DIỄN ĐÀN ĐBND
Cập nhật 23:15 | 16/06/2019 (GMT+7)
.
Phòng, chống sụt lún, sạt lở tại các tỉnh phía Nam

Giải pháp “mềm” cho vấn đề “nóng”

08:03 | 08/01/2019
Sạt lở bờ sông, bờ biển và lún đất ở các tỉnh phía Nam đang là vấn đề rất nghiêm trọng, có xu thế không thể đảo ngược, tác động lâu dài tới phát triển bền vững của khu vực. Do vậy, tại Phiên giải trình về giải pháp kỹ thuật phòng, chống sụt lún, sạt lở tại các tỉnh phía Nam do Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường tổ chức mới đây, các đại biểu đề nghị cần có giải pháp “mềm”, phù hợp với từng địa bàn cụ thể để phát huy tối đa hiệu quả vốn đầu tư, tránh lãng phí.

Địa phương phải chọn cách mạo hiểm?

Tình trạng sạt lở, sụt lún ở khu vực đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) đã trở nên rất “nóng” trong các tháng mùa mưa năm 2018. Thủ tướng Chính phủ cũng đã phê duyệt 1.500 tỷ đồng để xây dựng 29 dự án khắc phục tình trạng sạt lở, sụt lún ở khu vực này. Bộ trưởng Bộ NN - PTNT Nguyễn Xuân Cường cho biết, vùng ĐBSCL bị đe dọa ngày càng nghiêm trọng do sự xâm lấn từ phía biển và đang chìm dần do vận động của địa chất khu vực cũng như tác động từ con người. “Với tốc độ sụt lún hiện nay, cộng với tác động từ con người, thì hiện tượng chìm 30% khu vực ĐBSCL sẽ đến nhanh hơn so với kịch bản ban đầu vào năm 2100”, Bộ trưởng Nguyễn Xuân Cường nhấn mạnh và lưu ý tình trạng sạt lở bờ biển cũng đang diễn ra ở một số tỉnh Đông Nam Bộ, Nam Trung Bộ.


Phó Chủ tịch Quốc hội Phùng Quốc Hiển phát biểu tại Hội nghị Giải trình về giải pháp kỹ thuật phòng, chống sụt lún, sạt lở tại các tỉnh phía Nam
 Ảnh: Phương Thủy

Từ cuối năm 2017, Chính phủ đã tổ chức Hội nghị về phát triển bền vững ĐBSCL thích ứng với biến đổi khí hậu. Ngay sau đó, Chính phủ đã ban hành Nghị quyết 150 đề ra nhiệm vụ phải nghiên cứu bài bản về ĐBSCL trước tác động của biến đổi khí hậu; thành lập bộ chỉ huy thực hiện công tác này; hình thành quỹ phát triển thích ứng của vùng đồng bằng châu thổ để tạo tập trung nguồn lực; giao trách nhiệm cụ thể cho từng bộ, ngành.

Để triển khai Nghị quyết 150 cũng như một số nghị quyết có liên quan đã được QH, Chính phủ ban hành trước đó, Bộ NN - PTNT đã xác định nhiều nhóm giải pháp bài bản, khoa học. Tuy nhiên, theo đại diện các địa phương và ĐBQH dự phiên giải trình, vẫn có nhiều vướng mắc trong quá trình triển khai thực hiện các giải pháp ứng phó với biến đổi khí hậu ở ĐBSCL. Trong đó, theo Phó Chủ tịch UBND tỉnh Cà Mau Lê Văn Sử, có vướng mắc đến từ quy định pháp luật. Bởi theo quy định hiện hành, các biện pháp phòng, chống sạt lở, sụt lún thí điểm được viện nghiên cứu, nhà khoa học, doanh nghiệp đề xuất với tỉnh đều phải thực hiện bằng nguồn vốn sự nghiệp. Do quy mô vốn sự nghiệp của tỉnh Cà Mau hạn chế, nên hiện phải thực hiện theo cách “mạo hiểm” là làm trước và khi phát huy hiệu quả mới thực hiện giải ngân thanh toán vốn. Nói là “mạo hiểm” vì có nguy cơ không được quyết toán.

Lãnh đạo UBND tỉnh Cà Mau, Bình Thuận đều chung băn khoăn về việc huy động nguồn lực để xử lý sạt lở ven sông, ven biển, dù Chính phủ đã cho phép địa phương thu hút nguồn vốn xã hội thực hiện. Bởi lẽ, không phải điểm sạt lở nào doanh nghiệp cũng muốn tham gia đầu tư mà thường chỉ những điểm cửa sông, cửa biển, có thể triển khai hiệu quả các hoạt động khai thác. Tuy nhiên, đây cũng là những điểm bị sạt lở trước tiên, đều được địa phương ưu tiên nguồn lực để khắc phục trước. Đại diện UBND tỉnh Bình Thuận đề nghị, các bộ, ngành nên nghiên cứu, tham mưu cho Chính phủ đồng ý thực hiện hoán đổi nguồn vốn, tức là cho doanh nghiệp khai thác các điểm địa phương đã đầu tư nhưng phải thanh toán chi phí thực hiện. Nguồn thu này sẽ được sử dụng cho các dự án khác, khó thu hút vốn ngoài xã hội hơn.

