏ phiếu, khoảng 51 - 52% cử tri Thổ Nhĩ Kỳ đồng ý với kế hoạch sửa đổi Hiến pháp. So với kết quả hồi tháng 3, tỷ lệ ủng hộ tăng thêm 2%. Trong khi đó, khoảng 8% cử tri vẫn lưỡng lự. Ngoài cử tri trong nước, cử tri gốc Thổ Nhĩ Kỳ đang cư trú tại một số nước châu Âu như Đức, Hà Lan, Bỉ... cũng sẽ tham gia bỏ phiếu.

Hồi tháng 2.2017, Quốc hội Thổ Nhĩ Kỳ đã thông qua dự luật sửa đổi Hiến pháp. Để chính thức có hiệu lực, dự luật này còn phải được sự chấp thuận của người dân thông qua trưng cầu dân ý. Dự luật sửa đổi Hiến pháp này mở đường cho ông Tayyip Erdogan, người sáng lập AKP năm 2001, tiếp tục nắm giữ cương vị Tổng thống đến năm 2029 với 2 nhiệm kỳ theo quy định mới, sau khi nhiệm kỳ hiện tại kết thúc vào năm 2019. Dự luật cũng cho phép Tổng thống được ban hành các sắc lệnh, ban bố tình trạng khẩn cấp, bổ nhiệm các quan chức nhà nước cấp cao và giải tán Quốc hội. Những người ủng hộ coi dự luật này là sự bảo đảm cho sự ổn định chính trị của Thổ Nhĩ Kỳ trong giai đoạn biến động hiện nay, trong khi phe đối lập tố cáo đây là hành động thâu tóm quyền lực của Tổng thống Erdogan.


Poster kêu gọi ủng hộ kế hoạch sửa đổi Hiến pháp của Tổng thống Erdogan

Yếu tố hoàn cảnh

Ông Erdogan trở thành Tổng thống năm 2014 sau 2 nhiệm kỳ giữ chức Thủ tướng. Ông đang tìm cách nắm giữ thêm 2 nhiệm kỳ Tổng thống nữa thông qua sửa đổi Hiến pháp. Điều này bị phương Tây chỉ trích là có nguy cơ đặt quyền lực của luật pháp đứng sau các khuynh hướng độc đoán, đồng thời có thể đẩy quốc gia Á-Âu này vào vòng xoáy bất ổn trong bối cảnh Thổ Nhĩ Kỳ phải đối mặt với mối đe dọa an ninh nghiêm trọng. Trong năm 2016, thành phố Istanbul, Thủ đô Ankara và nhiều thành phố khác của Thổ Nhĩ Kỳ đã phải hứng chịu nhiều cuộc tấn công do các tay súng thánh chiến và các nhóm vũ trang người Kurd thực hiện, làm hàng trăm binh sĩ và dân thường thiệt mạng.

Ngoài những bất ổn về an ninh, Thổ Nhĩ Kỳ cũng đối mặt với khó khăn về kinh tế. Ngành du lịch, vốn được coi là mũi nhọn trong phát triển kinh tế, cũng đang chịu thiệt hại nặng nề do tình trạng bất ổn. Các nhà phân tích cảnh báo, các chỉ số vẫn có khả năng đi theo chiều hướng tiêu cực bởi Thổ Nhĩ Kỳ đang tồn tại quá nhiều vấn đề cần giải quyết. Thêm vào đó, Thổ Nhĩ Kỳ còn gặp bế tắc trong xử lý cuộc khủng hoảng di cư cùng với mối quan hệ không còn “mặn nồng” với Mỹ và EU sau cuộc đảo chính bất thành.

Với hàng loạt rắc rối bủa vây, việc giành thế thắng trong trưng cầu ý dân về sửa đổi Hiến pháp lần này là điều bắt buộc đối với ông Erdogan.

Thành An
Xem tin theo ngày:
Quay trở lại đầu trang