DIỄN ĐÀN ĐBND
Cập nhật 20:13 | 25/06/2019 (GMT+7)
.
Báo chí trước cuộc cách mạng công nghiệp 4.0

Dám thay đổi để bước vào “thời đại vàng”

08:07 | 09/01/2019
Báo chí đang đứng trước nhiều thách thức, nhưng cũng là cơ hội để đổi mới và phát triển. Theo nhiều chuyên gia, dù phải đứng trước cuộc cạnh tranh gay gắt từ mạng xã hội, bê bối tin giả đang ngày càng khó kiểm soát, thì đây vẫn là “Thời đại Vàng” của báo chí. Những người sáng tạo nội dung đang có nhiều công cụ hơn bao giờ hết để kể chuyện một cách hoàn thiện và có tính thuyết phục, sinh động hơn. Nhưng, “Thời đại Vàng” chỉ đến với những cơ quan báo chí biết sử dụng các công cụ và nền tảng mới để bắt kịp tốc độ thích nghi công nghệ mới của chính độc giả; dám thay đổi.

Báo chí đang bị mạng xã hội chi phối, lấn át

Mới đây tại Hội nghị báo chí toàn quốc tổng kết công tác năm 2018, triển khai nhiệm vụ năm 2019, nhiều đại biểu dành sự quan tâm đến xu hướng phát triển báo chí trong bối cảnh cuộc Cách mạng Công nghiệp 4.0. Theo đó, xu hướng báo chí công nghệ đang trở nên thịnh hành, phổ biến nhờ các thiết bị điện thoại thông minh, tivi thông minh với nhiều tính năng ưu việt đã làm thay đổi thói quen của người dùng, dịch chuyển từ đọc, nghe, xem theo phương thức truyền thống như tivi, báo giấy sang lựa chọn khác như qua thiết bị di động, máy tính bảng.

Việc đọc, nghe, xem báo chí trực tuyến cũng dịch chuyển từ thụ động sang chủ động. Ước tính đến tháng 1.2018, tại Việt Nam số người sử dụng internet là 64 triệu người/96,02 triệu người dân. Số lượng người sử dụng website Baomoi.com - website tổng hợp thông tin tiếng Việt hoàn toàn được điều khiển tự động bởi máy tính, ngày càng tăng. Lượt truy cập baomoi.com đang đứng thứ hạng 798 toàn cầu, tại Việt Nam là thứ hạng thứ 16, với thời gian truy cập trung bình/lượt truy cập là 6 phút 8 giây.

Trong xu thế chuyển dịch mới, báo chí bị chính các trang mạng xã hội chi phối, lấn át. Mạng xã hội có ưu điểm là thông tin được cập nhật vô cùng nhanh chóng, đa dạng, phong phú. Mạng xã hội có thể được sử dụng như một cách thức để báo chí thiết lập những mối quan hệ, lắng nghe ý kiến của công chúng. Bản thân cơ quan báo chí cũng sử dụng mạng xã hội như công cụ để thu thập thông tin gắn bó, gần gũi với cuộc sống hàng ngày, với địa phương của công chúng. Tận dụng ưu thế tính năng “chia sẻ”, “bình luận” và “lan truyền” của truyền thông xã hội, nhiều cơ quan báo chí lập fanpage trên mạng xã hội để chuyền tải các bài viết trên báo chí theo cách tiếp cận mới, phù hợp với nhu cầu của độc giả trẻ tuổi, vừa tiếp nhận phản hồi của độc giả về nội dung bài viết một cách nhanh chóng, từ đó nắm bắt sự quan tâm của độc giả đối với nội dung phản ánh. Tuy nhiên, báo chí bị truyền thông xã hội vượt mặt trong việc cung cấp thông tin đến độc giả. Bởi nhờ được cập nhật liên tục những công cụ, tính năng công nghệ mới, mạng xã hội ngày càng nâng cao khả năng truyền thông của mình, khiến báo chí mất dần vị thế độc quyền của mình trên phương diện này. Thậm chí, có lúc vượt trội hơn cơ quan báo chí về độ nhanh nhạy, cập nhật thông tin, cả sự quan tâm của độc giả, đặc biệt trong các vấn đề vụ việc nhạy cảm, phức tạp.

