DIỄN ĐÀN ĐBND
Cập nhật 19:39 | 27/06/2019 (GMT+7)
.
Chính sách và cuộc sống

“Dinh dưỡng” của “tham nhũng vặt”!

07:33 | 13/01/2019
5 ngày trước khi kết thúc năm 2018, Thủ tướng Chính phủ đã ký Quyết định phê duyệt Đề án văn hóa công vụ nhằm hình thành phong cách ứng xử, lề lối làm việc chuẩn mực của đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức, bảo đảm tính chuyên nghiệp, trách nhiệm, năng động, minh bạch, hiệu quả trong hoạt động thực thi nhiệm vụ, công vụ, đáp ứng nhu cầu phục vụ nhân dân, xã hội. Có lẽ đây cũng là lần đầu tiên, trong một văn bản chính thức về văn hóa công vụ đã đề cập đến vấn đề vừa “nóng hổi” vừa “âm ỉ” suốt thời gian qua, đó là, “tham nhũng vặt”.

Chưa đầy nửa tháng sau khi Đề án trên được phê duyệt, mới đây, Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), Tổng cục Hải quan vừa công bố Báo cáo mức độ hài lòng của doanh nghiệp về thực hiện các thủ tục hành chính trong xuất nhập khẩu. Sau 3 năm, tỷ lệ doanh nghiệp xuất nhập khẩu phải chi trả các khoản chi phí không chính thức khi thực hiện các thủ tục hải quan, thủ tục chuyên ngành giảm từ 28% (năm 2015) xuống còn 18% (2018). Báo cáo của VCCI và Tổng cục Hải quan cũng đã nêu, có đến 15% doanh nghiệp khẳng định sẽ bị “phân biệt đối xử” nếu không trả chi phí chính thức ngoài quy định. Vậy là, mỗi năm, tỷ lệ doanh nghiệp xuất nhập khẩu phải chi trả các khoản chi phí không chính thức khi thực hiện các thủ tục hải quan, thủ tục chuyên ngành giảm khoảng 3%. Đấy mới chỉ là với hơn 2.800 doanh nghiệp tham gia khảo sát. Ở bình diện rộng hơn, những con số này có thể còn nhức nhối hơn nữa. Như hồi tháng 6.2018, VCCI từng công bố cứ 10 doanh nghiệp đang hoạt động thì có đến 6 doanh nghiệp phải chi trả chi phí không chính thức. Hay năm 2017, tỷ lệ này là 59%, trong đó, có tới 9,8% trong số này cho biết đã phải chi trả hơn 10% doanh thu cho các chi phí “ngầm”…

Tất nhiên, khó mà biết được có hay không những doanh nghiệp dù đã trả lời không “lót tay”, không chi phí “gầm bàn” nhưng thực tế lại không phải vậy bởi một thực tế đã được ĐBQH Trần Hồng Hà (Vĩnh Phúc) cảnh báo trên diễn đàn của Quốc hội, tham nhũng vặt vẫn ngang nhiên tồn tại nhưng người dân và doanh nghiệp không dám đấu tranh, phê phán, tố cáo hành vi tiêu cực vì sợ đụng chạm, bị trù dập, bị gây khó khăn, ảnh hưởng đến công việc của chính họ.

Cần lưu ý thêm rằng, giai đoạn 2015 - 2018, đặc biệt là hai năm 2017 - 2018 cũng chính là giai đoạn cải cách mạnh mẽ nhất, quyết liệt nhất về môi trường đầu tư kinh doanh, về thủ tục hành chính với tuyên bố của Thủ tướng về xây dựng Chính phủ kiến tạo, hành động, phục vụ và liêm chính. Nhưng những kết quả “khiêm nhường” trong việc cắt giảm chi phí không chính thức, hay nói rộng hơn là “tham nhũng vặt” trong bộ máy hành chính như vậy cũng đã cho thấy, cách thức, biện pháp để xử lý tình trạng này vừa qua hoàn toàn chưa hiệu quả, nếu không muốn nói rằng, chúng ta kê chưa đúng đơn thuốc.

Vì sao chi phí ngầm, “tham nhũng vặt” vẫn tồn tại? Nhiều người cho rằng, là bởi mức lương của cán bộ, công chức quá thấp. Nếu đúng là vậy thì chắc rằng giải pháp tăng lương sẽ giải quyết được vấn đề. Nhưng hẳn nhiên không đơn giản như thế. Vì thu nhập - xét đến cùng, biết bao nhiêu mới là đủ để ngăn chặn lòng tham của con người? Cốt lõi vẫn là bởi sự thiếu minh bạch trong các thủ tục hành chính; sự yếu thế của người dân trong mối quan hệ với cơ quan công quyền; trách nhiệm giải trình của cán bộ, công chức còn quá thấp; sự giám sát, xử lý vi phạm của cơ quan chức năng đối với các hành vi vi phạm của cán bộ, công chức còn chậm chạp, chưa thực sự quyết liệt khiến người dân có tâm lý “chờ được vạ thì má đã sưng”, thà chấp nhận “bôi trơn cho được việc” còn hơn là phản ánh và yêu cầu xử lý các hành vi vi phạm của cán bộ, công chức.

Các chuẩn mực về văn hóa công vụ, trong đó có việc nói không với tham nhũng vặt, muốn thực thi được nhất định phải dựa trên một nền tảng pháp lý chặt chẽ với trụ cột chính là bảo đảm tối đa tính công khai, minh bạch trong hoạt động của cơ quan quản lý nhà nước. Một bộ máy hành chính vẫn còn rườm rà với những bộ phận dư thừa chậm được cắt bỏ, tinh gọn. Những cán bộ công chức không bị kiểm soát bởi một chế độ trách nhiệm giải trình minh bạch với chế tài và kỷ luật “thép”. Những công cụ giám sát của người dân và doanh nghiệp dù không thiếu nhưng hiệu quả rất nửa vời… “Dinh dưỡng” của “tham nhũng vặt” chính là đó?!

Nguyễn Bình
Xem tin theo ngày:
Ý KIẾN CHUYÊN GIA
11:33 19/02/2018
Kiến nghị cử tri được “ghi nhận” nhưng chưa giải quyết dứt điểm, Phó Chủ tịch HĐND tỉnh Sơn La Nhâm Thị Phương cho rằng, cần xác định việc giải quyết, trả lời đầy đủ, đúng thời hạn các kiến nghị của cử tri là một trong những tiêu chí đánh giá hoàn thành nhiệm vụ; tạo sức ép, buộc từng ngành, cấp chủ động, năng động thực hiện đúng, đủ và kịp thời.
Quay trở lại đầu trang