Tập trung điều chỉnh nguyên nhân từ “nhân tai”

“Để phòng chống sụt, sạt lở, các bộ, ngành, địa phương đã chủ động, nỗ lực thực hiện các biện pháp công trình, phi công trình để hạn chế tác động xấu đến người dân, đến phát triển kinh tế - xã hội. Tuy nhiên, thiệt hại do sạt lở, sụt lún vẫn rất lớn, diễn ra thường xuyên, hàng ngày, hàng giờ, đe dọa tính mạng, tài sản nhân dân, đến đầu tư các công trình hạ tầng, công trình phòng chống thiên tai, ảnh hưởng đến đầu tư, phát triển kinh tế - xã hội khu vực này. Phải có giải pháp tổng thể, lâu dài dựa trên khoa học - công nghệ để hạn chế khắc phục tình trạng này như một số nước trên thế giới đã làm thành công như Hà Lan, Thái Lan, Bỉ…”.

Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Phan Xuân Dũng

Thẳng thắn đánh giá giải pháp kỹ thuật phòng, chống sụt lún, sạt lở tại các tỉnh phía Nam, ĐBQH Đinh Duy Vượt (Gia Lai) nhận thấy, trong khi các tác động của biến đổi khí hậu, thay đổi của địa chất chỉ có thể tìm cách thích ứng thì các nguyên nhân đến từ “nhân tai” đòi hỏi các cơ quan chức năng phải quyết liệt điều chỉnh. Lấy ví dụ về “nhân tai”, ĐB Đinh Duy Vượt cho rằng, với sụt lún do khai thác nước ngầm, khai thác cát quá nhiều thì không khó để khắc phục. Bởi trên thực tế, một lượng lớn tro xỉ từ nhà máy nhiệt điện, hóa chất, phân bón đang bị ứ đọng, trong khi vẫn sử dụng cát trong xây dựng, san lấp mặt bằng - là một nguyên nhân quan trọng gây ra hai hiện tượng nêu trên.

Trong khi đó, Ủy viên Thường trực Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Trần Thị Quốc Khánh nhận thấy sự mâu thuẫn giữa báo cáo của Bộ NN - PTNT, Bộ Tài nguyên và Môi trường với báo cáo của Bộ Giao thông - Vận tải, Bộ Xây dựng. Báo cáo của Bộ NN - PTNT, Bộ Tài nguyên và Môi trường cho thấy tình trạng sụt lún, sạt lở ở các tỉnh phía Nam đang rất “nóng”, song báo cáo của các bộ liên quan lại cho thấy có nhiều công trình nhà ở, giao thông quy mô lớn vẫn được xây dựng ở khu vực này. Do vậy, Ủy viên Thường trực Trần Thị Quốc Khánh cho rằng, các bộ, ngành phải “lý trí” hơn khi địa phương, doanh nghiệp đề nghị xin cấp phép xây dựng công trình đặc thù, tiêu biểu hay để lập các kỷ lục mới…

Một vấn đề cũng được nhiều ĐBQH lưu ý là nhiều mô hình chống sụt lún, sạt lở cũng như ứng phó với biến đổi khí hậu đã được triển khai thực hiện tại các tỉnh phía Nam nhưng đến nay vẫn chưa tiến hành tổng kết toàn diện để đưa ra mô hình phù hợp với từng địa bàn. Nếu không có giải pháp “mềm” phù hợp với điều kiện cụ thể của từng địa bàn thì sẽ phải mất nhiều thời gian, chi phí cho chuẩn bị đầu tư, khó sử dụng hiệu quả vốn đầu tư công. 

Thanh Hải
Xem tin theo ngày:
Ý KIẾN CHUYÊN GIA
11:33 19/02/2018
Kiến nghị cử tri được “ghi nhận” nhưng chưa giải quyết dứt điểm, Phó Chủ tịch HĐND tỉnh Sơn La Nhâm Thị Phương cho rằng, cần xác định việc giải quyết, trả lời đầy đủ, đúng thời hạn các kiến nghị của cử tri là một trong những tiêu chí đánh giá hoàn thành nhiệm vụ; tạo sức ép, buộc từng ngành, cấp chủ động, năng động thực hiện đúng, đủ và kịp thời.
Quay trở lại đầu trang