DIỄN ĐÀN ĐBND
Cập nhật 19:05 | 14/10/2019 (GMT+7)
.
Chính sách và cuộc sống

Bao giờ mới tham gia được chuỗi giá trị?

08:16 | 11/07/2019

Làm thế nào để doanh nghiệp Việt Nam có thể tham gia được vào chuỗi giá trị của các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (FDI)? Câu hỏi đã được đặt ra gần 30 năm trước khi nước ta bắt đầu thực hiện chủ trương thu hút FDI. Dù vậy, cho đến nay, khi Việt Nam đã trở thành điểm đến hấp dẫn của các nhà đầu tư nước ngoài, khi không gian hội nhập kinh tế quốc tế của Việt Nam đang mở rộng hơn bao giờ hết với nhiều hiệp định thương mại tự do thế hệ mới được ký kết gần đây thì câu hỏi trên vẫn tiếp tục được đặt ra, thậm chí còn khiến các nhà hoạch định chính sách “đau đầu” hơn bởi bây giờ, chuỗi giá trị mà doanh nghiệp Việt cần hướng tới không chỉ là của các doanh nghiệp FDI đầu tư vào Việt Nam mà còn phải là chuỗi giá trị toàn cầu.

Báo cáo điều tra năng lực cạnh tranh cấp tỉnh (PCI) 2018 của Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam cho thấy, rất ít doanh nghiệp tư nhân trong nước tham gia các chuỗi giá trị toàn cầu, hoặc chỉ ở phạm vi là nhà cung cấp hàng hóa, dịch vụ cho các doanh nghiệp FDI đang hoạt động tại nước ta, hay dưới hình thức xuất khẩu cho bên thứ ba là các doanh nghiệp tham gia chuỗi giá trị toàn cầu. Những người thực hiện điều tra PCI 2018 cho rằng, đây là điều khá ngạc nhiên, bởi sự hiện diện của các chuỗi giá trị toàn cầu tại nước ta hiện nay rất rõ, thậm chí nhiều nhà phân tích còn bắt đầu nhìn nhận Việt Nam như là một trong những “công xưởng sản xuất” lớn của châu Á.

Dù rất đáng tiếc nhưng đây lại là thực tế đã được cảnh báo từ lâu. Quy mô thương mại của nước ta hiện nay tương đương hơn 200% tổng sản phẩm quốc nội. Các chuỗi giá trị toàn cầu tạo ra khoảng 50-60% tổng giá trị gia tăng của Việt Nam. Nhưng hầu hết hoạt động kinh tế này lại phụ thuộc vào hoạt động của các doanh nghiệp FDI. Các con số đã chứng minh điều này: năm 2018, dòng vốn đầu tư nước ngoài vào nước ta chiếm 23,4% tổng nguồn vốn đầu tư, tăng mạnh so với các năm trước; tổng vốn FDI chiếm tới hơn 60% tổng GDP nước ta năm 2017, tăng mạnh so với tỉ lệ 28% giai đoạn cuối thập niên 1990. Khu vực FDI đã và đang đóng vai trò quan trọng trong tiến trình chuyển đổi kinh tế của nước ta, thể hiện qua đóng góp đáng kể của khu vực này về sản lượng và tạo việc làm. Quan trọng hơn, FDI chiếm khoảng 80% hoạt động sản xuất xuất khẩu và 72% tổng kim ngạch xuất khẩu quốc gia. Nhưng khu vực kinh tế tư nhân trong nước mới chỉ chiếm tỉ lệ rất khiêm tốn trong hoạt động chuỗi cung ứng. Cụ thể là, chỉ có 21% doanh nghiệp vừa và nhỏ nước ta tham gia chuỗi giá trị toàn cầu, thấp hơn nhiều so với tỉ lệ 46% tại các nước thành viên ASEAN láng giềng. Đó cũng là lý do vì sao dù chủ trương nhất quán của Nhà nước là không phân biệt doanh nghiệp nội địa và doanh nghiệp FDI, coi thành công của doanh nghiệp FDI là thành công của nền kinh tế Việt Nam nhưng Kỳ họp nào cũng vậy, vẫn luôn có những ĐBQH đau đáu với câu hỏi: làm thế nào để giảm bớt sự phụ thuộc của nền kinh tế vào khu vực FDI? Làm thế nào để doanh nghiệp nội địa tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị của các doanh nghiệp FDI và xa hơn là chuỗi giá trị toàn cầu?

Câu trả lời trước hết chính là phải làm cho doanh nghiệp trong nước ngày càng “phổng phao” lên, lớn mạnh hơn và có khát vọng vươn ra khỏi thị trường nội địa - vốn dĩ khiến doanh nghiệp có cảm giác “an toàn” hơn là thị trường quốc tế. Ở góc độ điều hành vĩ mô, cải thiện sự tham gia của khu vực tư nhân trong nước vào chuỗi giá trị toàn cầu cũng đã trở thành ưu tiên chính sách đối với các cấp lãnh đạo trung ương và địa phương. Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc đã nêu rất rõ quan điểm “Việt Nam đặt mục tiêu nâng cấp và dịch chuyển lên nấc thang cao hơn của chuỗi giá trị toàn cầu, tăng cường sự liên kết giữa doanh nghiệp Việt Nam và doanh nghiệp FDI”. Nhiều đề xuất, sáng kiến đã được các chuyên gia gợi mở, khuyến nghị với Chính phủ để giải bài toán hóc búa này nhưng cần nhiều hơn nữa “bàn tay” của Nhà nước với vai trò là “bà mối” cho doanh nghiệp nội địa và doanh nghiệp FDI với những chính sách liên kết cụ thể cho từng lĩnh vực. Cơ quan quản lý nhà nước có lẽ cần phải làm nhiều hơn, thậm chí là “cầm tay chỉ việc” cho doanh nghiệp nội địa có thể tham gia vào những khâu nào, công đoạn nào của chuỗi giá trị với các doanh nghiệp FDI, từ đó hỗ trợ và thúc đẩy mối liên kết này bằng những cơ chế, chính sách cụ thể. 

Nguyễn Bình
Xem tin theo ngày:
Ý KIẾN CHUYÊN GIA
11:33 19/02/2018
Kiến nghị cử tri được “ghi nhận” nhưng chưa giải quyết dứt điểm, Phó Chủ tịch HĐND tỉnh Sơn La Nhâm Thị Phương cho rằng, cần xác định việc giải quyết, trả lời đầy đủ, đúng thời hạn các kiến nghị của cử tri là một trong những tiêu chí đánh giá hoàn thành nhiệm vụ; tạo sức ép, buộc từng ngành, cấp chủ động, năng động thực hiện đúng, đủ và kịp thời.
Quay trở lại đầu trang