Giai đoạn cuối triều ảm đạm

Theo kết quả sơ bộ của cuộc bầu cử Quốc hội Iran, phe cánh của Đại giáo chủ Khamenei đang chiếm ưu thế sau khi giành thắng lợi tại một số khu vực bầu cử. Trong số 3.400 ứng cử viên cạnh tranh để giành ghế tại Quốc hội gồm 290 ghế, hiện 135 ứng cử viên đã trúng cử, chủ yếu ở các đơn vị bầu cử nhỏ, trong số này có nhiều gương mặt “độc lập” chưa từng được biết đến. Ngoài ra, Chủ tịch Quốc hội vừa mãn nhiệm Ali Larijani, một trong những đối thủ của Tổng thống Ahmadinejad, đã tái đắc cử tại thành phố linh thiêng Qom.

Phe của Tổng thống Ahmadinejad thua trong cuộc bầu cử Quốc hội vừa qua
	Nguồn: asianewws

Trong khi đó, một số nhân vật đương nhiệm nổi tiếng ủng hộ chính phủ đã bị đánh bại tại nhiều tỉnh. Em gái Tổng thống, bà Parvin Ahmadinejad lần đầu tiên ra tranh cử và đã thất bại tại quê hương Garmsar, phía Nam thủ đô Tehran. Một số gương mặt cải cách cũng không được tái đắc cử, kể cả thủ lĩnh của phe cải cách Mohammad Reza Tabesh. Các phong trào cải cách chính, chiếm 60/290 ghế trong Quốc hội khóa vừa mãn nhiệm, đã tẩy chay cuộc bầu cử này. Bộ trưởng Nội vụ Iran Mostafa Mohammad Najjar cho biết theo ước tính sơ bộ, tỷ lệ cử tri tham gia bỏ phiếu đạt 64% trên cả nước, song đây chưa phải là con số cuối cùng. Riêng tại thủ đô Tehran, tỷ lệ này là 48%, cao hơn con số 30% trong cuộc tổng tuyển cử năm 2008.

Theo các nhà phân tích, bất chấp chiến thắng thuộc về phe nào, kết quả bầu cử sẽ không làm thay đổi các chính sách lớn của Iran, đặc biệt liên quan đến chương trình hạt nhân của nước này. Tuy nhiên, cuộc bỏ phiếu này sẽ củng cố vị thế của ông Khamenei trước cuộc bầu cử tổng thống Iran tới đây và báo trước giai đoạn tổng thống “vịt què” (thuật ngữ chỉ Tổng thống sắp mãn nhiệm không còn ảnh hưởng). Việc các đồng minh của ông Ahmadinejad không giành được thành tích tốt, chính khách này đã bị rơi vào thế “bó chân buộc tay” trong thời gian cầm quyền còn lại của mình.

Thực tế, sự đối đầu giữa hai chính khách hàng đầu tại Iran này đã âm ỉ từ năm 2009, khi Tổng thống Ahmadinejad tái đắc cử nhiệm kỳ thứ hai và muốn gạt bỏ Đại giáo chủ Khamenei khỏi hệ thống chính trị phức tạp của nước này - vốn thường do nhà lãnh đạo tinh thần tối cao nắm toàn quyền kể từ khi CH Iran được thành lập. Phe trung thành với Đại giáo chủ Khamenei cáo buộc tổng thống tự tham gia các vấn đề chính trị thần quyền vốn theo truyền thống là thuộc “phạm trù” của nhà lãnh đạo tinh thần tối cao. Ngoài ra, một liên minh các thể chế gồm lực lượng Vệ binh Cách mạng Iran, các giáo sĩ quyền lực, các thương gia và chính khách theo đường lối cứng rắn có ảnh hưởng, đã đoàn kết với nhau để ngăn chặn cơ hội thắng cử của các đồng minh của Tổng thống Ahmadinejad. Một cuộc tranh giành ảnh hưởng và quyền lực thật sự đang diễn ra giữa hai chính khách hàng đầu này của Iran khi gần đây, một số nhân vật thân cận của Tổng thống Iran bị điều tra hay bị kết án tù vì các tội “có thái độ đi trệch với đường lối tôn giáo”, biển thủ công quỹ, hay tội “chửi rủa lãnh đạo tối cao” hay đi ngược với “giá trị Hồi giáo và đạo đức”...

Sau bầu cử, ông Ahmadinejad sẽ bị triệu tới Quốc hội để điều tra về cách thức xử lý nền kinh tế, công khai coi thường Đại giáo chủ Khamenei và trả lời những câu hỏi về một vụ bê bối ngân hàng nhiều tỷ USD có liên quan đến các quan chức trong chính quyền của ông. Đây sẽ là lần đầu tiên trong lịch sử nước CH Hồi giáo, Tổng thống Iran bị buộc phải giải trình trước Thượng viện trong vòng một tháng nếu không sẽ bị miễn chức. Nhiều khả năng Tổng thống Ahmadinejad có thể bị luận tội. Ngoài việc quản lý kinh tế yếu kém do các lệnh trừng phạt của quốc tế, Tổng thống Iran phải giải trình một số vấn đề khác như có ý định vượt quá quyền hạn và cản trở các quyết định của giáo chủ. Theo lời nhận xét của một nhà chính trị với tờ nhật báo Le Figaro của Pháp thì “đây chính là lời cảnh báo rất rõ ràng cho đứa con cưng cũ của Đại giáo chủ Khamenei”.

Bầu cử Quốc hội đã cho thấy một bàn cờ chính trị đã quá rõ ràng. Quyền lực của Tổng thống Ahmadinejad chắc chắn sẽ bị hạn chế và phần còn lại của nhiệm kỳ sẽ không sáng sủa. Trong khi đó, Đại giáo chủ Khamenei có thể tận dụng cơ hội và tùy theo tình hình để thực hiện ngay dự án của ông là hủy bỏ bầu cử tổng thống theo kiểu phổ thông đầu phiếu.

Tuy nhiên, theo nhận định của một chuyên gia thuộc trường Đại học Paris 7, căng thẳng giữa hai người cũng chưa đến mức trầm trọng. Chừng nào Đại giáo chủ Khamenei chưa tìm ra được người nào để thay thế, thì ông ta sẽ không được lợi lộc gì khi bỏ rơi Ahmadinejad. Bởi lẽ, trong con mắt của lãnh tụ tinh thần này, những người theo xu hướng cải cách là một mối nguy cho tương lai của nước CH Hồi giáo. Trong bối cảnh áp lực quốc tế, Tổng thống hiện tại vẫn là người đại diện đáng tin cậy nhất cho ông ta đối với nước ngoài.