DIỄN ĐÀN ĐBND
Cập nhật 11:40 | 24/05/2019 (GMT+7)
.
Chính sách và cuộc sống

Phải tư duy khác đi

07:27 | 03/12/2018

“Tôi vẫn thấy bất an lắm”, Bộ trưởng Bộ Giao thông - Vận tải (GT - VT) Nguyễn Văn Thể chia sẻ tại Phiên họp tổ của QH về dự án Luật Đầu tư công (sửa đổi) hôm 12.11. Quả thực, không phải bộ, ngành nào cũng được “vinh dự” làm chủ đầu tư nhiều dự án lớn, phức tạp như Bộ GT - VT nên những vướng mắc trong triển khai thực hiện Luật Đầu tư công vừa qua, không quá lời khi nói rằng, không bộ nào có thể “ngấm” hơn được Bộ GT - VT. “Chúng tôi gặp rất nhiều khó khăn, vướng mắc trong quá trình triển khai các dự án”, nhưng nỗi bất an lớn nhất được Bộ trưởng Nguyễn Văn Thể nhắc tới chính là quy trình, thủ tục đầu tư công quá phức tạp, quá chậm chạp, quá mất thời gian… 

Một dự án đầu tư công muốn báo cáo lên Chính phủ thì phải được sự đồng thuận của các bộ, ngành, trong đó có Bộ Kế hoạch và Đầu tư, Bộ Tài chính và phải thực hiện rất nhiều khâu thủ tục. Thời gian chuẩn bị một dự án để trình ra QH biểu quyết đồng ý ghi vào danh mục đầu tư có những dự án kéo dài 1 năm hoặc trung bình cũng phải 6 - 7 tháng. Sau đó, QH giao lại cho Chính phủ yêu cầu các bộ, ngành chuẩn bị kỹ lưỡng thì thêm một vòng ngược lại để phê duyệt được dự án mất thêm cả năm nữa. Đấy mới là khâu trình và phê duyệt dự án. Được phê duyệt rồi mới đấu thầu, thiết kế, dự toán, chọn thầu, phê duyệt các kiểu lại mất 5, 6 tháng đến 9 tháng nữa. Tổng kết lại một dự án từ khi chuẩn bị đến khi đấu thầu có khi kéo dài hai ba năm.

Điều đáng nói là, quá trình chuẩn bị chặt chẽ như vậy nhưng có bảo đảm hiệu quả tối đa của dự án được hay không? Theo Bộ trưởng Nguyễn Văn Thể, 6 - 7 tháng đầu tiên là hoàn toàn chưa có kinh phí, chẳng qua cũng chỉ là ý chí nhưng bắt buộc vẫn phải vận động theo quy trình này. Nếu làm nhanh thì không thể bảo đảm đúng các thủ tục. Bộ trưởng Nguyễn Văn Thể nhắc lại nhiều bài học xương máu khi nhiều dự án, công trình để làm nhanh được đã bỏ qua một số giai đoạn mà “chúng ta nghĩ rằng chỉ mang tính chất thủ tục, không ảnh hưởng đến chất lượng công trình”, nhưng khi kiểm toán, thanh tra thì dù có sai sót về ngày tháng cũng sẽ bị đánh giá là làm không đúng quy định.

Tất nhiên, vướng mắc trong đầu tư công, như đã được khẳng định tại Phiên giải trình về thực hiện Luật Đầu tư công do Ủy ban Tài chính - Ngân sách và Ủy ban Kinh tế tổ chức cuối tháng 10.2017, chủ yếu là do khâu tổ chức thực hiện. Bộ trưởng Bộ GT - VT, có lẽ vì quá tâm tư với hai chữ “quy trình” nên cũng đã quên không đề cập đến trách nhiệm của các bên liên quan trong quá trình chuẩn bị dự án, đặc biệt là trách nhiệm trong những tồn tại, yếu kém đã được các ĐBQH, các chuyên gia chỉ ra nhiều lần như chuẩn bị dự án sơ sài, chưa chú trọng đến công tác thẩm định, mới chỉ tính tới hiệu quả tài chính và đánh giá kỹ thuật về mặt thiết kế mà chưa thực sự tính toán được những tác động tổng thể về kinh tế - xã hội của dự án cũng như chưa bảo đảm yêu cầu về sự minh bạch trong quá trình chuẩn bị, thẩm định dự án, đấu thầu, triển khai thực hiện… Cần nói thêm rằng, chính những hạn chế tồn tại dai dẳng trong nhiều năm ấy đã buộc QH phải “siết” chặt quy trình, thủ tục đầu tư công. Và nếu thực hiện đúng quy trình với sự minh bạch tối đa ở từng công đoạn như yêu cầu của Luật Đầu tư công thì chắc chắn, hiệu quả đầu tư công sẽ được nâng lên đáng kể.

Dẫu vậy, từ thực tế triển khai đầu tư công vừa qua, cùng với việc sửa đổi Luật Đầu tư công hiện nay thì có lẽ, đổi mới trong đầu tư công cũng cần mạnh dạn tiến thêm một bước nữa.

Có thể, nên thay đổi cách thức quản lý đầu tư công theo mục tiêu. Tức là, trong “chiếc bánh ngân sách”, hàng năm, QH sẽ quyết định chia bao nhiêu phần trăm chi cho lĩnh vực giao thông, vận tải, y tế, giáo dục… và giao “đề bài” rõ ràng cho ngành, lĩnh vực đó còn các dự án cụ thể sẽ giao trách nhiệm cho Chính phủ, các bộ, ngành, địa phương triển khai. QH chỉ cho ý kiến cụ thể đối với dự án, công trình quan trọng quốc gia. Hàng năm, Chính phủ có trách nhiệm tổng hợp, báo cáo và giải trình trước QH về tiến độ, hiệu quả của các dự án lớn cũng như hiệu quả và mục tiêu sử dụng ngân sách trong các ngành, lĩnh vực.

Tất nhiên, để QH có thể yên tâm quản lý theo mục tiêu như vậy thì phải thiết kế lại toàn bộ các điều khoản về trách nhiệm của các bộ, ngành, địa phương trong đầu tư công. Giao quyền chủ động tối đa cho bộ, ngành, địa phương nhưng tương ứng với đó, người đứng đầu bộ, ngành, địa phương phải chịu trách nhiệm chính. Dự án nào đầu tư sai mục tiêu thì người đứng đầu bộ, ngành, địa phương ấy phải bị xử lý ngay. Đồng thời, phải tăng cường tối đa các công cụ hậu kiểm thông qua kiểm toán, thông qua các cơ quan thẩm định độc lập để có đánh giá khách quan, chính xác về hiệu quả thực tế của dự án đầu tư công.

Để từng đồng vốn ngân sách nhà nước phát huy tối đa hiệu quả thì có lẽ, đã đến lúc, chúng ta cũng phải tư duy khác đi.

Quỳnh Chi
Xem tin theo ngày:
Ý KIẾN CHUYÊN GIA
11:33 19/02/2018
Kiến nghị cử tri được “ghi nhận” nhưng chưa giải quyết dứt điểm, Phó Chủ tịch HĐND tỉnh Sơn La Nhâm Thị Phương cho rằng, cần xác định việc giải quyết, trả lời đầy đủ, đúng thời hạn các kiến nghị của cử tri là một trong những tiêu chí đánh giá hoàn thành nhiệm vụ; tạo sức ép, buộc từng ngành, cấp chủ động, năng động thực hiện đúng, đủ và kịp thời.
Quay trở lại đầu trang