Thách thức là cơ hội

Một xu hướng khác là trí tuệ nhân tạo đang nhanh chóng phổ biến trong cuộc sống. Trí tuệ nhân tạo bắt đầu được sử dụng rộng rãi ở các tòa soạn trên thế giới, từ các cơ quan báo chí lớn của Mỹ, châu Âu, Nhật Bản, Hàn Quốc cho đến các quốc gia đang phát triển như Brazil, Argentina. Khoảng giữa năm 2016, Washington Post từng tung ra công nghệ trí tuệ nhân tạo Heliograf để tạo ra các bản tin do robot viết. Hãng AP cũng từng dùng robot để đưa tin và giải phóng 20% số thời gian của phóng viên viết tin bài về hoạt động của doanh nghiệp. USA Today sử dụng Wibbitz, một phần mềm trí tuệ nhân tạo, để tạo các đoạn video ngắn. Công cụ này chọn một câu chuyện trình bày dưới dạng văn bản, rút gọn nó, thu thập hình ảnh hoặc video, thậm chí thêm cả lời bình… Những tiến triển này khiến người làm báo lo sợ trí tuệ nhân tạo sẽ làm cho họ mất việc.

 Song, nếu như máy tính giúp phân tích lượng dữ liệu khổng lồ hỗ trợ kịp thời cho các phóng sự điều tra, thì máy tính cũng do con người lập trình, có những lỗi logic và có khả năng dẫn đến kết luận sai lầm. Trí tuệ nhân tạo cũng đặt ra vấn đề về đạo đức người làm báo. Nhà báo Paul Chadwick của The Guardian từng viết “những phần mềm có khả năng tư duy đang ngày càng hữu ích nhưng chưa chắc nó đã thu thập và xử lý thông tin một cách có đạo đức”. Nếu không thể xử lý những vấn đề đạo đức, trí tuệ nhân tạo có thể khiến báo chí suy tàn. Nếu không vì mục tiêu cao đẹp là phụng sự độc giả và xây dựng một xã hội tốt đẹp hơn, không có những quy trình minh bạch cộng với sự giám sát của công chúng, báo chí sẽ tự đánh mất lòng tin của độc giả, khán thính giả.

Mặc dù đứng trước cuộc cạnh tranh gay gắt từ mạng xã hội, bê bối tin giả đang ngày càng khó kiểm soát, giữa cơn bão phát triển công nghệ truyền thông mới, nhiều chuyên gia khẳng định, đây vẫn là “Thời đại vàng” của báo chí. Những người sáng tạo nội dung đang có nhiều công cụ hơn bao giờ hết để kể chuyện một cách hoàn thiện và có tính thuyết phục, sinh động hơn. Nhưng thời đại vàng chỉ đến với những cơ quan báo chí biết sử dụng các công cụ và nền tảng mới để bắt kịp tốc độ thích nghi công nghệ mới của chính độc giả. Thời đại vàng sẽ chỉ là vàng với những cơ quan báo chí dám thay đổi, những tờ báo lưỡng lự, chậm chân sẽ phải thu hẹp và nhiều tờ báo sẽ không tồn tại.

Ở góc độ là cơ quan định hướng tuyên truyền, Phó Trưởng ban Tuyên giáo Trung ương Lê Mạnh Hùng cũng nhấn mạnh, cơ quan báo chí cần bắt kịp xu thế, nắm bắt xu hướng, khai thác tối đa nền tảng internet để phát triển báo chí theo mô hình tòa soạn hội tụ, tích hợp đa phương tiền, truyền dẫn đa nền tảng. Nghiên cứu xu hướng phát triển, đẩy mạnh đưa sản phẩm báo chí của mình lên các thiết bị di động, coi mạng xã hội là một đối tượng để cạnh tranh về thông tin, nhưng đồng thời cũng phải chủ động phối hợp, cung cấp thông tin tích cực trên mạng xã hội và trên môi trường internet nhằm tạo ra sự cộng hưởng, lan tỏa thông tin trên báo chí. Báo chí đang đứng trước thách thức lớn chưa từng có, nhưng thách thức cũng là cơ hội để đổi mới, phát triển.

Anh Thảo
Xem tin theo ngày:
Ý KIẾN CHUYÊN GIA
11:33 19/02/2018
Kiến nghị cử tri được “ghi nhận” nhưng chưa giải quyết dứt điểm, Phó Chủ tịch HĐND tỉnh Sơn La Nhâm Thị Phương cho rằng, cần xác định việc giải quyết, trả lời đầy đủ, đúng thời hạn các kiến nghị của cử tri là một trong những tiêu chí đánh giá hoàn thành nhiệm vụ; tạo sức ép, buộc từng ngành, cấp chủ động, năng động thực hiện đúng, đủ và kịp thời.
Quay trở lại đầu trang